<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Search><pages Count="98"><page Index="1"/><page Index="2"/><page Index="3"><![CDATA[3
                  Ã÷u ðÍoLk 2.0






                                         T uchpad




                                                fBÃÞwxh









                                              ÃkkXâÃkwMíkf







                                        yk ÃkwMíkf suLku MktçktrÄík Au:

                                        Lkk{ _______________________________________________________
                                        õ÷kMk __________________          rð¼køk _____________

                                        hku÷ Lkt. _______________         ô{h ________________

                                        Mfq÷ ______________________________________________________
                                        ______________________________________________________________



































                  fBÃÞwxh MkkÞLMk ÃkkXâÃkwMíkf | Windows 10 & MS Office 2016


                                                      Content   Team Orange]]></page><page Index="4"><![CDATA[Published by:

                                                           Orange Education
                                                     (An Imprint of Orange House Pvt Ltd)
                                                       9, Daryaganj, New Delhi-110002
                                                   Phone: 011-43776600     +918588814859
                                                       Email: info@orangeeducation.in
                                                      Website: www.orangeeducation.in
                                                            IE Code: 0511063121

                                                                Branches:
                                                           • Chennai • Guwahati


                                                         Regional Marketing Offices:
                                     • Ahmedabad • Bengaluru • Bhopal• Bhubaneswar • Dehradun • Hyderabad
                                  • Jaipur • Jalandhar • Kochi • Kolkata • Lucknow • Mumbai • Patna • Raipur • Ranchi

                                                       International Marketing Offices:
                                                             • Dubai • London
                                                               © Publishers
                           No part of this publication may be reproduced, distributed, or transmitted in any form or by any means, including photocopying,
                                 recording, or other electronic or mechanical methods, without the prior written permission of the publisher.
                                                                Disclaimer
                            All product names, brand names and product logos mentioned or shown in this book are trademarks, registered trademarks,
                        or trade names of their respective owners. The reproduction of these product names, brand names, and product logos and all instances
                                         of references of proprietary software in this book, are for educational purposes only.
                         Although every safety measure has been taken to verify the precision of the information contained herein, the author(s) and publisher
                    assume no responsibility for any error or omission. No liability is assumed for damages that may result from the use of information contained within.
                                                           School Fee Protection*
                School fee protection is an initiative by Orange Education to protect student’s fee in case of demise of the earning parent. Orange Education will bear the tuition
                 fee of beneficiary as long as school remains subscribed to our books. All claims are subject to terms & conditions available on the website of Orange Education.
                                          As per the guidelines given by FEPI (Federation of Educational Publishers in India)
                   “When labeled as an ‘Evaluation Copy’, this book denotes that it has been given to schools at no cost and is not for commercial sale. Therefore, it may be
                             reclaimed if not part of the designated curriculum, ensuring the prudent use of resources and preventing national loss.’’
                                                    Published and Distributed by Orange House Pvt Ltd

                                                             «MíkkðLkk


                ykÄwrLkf Þwøk{kt, ykÃkýu ykÃkýk SðLkLkk ÷øk¼øk Ëhuf ÃkkMkk{kt xufLkku÷kuS Ãkh rLk¼oh Aeyu. yk xufLkku÷kuS ykÄkrhík SðLkLkku yuf {wÏÞ ¼køk fBÃÞwxh
                Au, fkhý fu ykÃkýu nðu fBÃÞwxh Ãkh {kuxk¼køkLkk ykð~Þf fkÞkuo fhðkLke heíkku rðfMkkðe Au. fBÃÞwxh rð¿kkLk nðu Võík rMkØktíkku yLku ÔÞkÏÞkLkku MkwÄe {ÞkorËík
                LkÚke, íku nðu ykÃkýk SðLkLkku yuf {níðÃkqýo ¼køk çkLke økÞwt Au.
                rðLzkuÍ 10 yLku yu{yuMk ykurVMk 2016 Ãkh ykÄkrhík x[Ãkuz Ã÷u (ðÍoLk 2.0) ©uýe çkk¤fkuLkk yuftËh rðfkMkLku æÞkLk{kt hk¾eLku fk¤SÃkqðof rzÍkRLk
                fhðk{kt ykðe Au. yk ÃkwMíkf{kt WÃkÞkuøk{kt ÷uðkÞu÷ Mkh¤ yLku Ãkøk÷wt-Ëh-Ãkøk÷ktLkku yr¼øk{ rðãkÚkeoyku {kxu Mkk{økúeLku Mk{sðk{kt ¾qçk s Mkh¤ çkLkkðu Au.
                rðãkÚkeoyku þk¤k{ktÚke çknkh LkeféÞk ÃkAe ðirïf MÃkÄkoLkku Mkk{Lkku fhþu, íkuÚke íkuyku LkðeLkík{ íkfLkefkuÚke yÃkzux Úkðk òuRyu su ykðLkkhk Mk{Þ{kt
                ykþkMÃkË ¼rð»Þ Ähkðu Au. þe¾ðkLkku ©uc {køko yu Au fu íku {Lkkuhtsf «ð]r¥kyku îkhk fhðwt. ÃkwMíkfLkk yÇÞkMk¢{ ËhBÞkLk Mkk{økúeLku hMk«Ë çkLkkððk {kxu,
                y{u MxwzLx fkuLkoh,  xuf Vtzk, Âõ÷rfÃkerzÞk, fkuBÃk MkkðÄkLk, fMkhík, RLk Ä ÷uçk, xe[Mko fkuLkoh, rÃkrhÞkurzf yuMkuMk{uLx, xuMx þex, «kußfx ðfo, yuõMkÃ÷kuh
                {kuh, feçkkuzo þkuxofxTMk yLku ø÷kuMkhe suðe {wÏÞ MkwrðÄkykuLkku Mk{kðuþ fÞkuo Au.
                hk»xÙeÞ MíkhLke MÃkÄko rðþu òøk]rík ÷kððk {kxu ykuhuLs ø÷kuçk÷ ykur÷ÂBÃkÞkz (MkkÞçkh) Lkk Lk{qLkk «&™kuLkku Mk{kðuþ fhðk{kt ykÔÞku Au.
                yk MkwrðÄkyku ðÄw Mkkhe heíku þe¾ðk, {qÕÞktfLk, {qÕÞktfLk MkwrLkrùík fhþu yLku çkk¤fkuLku íku{Lkk ¿kkLkLku ðøko¾tzLke çknkh ÷R sðk {kxu Mkûk{ çkLkkðþu.
                y{u ykþk hk¾eyu Aeyu fu yk ÃkwMíkf çkk¤fkuLku ¿kkLk {u¤ððkLkk nuíkwÚke s Lknª Ãkhtíkw íkuLkk WÃkÞkuøkku þkuÄðk {kxu Ãký Mkûk{ çkLkkðþu. ÃkwMíkfLku MkwÄkhðk {kxu
                fkuRÃký Mkq[LkkuLke y{u hkn òuR hÌkk Aeyu.
                                                                                                                — «fkþf]]></page><page Index="5"><![CDATA[ALIGNED WITH NCF 2023



                 The books are designed to bring new dimensions of joyful learning and are fully aligned with the
                 National Curriculum Framework (NCF) 2023. They incorporate innovative teaching pedagogies
                                                to enhance the learning experience.


                                                      st
                                                  21  Century Skills





                           Learning Skills                   Literacy Skills                    Life Skills
                           (4Cs)                              (IMT)                             (FLIPS)



                       Critical Thinking                   Information Literacy              Flexibility

                       Creativity                          Media Literacy                    Leadership & Responsibility

                       Communication                       Technology Literacy               Initiative


                       Collaboration                                                          Productivity & Accountability
                                                                                             Social Interaction






                                              DIGITAL RESOURCES





                                          For Teachers                                    Mini
                                           & Students
                       For                                              For               LMS
                    Students                                        Teachers
                                                                                        Student Teacher Connect
                                                                                           4 Objective Papers
                                                                        Lesson Plan       + 2 Subjective Papers
                                                                                          Assign Test
                  Student
                 Worksheet                                              Answer Key        Exam Attempt Countdown
                                                                                          Online Exam Result
                                       Animated Audio and Video eBook
                                                                                          Preview/Evaluation
                                        QR Code for Chapter Animation  Practice
                                                                    Worksheets
                                          Software Download Link

                                            Orange Mobile App




                           Visit www.orangeeducation.in or scan the QR Code to register on our web support.]]></page><page Index="6"><![CDATA[©uýeLke ytËh



                  ©uýeLke {wÏÞ ÷kûkrýfíkkyku ðÄw Mkkhe rþûký, {qÕÞktfLk yLku {qÕÞktfLk MkwrLkrùík fhðk {kxu rzÍkRLk fhðk{kt ykðe Au.




                                                        þe¾ðkLkk MktMkkÄLkku                       LET’S KNOW ABOUT WINDOWS 10
                                                                                                    01
                                                                                          03


                                                                                            Your Aim
                                                                                            to learn about:
                                                                                             Windows 10   Desktop
                                                                                             Sorting Desktop Icons   Hiding Desktop Icons
                                                                                              Changing Desktop Background
                                                                                         Operating System is one of the most important software as without this software,
                        ík{khku WÆuþ: yk rð¼køk «fhýLkk   xuf Vtzk: yk rð¼køk rðãkÚkeoykuLku ÔÞðnkÁ   we cannot use our computer at all. In this chapter, we will learn about the most
                                                                                          Âõ÷feÃkerzÞk: yk rð¼køk hMk«Ë fBÃÞwxh
                                                                                         commonly used GUI based operating system, Windows 10. Some other Operating
                                                                                         Systems are Linux, Unix, MacOS and MS DOS.
                            WÆu~ÞLkwt ðýoLk fhu Au.        {krníke yÚkðk rxÃk Ãkqhe Ãkkzu Au.   WINDOWS 10 íkÚÞku «ËkLk fhu Au.
                               01
                      07        INTRODUCTION TO INTERNET                                 Windows 10 operating  system is made by the  largest  software  development
                                                                                         company named Microsoft. Features of Windows 10 are given below:
                                                                                            Windows 10 has a Graphical User Interface (GUI) that means you do not need
                                                                                          to remember all the commands.

                         Your Aim                         Tech Funda
                         to learn about:                                                  Microsoft was founded by Bill Gates and Paul Allen on
                            Uses of Internet             Home key moves the  cursor  to  the  beginning of   Home  April 4, 1975.
                             Requirements for an Internet Connection  the line.
                             Internet Terms
                             Microsoft Edge
                     When two or more computers are connected with each other we call it a computer
                     network. Internet is a network in which millions of computers are connected to
                     one another to share information. It is also called International Network.
                                                                                          20  Play (Ver. 2.1)-III
                       USES OF INTERNET
                     Using Internet, you can:
                        search for information on any topic.
                        send and receive e-mail messages.
                        chat online.
                        play online games.
                        participate in social networking.
                        buy or sell products.
                        listen to music and watch movies.
                       REQUIREMENTS FOR AN INTERNET CONNECTION
                     To connect your computer to the Internet, you need the following things:
                      ÔÞðnkÁ: yk rð¼køk{kt ½h MkkUÃkýe {kxu
                        A computer        A telephone or cable line  MktûkuÃk: yk rð¼køk ÍzÃke MktûkuÃk {kxu «fhýLkku   «Þkuøkþk¤k{kt: yk yuf «Þkuøkþk¤k «ð]r¥k Au
                        A modem or a network card    Software (Web browser)
                        A company that provides Internet connection
                       nMíkf÷k ykÄkrhík «ð]r¥kykuLkku Mk{kðuþ    Mkkhktþ ykÃku Au.            suLkku nuíkw ÔÞðnkrhf fwþ¤íkk
                                              57
                                       Introduction to Internet
                                                                                                  rðfMkkððkLkku Au.
                                                                                              SDG Activity
                                ÚkkÞ Au.                                                    "Good health helps us enjoy life and feel great.” Make a few
                                                                                            flash cards with different healthy activity quotes such as "Eat a
                                                                                            fruit," "Play outside," "Drink water," "Get a good night's sleep,"
                                                                                            and "Wash your hands"  in a Word document.
                                                        Recap                                                Century  Skills 21 st   #Technology Literacy
                                                                                                              #Creativity
                                        21 st
                                        Century   #Technology Literacy                              In the lab
                      Hands-On          Skills  #Communication    Magic tool has many effects like Fill effect, Smudge effect, Real Rainbow effect,   Do the following on your computer in Word 2016 under your teacher’s guidance:
                                                         Foam effect and Mosaic effect.        Type the poem 'My Big, Fat Cat'.
                      Find other software which are used to create drawings and discuss     Undo tool is used to reverse the last drawing action and Redo tool is used to     Save the document as ‘My Poem’.
                      them with your teacher.            reverse the action.                   Close Word 2016.
                                                           Slide Show helps us to run all the scenes of a story or text, one after another.
                                                                                            Teacher's Corner
                                                                                            1.  Explain different parts of the Word 2016 screen, functions, how to open, close, minimize and
                                                                                            maximize a document.
                                                                                            2.  Discuss  the use of the Spelling and Grammar tool to correct  spellings  and grammatical
                                                                                            mistakes.
                                                                                                          Introduction to Word 2016  35
                    feçkkuzo þkuxofxTMk: yk rð¼køk (V–VIII {kt)   ðÄw yLðu»ký fhku: yk rð¼køk{kt ðÄkhkLkk ¿kkLk   ø÷kuMkhe: yk rð¼køk{kt {níðÃkqýo IT
                     rðrðÄ fk{økehe fhðk {kxu feçkkuzo þkuxofxTMk   {kxu Ãkqhf rð»kÞku Au.  þçËkuLke ÔÞkÏÞk ykÃkðk{kt ykðe Au.
                               Ähkðu Au.
                                                                Explore  More
                                                        Latest Trends
                              Keyboard Shortcuts        Let’s know about latest trends in technology.  Gl    ssary
                               PowerPoint 2016
                                                         PRINCUBE
                            Shortcut Keys  Description                                           Application
                                                        PrinCube  is a  smallest portable  colour   This software is used to perform a specific task.
                           Ctrl + M  To insert a new slide  printer which lets  you create fast  colour   Software
                                                        printing anywhere with an ease.
                           Ctrl + D  To duplicate the current slide           Explore  More
                                                                      Magical Mouse
                           Ctrl + T  To display the font dialog box                               Desktop  It is the first screen that appears after switching ON the
                                                                                                    computer from where you can start working.
                           Ctrl + Shift + >  To increase font size
                           Ctrl + Shift + <   To decrease font size                                Screen Saver  It is a moving pattern or animation that appears on the
                                                               MUAMA  Let’s know about the different types of mouse.  screen.
                           Shift + F3  To change case
                                                              MUAMA  is a  small language  computer
                           Ctrl + Equal sign  To apply superscript formatting                       It is a  document  that  contains a  collection of related
                                                              that can translate vocal sentences into    MAGIC MOUSE     File
                           Ctrl + Shift + Plus sign  To apply subscript formatting  the chosen output language in more than   Magic mouse was developed by Apple Computer   information.
                           Ctrl + E  To center a paragraph    40 languages.  Company.  It  has multitouch  technology  that
                                                                      allows for swiping and scrolling by moving your      Hardware  The parts of a computer that we can see and touch are
                           Ctrl + J  To justify a paragraph                                         called Hardware.
                                                                      hand anywhere over the surface of the mouse.
                           Ctrl + L  To left align a paragraph
                                                                                                   Icons  Small  graphical  representation  of  various  files/folders,
                           Ctrl + R  To right align a paragraph              VERTICAL MOUSE         programs or applications are known as icons.
                           Ctrl + G  To group Items (with items selected)
                                                         VIRTUAL REALITY    A vertical mouse is an ergonomic design that
                           Ctrl + Shift + G  To ungroup the grouped objects  places the wrist in a “handshake”  position      Internet  It is a network of computers connected all over the world.
                                                        Virtual Reality refers to a 3D computer   rather than flat against a desk. This reduces
                           Ctrl + X  To cut selected object or text
                                                        generated environment that feels real.   the pressure on the underside of the wrist.
                           Ctrl + C  To copy selected object or text
                                                                                                   Joystick  It is an input device used to play games on a computer.
                           Ctrl + V  To paste cut or copied object or text
                           Ctrl + Z  To undo the last action performed   STYLUS MOUSE
                                                                                                    and applications.
                           Ctrl + Y  To redo the last undo            The stylus mouse looks like a pen and works      Task View  This view allows us to quickly move within the open windows
                                                                      on a special pad.
                           Ctrl + F  To open find dialog box
                                                        92  Play (Ver. 2.1)-III
                           F1   To open the help of PowerPoint                                      It  helps  to  manage  various  currently  active  programs,
                                                                                                   Taskbar
                           F4   To repeat an action                                                 opened in different windows.
                           F5   To run a presentation                      The  Gold  Bullion  wireless  mouse  is  the
                                                                           costliest mouse in the world. The cost of this      Web Page  It is a part of a website and contains text, pictures, sounds,
                           F6   To move clockwise among panes in Normal view  mouse is $36,835.00.   videos, animations, etc.
                           Esc  To end the slide show
                                                                                                96  Play (Ver. 2.1)-III
                                  Keyboard Shortcuts (PowerPoint 2016)  127
                                                                       70  Play (Ver. 2.1)-II]]></page><page Index="7"><![CDATA[{qÕÞktfLk MktMkkÄLkku











                                  fMkhík: yk rð¼køk{kt WÆu~Þ yLku ÔÞÂõík÷ûke «&™ku Au.

                                                 Exercise                 D.  Which keys will you press to type the following:
                                          A.  Tick ( ) the correct option.     1.   #   :  .................. + ....................
                                             1.  Which of these can be used to type your contact number?
                                                                             2.   ?   :  .................. + ....................
                                           a.  Mouse      b.  Monitor      c.  Keyboard
                                             2.  Which of the following key is used to delete a word or a line?
                                                                             3.   *   :  .................. + ....................
                                           a.  Backspace Key      b.  Enter Key      c.  Shift Key
                                             3.  Which of the following key is used to move to the next line?  E.  Answer the following questions:
                                                                             1.  Which key is used to type capital letters?
                                           a.  Caps lock key       b.  Enter key      c.  Alt key
                                                                             2.  Which function of mouse helps us to see the
                                             4.  Which mouse pointer is used for pointing and selecting?  properties of an item?
                                           a.  Busy      b.  Normal      c.  I Beam
                                                                          F.  Competency-based/Application-based questions.  Century  21 st  #Critical Thinking
                                          B.  Fill in the blanks using the words given below:  Skills
                                                                             1.  Ajay is typing a story on the computer and wants to start a new
                                               Caps Lock, Drag and Drop, I Beam, Double  line after each paragraph. Which key should he press to move to
                                                                            the next line?
                                             1.  ......................... key is used to write capital letters.     2.  Muskan is reading a long article on the computer and wants to see more
                                                                            content up and down the page. Which part of the mouse should she use to
                                             2.  ......................... is used to move an item from one place to another.
                                                                            move up and down to view the entire article?
                                             3.  ......................... click opens the selected item.
                                                                                       21 st
                                             4.  ......................... mouse pointer is used for inserting text in a document.  Century  Skills  #Technology Literacy
                                                                                 In the lab
                                          C.  Match the following:
                                                                             Type the following characters using the various keys on the keyboard.
                                             1.         a.  Working in background
                                             2.         b.  I Beam
                                                                             Perform the following actions on the ‘This PC’ icon:
                                                                              a.  Single-click    b.  Double-click    c.  Right-click
                                             3.    c.  Busy
                                                                           Teacher's Corner
                                             4.         d.  Double-headed arrow  1.  Explain to the students the use of special keys of the keyboard.
                                                                          2.  Explain to the students the different functions of the mouse.
                                                      Keyboard and Mouse  31  32  Play (Ver. 2.1)-II
                  SDG «ð]r¥k: yk «ð]r¥k çkíkkðu Au fu rðãkÚkeoyku   fwËhíke nfefík: çkk¤fku rzrsx÷ Þwøk{kt Sðíkk   ®Úkf xuLf: yk rðãkÚkeoykuLku LkðeLk rð[khku
                   SDGs Lku Mk{sðk {kxu rzrsx÷ MkkûkhíkkLkku   nkuðk Aíkkt, yk rð¼køk íku{Lku «f]rík    þkuÄðk yLku ÃkhtÃkhkøkík rð»kÞkuÚke ykøk¤
                          WÃkÞkuøk fuðe heíku fhu Au.          MkkÚku òuzu Au.            ðÄeLku rð[khðk {kxu «kuíMkkrník fhu Au.
                       SDG Activity                           Just like a tree stores water
                                                               in its trunk, a computer
                     "Good health helps us enjoy life and feel great.” Make a few   stores information, like your
                     flash cards with different healthy activity quotes such as "Eat a   drawings and games in its
                     fruit," "Play outside," "Drink water," "Get a good night's sleep,"   storage devices.
                     and "Wash your hands"  in a Word document.
                                       21 st   #Technology Literacy
                                      Century
                                      Skills  #Creativity
                             In the lab
                     Do the following on your computer in Word 2016 under your teacher’s guidance:
                        Type the poem 'My Big, Fat Cat'.
                        Save the document as ‘My Poem’.
                        Close Word 2016.
                     Teacher's Corner
                     1.  Explain different parts of the Word 2016 screen, functions, how to open, close, minimize and
                     maximize a document.
                     2.  Discuss  the use of the Spelling and Grammar  tool to correct  spellings  and grammatical
                     mistakes.
                     Mkk{rÞf {qÕÞktfLk: rðãkÚkeoykuLkk ¿kkLkLkwt    xuMx þex: yk rð¼køk{kt rðãkÚkeoykuLkwt    «kusuõx ðfo: yk yuf {qÕÞktfLk Au su
                   {qÕÞktfLk fhðk {kxu [kh Mkk{rÞf {qÕÞktfLkLkku   {qÕÞktfLk fhðk {kxu «&™ku Au.  rðãkÚkeoykuLku þe¾u÷k ÏÞk÷kuLku ÷køkw fhðk
                        Mk{kðuþ fhðk{kt ykÔÞku Au.                                             {kxu Ãkzfkh ykÃku Au.
                                   Introduction to Word 2016  35
                             Periodic Assessment  2              Test Sheet  2
                               (Based on chapters 3 & 4)         (Based on chapters 5 to 10)        PROJECT WORK
                          A.  Identify the given pictures and write I for Input and O for Output.
                                                                  Section A
                             1.      2.       3.             A.  Tick ( ) the correct option.
                                                                1.  What is a collection of stacked blocks is called?  Century  21 st   #Creativity
                                                                                               A.  Draw the following pictures in Paint:  Skills  #Technology Literacy
                                                              a.  Backdrop      b.  Script      c.  Code tab
                                                                                                  1.
                             4.      5.       6.                2.  Which of the following functions can be performed by smart speakers?
                                                              a. Cook meals      b. Drive cars     c. Control home gadgets
                                                                3.  Repeating a set of steps is a ......................
                                                              a. Step      b. If       c. loop
                                                                 https://www
                                                                4.  Which term is used to describe the process of reaching a conclusion by making a
                          B.  Identify the functions of a mouse.  choice?
                             1.   click     2.   click     3.   click    4.   up  a. Decision making      b. Problem solving     c. Stepwise thinking
                              click
                                     down
                                                             B.  Fill in the blanks.
                                                                1.   A ..................... is a step-by-step instructions for a computer to perform a task.
                                                                2.  ..................... is an AI application used to make an online chat conversation.
                            .........................  .........................  .........................  .........................     3.  The ..................... area shows the result of the Scratch program.
                                                                                                a.  Now flip the flowers horizontally.
                                                                4.  ..................... are portable devices which combine the functions of a mobile phone
                          C.  Look at the given icon and fill the missing letters to complete their names.        b.  Rotate a cloud.
                                                              and computing devices.
                                                                  Section B                          c.  Copy and paste two more huts.
                             1.       .....U.....Y                                                2.
                                                             A.  Short answer type questions.
                                                                1.  How does a smart TV work?
                             2.       D.....U.....LE  .....E.....D.....D  AR.....O.....     2.  What is the process of completing one step and going onto the other known as?
                                                                 https://www
                                                                3.  Explain the use of Motion blocks?
                                                             B.  Long answer type questions.
                             3.       I B.....A.....
                                                                1.  How are smartwatches different from traditional watches?
                                                                2.  Give an example of loop in real life.
                                                                3.  Write the steps to change the appearance of a sprite.
                                   Periodic Assessment 2  33  88  Play (Ver. 2.1)-III
                                                                                                         Project Work  89]]></page><page Index="8"><![CDATA[yLkw¢{rýfk




                                                            rzrsx÷ yLku MkkÞçkh ðÕzo
                   01   fBÃÞqxh rMkMx{                                                                               7
                           nkzoðuh                     Mkku^xðuh                        fBÃÞqxh fuðe heíku fk{ fhu Au ?
                   02   fBÃÞqxh {u{he                                                                               14
                           {u{he                       fBÃÞqxhLke {u{he {kÃkðe
                        Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 1                                                                      19
                   03   [k÷ku rðLzkuÍ 10 rðþu òýeyu                                                                 20
                           rðLzkuÍ 10                  zuMfxkuÃk                        zuMfxkuÃk ykRfkuLkLku þkuxo fhe hÌkk Aeyu
                           zuMfxkuÃk ykRfkuLk AwÃkkððk     zuMfxku… …]c¼qr{ ƒË÷ðe
                   04   ðzo 2016 Lkku Ãkrh[Þ                                                                        26
                           ðzo 2016 Lkk WÃkÞkuøkku     ðzo 2016 Lke þYykík              ðzo 2016 Lkk ¼køkku
                           ðzo 2016 MkkÚku fk{ fhðwt     ËMíkkðus Mkk[ðe hk¾ðk          Mkk[ðu÷ ËMíkkðus ¾ku÷e hk¾ðk
                           ËMíkkðus AkÃkðk             õ÷ku®søk ðzo 2016
                   05   ÃkuRLx rðþu ðÄw                                                                             36
                           R{us ÃkMktË fhðe            R{us WAk¤ðe                      R{us Vuhððe
                           R{usLku Íq{ fhðe            fkuÃke/fxªøk yLku ÃkuMx fhðwt
                        Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 2                                                                      43
                        Ãkheûkk Ãkºkf 1                                                                             44
                   06   Ãkeðkux yuLke{uxh                                                                           45
                           Ãkeðkux yuLke{uxhLkk WÃkÞkuøkku     Ãkeðkux yuLke{uxh MkkÚku þYykík fhðe     Ãkeðkux yurLk{uxh yuÃkLkk ½xfku
                           Mkh¤ yurLk{uþLk çkLkkððwt     yurLk{uþLk «kusuõx Mkk[ðe hk¾ðku     yurLk{uþLkLku yuõMkÃkkuxo fhðku
                           Ãkeðkux yurLk{uþLk{kt ykf]rík çkLkkððe     ykf]rík ÷kuz fhðwt
                   07   RLxhLkuxLkku Ãkrh[Þ                                                                         57
                           RLxhLkuxLkk WÃkÞkuøkku      RLxhLkux fLkuõþLk {kxuLke ykð~Þfíkkyku
                           RLxhLkuxLke þhíkku          {kR¢kuMkku^x yus
                        Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 3                                                                      62
                                                            økýíkheí{f rð[khMkhýe
                   08   MxuÃkðkRÍ rð[khðwt                                                                          63
                           Mkh¤ Mkq[Lkkyku             rLkýoÞ ÷uðku                     ÷qÃMk
                           «kuøkúk{Lku Mk{sðwt
                                                                 fku®zøk ðÕzo
                   09   M¢u[Lkku Ãkrh[Þ                                                                             70
                           M¢u[Lkk WÃkÞkuøkku          þYykíkÚke M¢u[                   M¢u[ rðLzkuLkk ½xfku
                           ç÷kuõMk                     M«kRxLku W{uhðk                  çkufzÙkuÃk çkË÷ðwt
                           M«kRxLkku çkË÷kíkku Ëu¾kð     Lkðku «kusuõx çkLkkððku        «kusuõx Mkk[ððku
                           «kusuõx ¾ku÷ðku             M¢u[{ktÚke çknkh Lkef¤ðku
                        AI-Mkûk{ WÃkfhýku                    ykŠxrVrþÞ÷ ELxur÷sLMk                                  81
                   10      M{kxoVkuLMk                 M{kxoðku[                        [uxçkkux
                           M{kxo xeðe                  M{kxo zkuhçkuÕMk                 zÙkRðh÷uMk fkh
                           M{kxo MÃkefMko
                        Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 4                                                                      87
                        Ãkheûkk Ãkºkf 2                                                                             88
                        «kusuõx fkÞo                                                                                89
                        ðÄw yLðu»ký fhku (LkðeLkík{ ð÷ýku)                                                          92
                        OGO MkkÞçkh Lk{qLkk «&™ku                                                                   94
                        ø÷kuMkhe                                                                                    96





                                                                  (vi)]]></page><page Index="9"><![CDATA[01




                    01                                                             fBÃÞqxh rMkMx{













                                      ík{khku WÆu~Þ
                                         òýfkhe {kxu:

                                              nkzoðuh                          Mkku^xðuh
                                               fBÃÞqxh fuðe heíku fk{ fhu Au ?


                 fBÃÞqxh yuf R÷uõxÙkurLkf {þeLk Au. íku feçkkuzo, {kWMk, {kurLkxh yLku MkeÃkeÞw suðk rðrðÄ WÃkfhýkuÚke çkLku÷wt Au. yk WÃkfhýku ykÃkýLku
                 feçkkuzo yÚkðk {kWMk îkhk {krníke (zuxk) Ëk¾÷ (RLkÃkwx) yLku ÃkAe íkuLkwt Ãkrhýk{ ¼kiríkf ¼køkku ½xfkuLku fhðk{kt, MkeÃkeÞw îkhk íku zuxk
                 Ãkh «r¢Þk fhðk yLku {kurLkxh (M¢eLk) yÚkðk r«Lxh Ãkh Ãkrhýk{ku (ykWxÃkwx) «ËŠþík fhðk{kt {ËË fhu Au.


                     nkzoðuh
                 fBÃÞqxh rMkMx{Lkk çkÄk ¼kiríkf ½xfkuLku nkzoðuh fnuðk{kt ykðu Au. yk yuðk ¼køkku Au suLku ykÃkýu òuR yÚkðk MÃkþo fhe

                 þfeyu Aeyu. nkzoðuh WÃkfhýkuLku Lke[u {wsçk ðøkeof]ík fhðk{kt ykðu Au.



                                                                 nkzoðuh



                           RLkÃkwx           «kuMku®Mkøk        ykWxÃkwx           Mxkuhus           nkRrçkúz
                           rzðkRMk           rzðkRMk            rzðkRMk            rzðkRMk           rzðkRMk


                 RLkÃkwx rzðkRMk

                 fBÃÞqxh RLkÃkwx WÃkfhýku îkhk zuxk yLku Mkq[Lkkyku Mðefkhu Au. fux÷kf RLkÃkwx WÃkfhýku feçkkuzo, {kWMk, MfuLkh, òuÞÂMxf,
                 {kR¢kuVkuLk ðøkuhuLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au.

                 feçkkuzo
                 feçkkuzoLkku WÃkÞkuøk þçËku, MktÏÞkyku yLku rðþu»k yûkhku Ëk¾÷ fhðk {kxu ÚkkÞ Au.
                 feçkkuzo yuðwt WÃkfhý Au, suLkk îkhk ykÃkýu þçËku, ytfku yLku ¾kMk r[öku xkRÃk

                 fhe þfeyu Aeyu.

                                  {kWMk
                                  {kWMk yu yuf ÃkkuR®Lxøk WÃkfhý Au. suLke {ËËÚke ykÃkýu M¢eLk Ãkh Âõ÷f fhðwt. ÃkMktË fhðwt yLku

                                  ðMíkwyku ¾U[ðe (zÙuøk fhðe) suðe r¢Þkyku fhe þfeyu Aeyu.


                                                                                                 fBÃÞqxh rMkMx{   7]]></page><page Index="10"><![CDATA[MfuLkh

                  MfuLkh yu yuf R÷uõxÙkurLkf {þeLk Au su AkÃku÷k r[ºkku yLku xuõMxLku rzrsx÷ MðÁÃk{kt
                  ÁÃkktíkrhík fheLku fBÃÞqxh{kt Ëk¾÷ fhe íkuLku Mktøkúrník fhðk{kt {ËËYÃk çkLku Au.


                                      {kR¢kuVkuLk
                                      {kR¢kuVkuLk yu yuf WÃkfhý Au suLkku WÃkÞkuøk fBÃÞqxh rMkMx{{kt yðks, Mktøkeík yLku æðrLk hufkuzo
                                      fhðk {kxu ðÃkhkÞ Au.






                  ðuçkfu{
                  ðuçkfu{ yu yuf rzrsx÷ fu{uhk Au fBÃÞqxh MkkÚku òuzkRLku Vkuxk(Açke)yku ¾U[ðk yLku rðzeÞku fku÷ fhðk
                  {kxu ðÃkhkÞ Au.


                  «kuMku®Mkøk rzðkRMk
                  fBÃÞqxhLkk ík{k{ fk{ku «kuMku®Mkøk WÃkfhý îkhk Mkt[kr÷ík ÚkkÞ Au fBÃÞqxhLkk {øks íkhefu

                  yku¤¾kíkwt WÃkfhý MkeÃkeÞw (MkuLxÙ÷ «kuMku®Mkøk ÞwrLkx) MkeÃkeÞw fBÃÞqxh{kt Ëk¾÷ fhkÞu÷ zuxk
                  Ãkh fk{ fhu Au yLku sYhe Ãkrhýk{ ykÃku Au.
                  íku ºký {wÏÞ ¼køkkuÚke çkLku÷wt nkuÞ Au :

                  1. ALU (Arithmatic and Logic Unit) økýíkhe yLku íkfo MktçktrÄík fk{ fhu Au.      CPU     CPU box/
                  2. CU (Control Unit) fBÃÞqxhLke çkÄk ¼køkkuLku rLkÞtrºkík fhu Au.                         cabinet

                  3. Memory Unit {krníke Mkk[ðu Au yLku sYh Ãkzu íÞkhu Ãkkýe MkkÚku Au.

                  ykWxÃkwx rzðkRMk
                  fBÃÞqxh ykWxÃkwx WÃkfhýku îkhk «kuMkuMz zuxkLkwt Ãkrhýk{ «ËŠþík fhu Au. fux÷kf ykWxÃkwx WÃkfhýku {kurLkxh, r«Lxh,
                  MÃkefMko ðøkuhu Au.

                  {kurLkxh

                  yuf {kurLkxh, suLku rðÍTÞwy÷ rzMÃ÷u ÞwrLkx (ðezeÞw) Ãký fnuðkÞ Au. íku ykWxÃkwxLku Mkku^xfkuÃke
                  (íkuLke M¢eLk Ãkh) íkhefu Ëþkoðu Au.



                                            r«Lxh

                                            r«Lxh ykWxÃkwxLku fkøk¤ Ãkh AkÃku Au suLku nkzo fkuÃke fnuðkÞ Au.





                  MÃkefMko

                  MÃkefh yu yuf R÷uõxÙkurLkf WÃkfhý (rzðkRMk) Au su rðãwík Mktfuík (R÷uõxÙef÷ rMkøLk÷)
                  Lku æðrLk (MkkWLz-yðks){kt Vuhðu Au íkuLkwt fk{ yðks WíÃkÒk fhðkLkwt Au, Mktøkeík, ðkýe
                  yLku yLÞ yðkòuLkwt ykWxÃkwx ykÃku Au.



                    8       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="11"><![CDATA[«kusuõxh

                 «kusuõxh yu yuf yuðwt MkkÄLk Au su r[ºk (R{us), rðrzÞku yÚkðk «uÍLxuþLk suðe á~Þ
                 Mkk{økúeLku (rðÍÞw÷ fLxuLx) {kuxk ÃkzËk yÚkðk rËðk÷ Ãkh Ëþkoðu Au.






                   þk¤kyku{kt M{kxoçkkuzo MkkÚku «kusuõxhLkku Ãký WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.



                 Mxkuhus rzðkRMk
                 Mxkuhus rzðkRMk yu nkzoðuh WÃkfhýku Au zuxk Mktøkún {kxu ðÃkhkÞ Au. ík{u ík{khk zuxk Ãkh fk{ ÃkqÁt fÞko ÃkAe, íkuLku fkÞ{e heíku
                 Mxkuhus rzðkRMk{kt Mktøkúrník fhe þfku Aku. Au suLkku WÃkÞkuøk zuxk Mxkuh fhðk {kxu ÚkkÞ Au. yufðkh ík{u ík{khk zuxk MkkÚku fk{

                 Ãkqýo fhe ÷ku, ÃkAe ík{u zuxkLku Mxkuhus rzðkRMk{kt fkÞ{e Äkuhýu Mxkuh fhe þfku Aku. Mxkuhus rzðkRMkLkk fux÷kf WËknhýku nkzo
                 rzMf, zeðeze yLku ÃkuLk zÙkRð Au.

                 Mxkuhus rzðkRMkLkk fux÷kf WÃkfhýku- nkzorzMf, zeðeze yLku ÃkuLk zÙkRð










                                   nkzo rzMf                       zeðeze                      ÃkuLk zÙkRð

                 nkRrçkúz rzðkRMk
                 nkRrçkúz rzðkRMk (MkkÄLk) yu yuðwt WÃkfhý Au su yuf fhíkkt ðÄw fk{ fhe þfu Au. íku RLkÃkwx rzðkRMk (MkkÄLk) íkhefu Ãký yLku
                 ykWxÃkwx rzðkRMk (MkkÄLk) íkhefu Ãký fkÞo fhe þfu Au. íku RLkÃkwx rzðkRMk (MkkÄLk) íkhefu Ãký yLku ykWxÃkwx rzðkRMk

                 (MkkÄLk) íkhefu Ãký fkÞo fhe þfu Au.

                        12:00
                                M{kxoVkuLk
                     20
                   FaceTime  Calendar  Photos  Mail
                      !  A
                   Weather  Notes  Reminders  App Store
                   Instagram  Facebook  X  Whatsapp  M{kxoVkuLk yuf yuðwt WÃkfhý/MkkÄLk/rzðkRMk Au suLkku WÃkÞkuøk ½ýe çkÄe søÞkyu ÚkkÞ Au. ík{u MktËuþk ÷¾e
                                þfku Aku, r[ºkku ÷R þfku Aku yLku yuÂÃ÷fuþLk (RLkÃkwx) Lkku WÃkÞkuøk fhe þfku Aku. íku ík{Lku ðerzÞkuÍ Ãký
                                çkíkkðu Au, Mktøkeík Ãký Mkkt¼¤e þfku Aku. VkuLk Ãký fhe þfku Aku.

                 nuzVkuLk
                 nuzVkuLkLkku WÃkÞkuøk Mktøkeík yÚkðk yðkòu (ykWxÃkwx) Mkkt¼¤ðk {kxu ÚkkÞ Au, suLkkÚke çkeòykuLku ¾÷u÷
                 ÃknkU[kze þfkíke LkÚke. íku{kt ðkík fhðk yÚkðk ík{khk yðks (RLkÃkwx) hufkuzo fhðk {kxu ytËh s
                 {kR¢kuVkuLk Ãký nkuR þfu Au.


                                M{kxoðkì[
                                M{kxoðkì[ ík{Lku Mk{Þ çkíkkðe þfu Au, ík{khk þheh{kt rVxLkuMk xÙuf fhe þfu Au yLku ík{khk VkuLk (ykWxÃkwx)
                                {ktÚke Mkq[Lkkyku «ËŠþík fhe þfu Au. íku ík{Lku íkuLkk x[ M¢eLk (RLkÃkwx)Lkku WÃkÞkuøk fheLku MktËuþkykuLkku

                                sðkçk ykÃkðk yÚkðk VkuLk fkì÷ fhðk Ãký Mkûk{ çkLkkðu Au.


                                                                                                 fBÃÞqxh rMkMx{   9]]></page><page Index="12"><![CDATA[÷uÃkxkuÃk

                  ÷uÃkxkuÃk yuf yuðwt fBÃÞqxh Au suLkku WÃkÞkuøk ík{u ËMíkkðuòu ÷¾ðk, RLxhLkux çkúkWÍ fhðk yLku h{íkku
                  h{ðk (RLkÃkwx) {kxu fhe þfku Aku. íku íkuLke M¢eLk Ãkh {krníke Ãký «ËŠþík fhu Au, íkuLkk MÃkefMko îkhk
                  yðks Mkkt¼¤e þfkÞ Au.



                                 M{kxo çkkuzo

                                 M{kxo çkkuzo yu ðøko¾tzku{kt ðÃkhkíke yuf {kuxe hMk«Ë M¢eLk Au. ík{u íkuLkk Ãkh ÷¾e þfku Aku yLku x[ yÚkðk
                                 ¾kMk ÃkuLk (RLkÃkwx)Lkku WÃkÞkuøk fheLku íkuLke MkkÚku r¢Þk-«ríkr¢Þk fhe þfku Aku. íku{kt ðerzÞkuÍ, «uÍLxuþLk
                                 yLku zkÞkøkúk{ (ykWxÃkwx) Ãký çkLkkðe þfku Au.


                    ¿kkLk Mktøkún   òu CPU fBÃÞqxhLkwt {øks Au, íkku fÞwt fBÃÞqxh nkzoðuh íkuLkk fkLk Au ?








                      Mkku^xðuh
                  fBÃÞqxh nkzoðuh ÃkkuíkkLke {u¤u fk{ fhe þfíkwt LkÚke. fkuR fkÞo fhðk {kxu íkuLku Ãkøk÷k-Ëh-Ãkøk÷kt Mkq[LkkuLke sYh Ãkzu Au.

                  yk Ãkøk÷k-Ëh-Ãkøk÷kt Mkq[Lkku s ykÃkðk{kt ykðu íkuLku Mkku^xðuh fnuðk{kt ykðu Au. ík{u fBÃÞqxh Ãkh su h{íkku h{ku Aku íku

                  Mkku^xðuhLkk WËknhýku Au. {wÏÞíðu çku «fkhLkk Mkku^xðuh Au : rMkMx{ Mkku^xðuh yLku yuÂÃ÷fuþLk Mkku^xðuh.
                  rMkMx{ Mkku^xðuh

                  rMkMx{ Mkku^xðuh fBÃÞqxh rMkMx{Lke yuftËh «ð]r¥kykuLkwt rLkÞtºký yLku Mkt[k÷Lk fhu Au. íkuÚke, rMkMx{ Mkku^xðuh fBÃÞqxh
                  rMkMx{Lkk {uLkush suðwt Au. rMkMx{ Mkku^xðuh rðLkk, fBÃÞqxhLkwt fk{ Ãkizk ðøkhLke fkh suðwt Au.
                  ykuÃkhu®xøk rMkMx{ yu rMkMx{ Mkku^xðuhLkwt WËknhý Au. {kR¢kuMkku^x rðLzkuÍ yksu

                  MkkiÚke ðÄkhu ÷kufr«Þ ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au. íkuLkk rðrðÄ ðÍoLk Au su{ fu Windows
                  XP, Windows Vista, Windows  7, Windows  8,  Windows  10  yLku

                  Windows 11.



                  yuÂÃ÷fuþLk Mkku^xðuh


                  yuÂÃ÷fuþLk Mkku^xðuhLkku WÃkÞkuøk fkuR [ku¬Mk fkÞo fhðk {kxu ÚkkÞ Au. yuÂÃ÷fuþLk Mkku^xðuhLkk fux÷kf WËknhýku Paint,
                  Windows Media Player yLku Word 2016.

                  f÷hLkku WÃkÞkuøk r[ºkLku f÷h fhðk {kxu ÚkkÞ Au.





                                  rðLzkuÍ {erzÞk Ã÷uÞhLkku WÃkÞkuøk rVÕ{ku yLku økeíkku òuðk yLku Mkkt¼¤ðk ÚkkÞ Au.







                   10       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="13"><![CDATA[yu{yuMk ðzoLkku WÃkÞkuøk yûkhku, yhS, ÷u¾ku yLku rLkçktÄku ÷¾ðk {kxu ÚkkÞ Au.




                     fBÃÞqxh fuðe heíku fk{ fhu Au ?

                 fBÃÞqxh IPO [¢ (RLkÃkwx-«kuMkuMk-ykWxÃkwx) Ãkh fk{ fhu Au.


                                             RLkÃkwx              «kuMkuMk             ykWxÃkwx

                                            3, 6, +               3 + 6                   9

                                                        zuxk                 {krníke







                                             feçkkuzo                MkeÃkeÞw            {kurLkxh


                    RLkÃkwx : ykÃkýu fBÃÞqxhLku su {krníke yLku Mkq[Lkkyku ykÃkeyu Aeyu íkuLku RLkÃkwx fnuðk{kt ykðu Au.

                    «kuMkuMk : fBÃÞqxh ðÃkhkþfíkko îkhk Ëk¾÷ fhkÞu÷k {krníke Ãkh fkÞoðkne fhu Au. íku «kuMkuMkh, yux÷u fu MkeÃkeÞwLke {ËËÚke
                    {krníkeLku yÚkoÃkqýo {krníke{kt ÁÃkktíkrhík fhu Au. {krníkeLkwt {krníke{kt ÁÃkktíkhý «r¢Þk fnuðkÞ Au.


                    ykWxÃkwx : {krníke yLku Mkq[LkkykuLke «r¢Þk fÞko ÃkAe ykÃkýLku su Ãkrhýk{ {¤u Au íkuLku ykWxÃkwx fnuðk{kt ykðu Au.







                    ÃkwLkhkðíkoLk


                        fBÃÞqxh RLkÃkwx WÃkfhýku îkhk {krníke yLku Mkq[Lkkyku Mðefkhu Au.

                        fBÃÞqxh «kuMku®Mkøk rzðkRMk îkhk RLkÃkwxLku yÚkoÃkqýo {krníke{kt ÁÃkktíkrhík fhu Au.


                        fBÃÞqxh ykWxÃkwx WÃkfhýku îkhk «kuMkuMz {krníkeLkk Ãkrhýk{ku «ËŠþík fhu Au.
                        rMkMx{ Mkku^xðuh fBÃÞqxh rMkMx{Lke yuftËh «ð]r¥kykuLkwt rLkÞtºký yLku Mkt[k÷Lk fhu Au.

                        yuÂÃ÷fuþLk Mkku^xðuhLkku WÃkÞkuøk [ku¬Mk fkÞo fhðk {kxu ÚkkÞ Au.

                        fBÃÞqxh IPO (RLkÃkwx-«kuMkuMk-ykWxÃkwx) [¢ Ãkh fk{ fhu Au.

                        Mxkuhus rzðkRMk yu nkzoðuh rzðkRMk Au suLkku WÃkÞkuøk {krníke Mxkuh fhðk {kxu ÚkkÞ Au.












                                                                                                 fBÃÞqxh rMkMx{   11]]></page><page Index="14"><![CDATA[MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt rMkMx{ Mkku^xðuhLkwt WËknhý Au ?


                          a.  ÃkuRLx                     b.  yu{yuMk ðzo                   c.  Windows 10

                      2.  fBÃÞqxhLkwt fkÞo ............................ [¢ Ãkh ykÄkrhík Au.

                          a.  IPU                        b.  IPO                           c.  IOP

                      3.  yk{ktÚke fÞwt fBÃÞqxh M¢eLk{ktÚke ykWxÃkwxLku {kuxe M¢eLk Ãkh Ëþkoðu Au ?


                          a.  «kusuõxh                   b.  MÃkefMko                      c.  r«Lxh

                      4.  Lke[uLkk{ktÚke fR RLkÃkwx rzðkRMk Au ?

                          a.  MfuLkh                     b.  r«Lxh                         c.  ÃkuLk zÙkRð

                  B.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku :


                                                          MkeÃkeÞw, {kR¢kuVkuLk, RLkÃkwx, {kurLkxh
                                       Mktfuík


                      1.  .................................... Lkku WÃkÞkuøk fBÃÞqxh rMkMx{{kt yðks yLku Mktøkeík hufkuzo fhðk {kxu ÚkkÞ Au.

                      2.  .................................... Lku fBÃÞqxhLkwt {øks íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.

                      3.  .................................... «r¢Þk fÞko ÃkAe ykÃkýLku Ãkrhýk{ çkíkkðu Au.


                      4.  fBÃÞqxh ík{khe ÃkkMkuÚke zuxk yLku Mkq[Lkkyku ................................... îkhk Mðefkhu Au.
                  C.  r[ºkku swyku yLku íku{Lkk Lkk{ ÷¾ku.


                      1.                        2.                     3.                      4.








                          .......................  ........................  ........................  ........................
                  D.  çkkuõMk ¼hku.



                                    RLkÃkwx                                                        ykWxÃkwx

                                 20, 25, +                        20 + 25





                   12       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="15"><![CDATA[E.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  CPU þwt Au ?

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  IPO [¢ þwt Au ?

                        .....................................................................................................................................................................

                 F.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  yuÂÃ÷fuþLk Mkku^xðuh ÔÞkÏÞkrÞík fhku. yuf WËknhý ykÃkku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  nkzoðuh þwt Au ? nkzoðuhLkk fkuRÃký çku WËknhýku ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................


                                                                                               21 st
                 G.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                             Century   #Critical Thinking
                                                                                              Skills  #Technology Literacy
                    yLkkÞk ÃkkuíkkLkwt økeík fBÃÞqxh Ãkh hufkuzo fhðk {ktøku Au. íkuýu fÞk WÃkfhýLkku WÃkÞkuøk fhðku òuRyu ?








                  Teacher's Corner
                 1.  fBÃÞqxh yuf rLkSoð, ¼kðLkkneLk yLku fkÞoûk{ {þeLk íkhefu fuðe heíku fkÞo fhu Au íku Mk{òðku.
                 2.  çkk¤fkuLku rðrðÄ «fkhLkk RLkÃkwx yLku ykWxÃkwx WÃkfhýku çkíkkðku.






























                                                                                                 fBÃÞqxh rMkMx{   13]]></page><page Index="16"><![CDATA[01




                    02                                                                  fBÃÞqxh {u{he














                                 ík{khku WÆu~Þ
                                    òýfkhe {kxu:

                                        {u{he                       fBÃÞqxhLke {u{he {kÃkðe




                  ßÞkhu ík{u çkk¤f níkk, íÞkhu ík{Lku {q¤kûkhku yLku MktÏÞkyku rðþu þe¾ððk{kt ykðíkwt níkwt. þwt ík{Lku nsw Ãký íku ÞkË Au ? fuðe

                  heíku ? yk yux÷k {kxu Au fkhý fu íku ík{khe {u{he{kt Mktøkúrník níkk. {kýMkLku ÞkË hk¾ðk {kxu su{ {u{he nkuÞ, fBÃÞqxh{kt
                  Ãký rðrðÄ fkÞkuo fhðk {kxu ík{k{ zuxk yLku Mkq[Lkkyku Mktøkúrník fhðk {kxu {u{he nkuÞ Au.


                      {u{he

                  RLkÃkwx WÃkfhýkuLkku WÃkÞkuøk fheLku fBÃÞqxh{kt Ëk¾÷ fhkÞu÷ {krníke yLku Mkq[Lkkyku {u{he{kt Mktøkúrník ÚkkÞ Au. {u{he çku
                  «fkhLke nkuÞ Au : «kÚkr{f {u{he yLku økkiý {u{he.

                  «kÚkr{f {u{he

                  yk fBÃÞqxhLke {wÏÞ {u{he Au. CPU yk {u{heLku MkeÄe heíku WÃkÞkuøk fhe þfu Au. íku fBÃÞqxhLkk {Ähçkkuzo Ãkh ÷økkzðk{kt
                  ykðu Au. «kÚkr{f {u{heLku ðÄw çku «fkh{kt rð¼krsík fhðk{kt ykðu Au : huLz{ yuõMkuMk {u{he (RAM) yLku hez ykuL÷e

                  {u{he (ROM).

                  huLz{ yuõMkuMk {u{he (RAM)
                  hu{ yuf fk{[÷kW {u{he Au. fBÃÞqxh çktÄ Úkðk Ãkh yk {u{he{kt Mktøkúrník {krníke

                  ¾kuðkR òÞ Au. yux÷k {kxu íkuLku ðku÷uxkR÷ {u{he Ãký fnuðk{kt ykðu Au.
                                                                                                        RAM

                                           hez ykuL÷e {u{he (ROM)

                                           ROM {kt Mktøkúrník {krníke fkÞ{e nkuÞ Au, yux÷u fu, rMkMx{ çktÄ nkuÞ íkku Ãký íku {krníke
                                           ò¤ðe hk¾u Au. íku{kt fBÃÞqxh þY fhðk {kxu sYhe Mkq[Lkkyku hk¾ðk{kt ykðu Au. íkuLku LkkuLk-

                    ROM                    ðku÷uxkR÷ {u{he Ãký fnuðk{kt ykðu Au.








                   14       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="17"><![CDATA[MkufLzhe {u{he

                 yk {u{he fkÞ{e nkuÞ Au yLku MkeÃkeÞw îkhk MkeÄe heíku WÃkÞkuøk
                 fhðk{kt  ykðíke  LkÚke.  íku  ðÃkhkþfíkkoyku  Mkh¤íkkÚke  {u¤ðe   su{ yuf ð]ûk íkuLkk Úkz{kt ÃkkýeLkku Mktøkún
                 þfkÞ íkuðk {krníke Mktøkúrník fhðkLke {tsqhe ykÃku Au. íku «kÚkr{f   fhu Au íkuðe s heíku fBÃÞqxh íkuLkk Mxkuhus
                 {u{heLke íkw÷Lkk{kt MkMíke Au. MkufLzhe {u{he rzðkRMkLku MkufLzhe   rzðkRMk{kt {krníkeLkku Mktøkún fhu Au, su{ fu
                 Mxkuhus rzðkRMk Ãký fnuðk{kt ykðu Au. íku{Lku ºký ©uýeyku{kt       ík{khk zÙku$øMk yLku økuBMk.
                 rð¼krsík fhðk{kt ykðu Au : {uøLkurxf rzMf,ykuÂÃxf÷ rzMf
                 yLku ^÷uþ zÙkRð.


                 {uøLkurxf rzMf
                 {uøLkurxf rzMf [wtçkfeÞ ykðhýÚke ZtfkÞu÷e nkuÞ Au. ík{u {uøLkurxf rzMf Ãkh øk{u íkux÷e ðkh {krníke hufkuzo fhe þfku Aku yLku
                 ¼qtMke þfku Aku.

                 ✶  nkzo rzMf : íku{kt Ã÷uxMko Lkk{Lke yuf yÚkðk ðÄw {uøLkurxf rzMf nkuÞ Au. íku MkeÃkeÞw çkkuõMk{kt
                    fkÞ{e Äkuhýu ÂMÚkh nkuÞ Au. íku 5 TB (xuhkçkkRx) yÚkðk íkuLkkÚke ðÄw Mxkuhus ûk{íkk MkkÚku

                    rðrðÄ fË{kt ykðu Au.
                 ✶  yuõMkxLko÷ nkzo rzMf Ãký WÃk÷çÄ Au. íku yuðe nkzo rzMf Au suLku ÞwyuMkçke ÃkkuxoLke {ËËÚke   nkzo rzMf

                    fkuRÃký fBÃÞqxh MkkÚku òuze þfkÞ Au.

                 ykuÂÃxf÷ rzMf

                 ykuÂÃxf÷ rzMf yu yuf R÷uõxÙkurLkf zuxk Mxkuhus {kæÞ{ Au suLku ykuAe þÂõíkðk¤k ÷uMkh çke{Lkku WÃkÞkuøk fheLku ÷¾e yLku
                 ðkt[e þfkÞ Au.


                                                        ✶   fkuBÃkuõx rzMf (CD):  CPU  çkkuõMk{kt  Vex fhkÞu÷ CD  zÙkRð,

                                                            fkuBÃkuõx rzMf (CD) Ãkh Mktøkúrník {krníke ðkt[u Au. CD yuf yuõMkxLko÷
                                                            Mxkuhus rzðkRMk Au. íku 700 MB MkwÄeLke {krníke hk¾e þfu Au. CD
                                                            Lkk rðrðÄ «fkhku CD-ROM, CD-RW yLku CD-R.

                        CD                 DVD
                                                        ✶   rzrsx÷ ðMkuoxkR÷ yÚkðk ðerzÞku rzMf (DVD): zuxk Mxkuh fhðk {kxu
                                                            nðu DVD Lkku ÔÞkÃkf WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au. DVD yu CD suðe s Au.
                                                            íkuLke Mxkuhus ûk{íkk 4.7 GB Au, su CD fhíkk ½ýe ðÄkhu Au.


                 ^÷uþ zÙkRð

                 ^÷uþ zÙkRð yu yuf LkkLkwt Ãkkuxuoçk÷ zuxk Mxkuhus rzðkRMk Au.

                 ✶  ÃkuLk zÙkRð : ÃkuLk zÙkRð yuf Mxkuhus rzðkRMk Au su {kuxe {kºkk{kt {krníke Mxkuh fhe þfu
                    Au. íku USB (ÞwrLkðMko÷ MkeheÞ÷ çkMk) ÃkkuxoLkku WÃkÞkuøk fheLku fBÃÞqxh MkkÚku òuzkÞu÷ Au.
                    íkuLku ík{khk r¾MMkk{kt Mkh¤íkkÚke ÷R sR þfkÞ Au. ÃkuLk zÙkRð{kt 1 TB MkwÄeLke Mxkuhus
                    ûk{íkk nkuÞ Au.                                                                      ÃkuLk zÙkRð





                                                                                                  fBÃÞqxh {u{he   15]]></page><page Index="18"><![CDATA[✶  {u{he fkzo : íkuLku  Mkk{kLÞ  heíku  {Õxe{erzÞk  {u{he  fkzo  íkhefu  yku¤¾ðk{kt  ykðu  Au.  íku
                                         MkkRÍ{kt ¾qçk s LkkLkwt Au. íkuLkku WÃkÞkuøk {kuçkkR÷ VkuLk yLku rzrsx÷ fu{uhk{kt ÚkkÞ Au. {u{he

                                         fkzo Ãkh Mktøkúrník zuxk ðkt[ðk {kxu ík{khe ÃkkMku fkzo hezh nkuðwt sYhe Au. íkuLke Mxkuhus ûk{íkk
                                         2 TB MkwÄeLke nkuÞ Au.
                       {u{he fkzo


                      fBÃÞqxhLke {u{he {kÃkðe

                  fBÃÞqxhLke  {u{he  {kÃkðk  {kxuLkku  {q¤¼qík  yuf{  çkkRx  Au.  çkkRx{kt  ykX  rçkxTMkLkku  Mk{qn  nkuÞ  Au,  WËknhý  íkhefu,
                  10001011, yux÷u fu, 1 çkkRx 8 rçkxTMk çkhkçkh Au. 4 rçkxTMkLkk Mk{qnLku rLkçk÷ (yzÄku çkkRx) íkhefu yku¤¾ðk{kt
                  ykðu Au, WËknhý íkhefu, 1001. fBÃÞqxhLke {u{he {kÃkðk {kxuLkk yLÞ yuf{ku rf÷kuçkkRx, {uøkkçkkRx, økeøkkçkkRx,
                  xuhkçkkRx, ðøkuhu Au.




                   ✶  1 rf÷kuçkkRx (KB) 1024 çkkRxTMk çkhkçkh Au.       ✶  1 {uøkkçkkRx (MB) 1024 KB çkhkçkh Au.

                   ✶  1 økeøkkçkkRx (GB) 1024 MB çkhkçkh Au.            ✶  1 xuhkçkkRx (TB) 1024 GB çkhkçkh Au.

                   ✶  1 ÃkuxkçkkRx (PB) 1024 TB çkhkçkh Au.             ✶  1 yuõMkkçkkRx (EB) 1024 PB çkhkçkh Au.
                   ✶  1 Zettabyte (ZB) 1024 EB çkhkçkh Au.              ✶  1 ÞkuxkçkkRx (YB) 1024 ZB çkhkçkh Au.





                     ÃkwLkhkðíkoLk


                         RAM yLku ROM çku «fkhLke «kÚkr{f {u{he Au.
                         RLkÃkwx rzðkRMkLkku WÃkÞkuøk fheLku fBÃÞqxh{kt Ëk¾÷ fhkÞu÷ {krníke yLku Mkq[Lkkyku {u{he{kt Mktøkúrník ÚkkÞ Au.
                         fBÃÞqxhLke {u{he {kÃkðk {kxuLkku {q¤¼qík yuf{ çkkRx Au.
                         {uøLkurxf rzMf, ykuÂÃxf÷ rzMf yLku ^÷uþ zÙkRð yu MkufLzhe {u{heLkk ºký ðøkkuo Au.











                                                              MðkæÞkÞ


                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  yk{ktÚke fR MkufLzhe Mxkuhus rzðkRMk LkÚke ?

                          a.  RAM                           b.  DVD                         c.  ÃkuLk zÙkRð

                      2.  .................... çkhkçkh 1024 PB.

                          a.  1 MB                          b.  1 EB                        c.  1 TB





                   16       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="19"><![CDATA[3.  fBÃÞqxhLke {u{he {kÃkðk {kxu yk{ktÚke fÞk yuf{Lkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?

                        a.  r÷xh                           b.  çkkRx                      c.  $[

                     4.  yk{ktÚke fR rzðkRMk fBÃÞqxh {kxu {wÏÞ Mxkuhus rzðkRMk Au yLku rMkMx{Lke ytËh ÂMÚkík Au ?

                        a.  nkzo rzMf                      b.  ÃkuLk zÙkRð                c.  DVD

                 B.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku :



                                                 rhz ykuLk÷e {u{he, ÞwyuMkçke, huLz{ yuõMkuMk {u{he, GB
                             Mktfuík
                     1.  ......................... yu RAM Lkwt Ãkqýo MðYÃk Au.

                     2.  ......................... yu ROM Lkwt Ãkqýo MðYÃk Au.

                     3.  1 ......................... 1024 MB çkhkçkh Au.

                     4.  yuõMkxLko÷ nkzo rzMfLku ......................... ÃkkuxoLke {ËËÚke òuze þfkÞ Au.

                 C.  ykÃku÷k WÃkfhýkuLku «kÚkr{f Mktøkún yÚkðk økkiý Mktøkún íkhefu yku¤¾ku.
                      1.                       2.                      3.                        4.








                           .........................  .........................  .........................  .........................
                 D.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  nkzo rzMf þwt Au ?

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  «kÚkr{f {u{he þwt Au ?

                        .....................................................................................................................................................................
                 E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  RAM yLku ROM ðå[uLkk fkuRÃký çku íkVkðík sýkðku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  ^÷uþ zÙkRð þwt Au ? yuf WËknhý ykÃkku.
                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................





                                                                                                  fBÃÞqxh {u{he   17]]></page><page Index="20"><![CDATA[21 st   #Critical Thinking
                                                                                             Century
                  F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                               Skills  #Technology Literacy
                     Mkwþktík íkuLke VkR÷kuLku rzMf Ãkh fkuÃke fhðk {ktøku Au. yk nuíkw {kxu fÞk «fkhLke rzMf MkkiÚke ÞkuøÞ hnuþu ?








                                                                                             21 st   #Information Literacy
                                                                                           Century
                                                                                            Skills  #Critical Thinking
                                                                 ÷uçk{kt

                      yu{yuMk ðzo{kt Lke[u {wsçk ÷¾ku :


                        1 byte = 8 bits               1 GB = 1024 MB                  1 EB = 1024 PB
                        1 KB    = 1024 bytes          1 TB    = 1024 GB               1 ZB = 1024 EB

                        1 MB   = 1024 KB              1 PB   = 1024 TB                1 YB = 1024 ZB









                   Teacher's Corner

                  1.  RLxhLkuxLkk †kuíkkuLkku WÃkÞkuøk fheLku çkk¤fku MkkÚku nkzo rzMfLkk RríknkMk yLku íkuLkk rðfkMk rðþu ðkík fhku.
                  2.  {u{heLkk ÏÞk÷Lke [[ko fhku.








































                   18       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="21"><![CDATA[Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  1


                                                       («fhý 1 yLku 2 Ãkh ykÄkrhík)

                 A.  Lke[uLke «ð]r¥kyku {kxu ðÃkhkíkk WÃkfhýkuLkk Lkk{ ykÃkku :


                     1.  Mkkhe økwýð¥kkðk¤k r[ºkku AkÃkðk {kxu

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  ík{khe R{us fBÃÞqxh{kt {qfðk {kxu

                        .....................................................................................................................................................................

                     3.  ík{khk fBÃÞqxh ÃkhÚke Mktøkeík Mkkt¼¤ðk {kxu

                        .....................................................................................................................................................................

                     4.  ík{khk yðksLku fBÃÞqxh{kt hufkuzo fhðk {kxu


                        .....................................................................................................................................................................

                 B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                     1.  f÷hLkku WÃkÞkuøk r[ºkku Ëkuhðk yLku htøkðk {kxu ÚkkÞ Au.


                     2.  Mkkhe økwýð¥kkðk¤k r[ºkku AkÃkðk {kxu {kurLkxhLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.


                     3.  fBÃÞqxh ¾qçk {kuxe {kºkk{kt zuxk Mxkuh fhe þfu Au.

                     4.  x[M¢eLk yuf nkRrçkúz rzðkRMk Au.


                 C.  yk WÃkfhýkuLku íku{Lke Mktøkún ûk{íkkLkk Wíkhíkk ¢{{kt ¢{ ykÃkku.






























                                                                                              Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 1  19]]></page><page Index="22"><![CDATA[01


                                                    [k÷ku rðLzkuÍ 10 rðþu òýeyu
                    03














                          ík{khku WÆu~Þ
                             òýfkhe {kxu:

                                rðLzkuÍ 10                                        zuMfxkuÃk
                                  zuMfxkuÃk ykRfkuLkLku þkuxo fhe hÌkk Aeyu             zuMfxkuÃk ykRfkuLk AwÃkkððk
                                    zuMfxku… …]c¼qr{ ƒË÷ðe



                  ykuÃkhu®xøk rMkMx{ yu MkkiÚke {níðÃkqýo Mkku^xðuh Au fkhý fu yk Mkku^xðuh rðLkk, ykÃkýu ykÃkýk fBÃÞqxhLkku rçk÷fw÷ WÃkÞkuøk
                  fhe þfíkk LkÚke. yk «fhý{kt, ykÃkýu MkkiÚke ðÄw WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíke GUI ykÄkrhík ykuÃkhu®xøk rMkMx{, rðLzkuÍ 10 rðþu
                  þe¾eþwt. fux÷ef yLÞ ykuÃkhu®xøk rMkMx{ku Linux, Unix, MacOS yLku MS DOS Au.


                      rðLzkuÍ 10

                  rðLzkuÍ 10 ykuÃkhu®xøk rMkMx{ MkkiÚke {kuxe Mkku^xðuh zuð÷Ãk{Ux ftÃkLke {kR¢kuMkku^x îkhk çkLkkððk{kt ykðe Au. rðLzkuÍ 10

                  Lke rðþu»kíkkyku Lke[u ykÃku÷ Au :
                       rðLzkuÍ 10 økúkrVf÷ ÞwÍh RLxhVuMk (GUI) ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au suLkku yÚko yu Au fu ík{khu çkÄk f{ktz ÞkË hk¾ðkLke
                     sYh Ãkzíke LkÚke.
                      íku GUI nkuðkÚke, {kuxk¼køkLkwt fk{ {kWMkLkku WÃkÞkuøk fheLku fhðk{kt ykðu Au.
                      íku ík{Lku yuf s Mk{Þu yLkuf «kuøkúk{ [÷kððkLke {tsqhe ykÃku Au.






                    {kR¢kuMkku^xLke MÚkkÃkLkk rçk÷ økuxTMk yLku Ãkku÷ yu÷Lk îkhk 4 yur«÷ 1975 Lkk hkus
                    fhðk{kt ykðe níke.




                      zuMfxkuÃk
                  ßÞkhu ík{u fBÃÞqxh [k÷w fhku Aku, íÞkhu ík{khk fBÃÞqxh{kt Mktøkúrník ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Ãkkuíku s ÷kuz Úkðk ÷køku Au. Úkkuzk Mk{Þ

                  ÃkAe M¢eLk Ëu¾kÞ Au, suLku zuMfxkuÃk fnuðk{kt ykðu Au. çkeò þçËku{kt fneyu íkku, zuMfxkuÃk yu Ãknu÷e M¢eLk Au su Ëu¾kÞ Au
                  ßÞktÚke ík{u fk{ þY fhe þfku Aku.






                   20       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="23"><![CDATA[[k÷ku zuMfxkuÃkLkk rðrðÄ ½xfku rðþu òýeyu.





                  ykRfkuLk








                                                                                                           zuMfxkuÃk
                                                                                                          çkuføkúkWLz










                                                          xkMfçkkh
                 zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz (ðku÷ÃkuÃkh)

                 ykRfkuLkLkk çkuføkúkWLz{kt hnu÷k VkuxkLku zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz yÚkðk ðku÷ÃkuÃkh

                 fnuðk{kt ykðu Au.

                 ykRfkuLMk

                 rðrðÄ VkR÷ku/VkuÕzMko, «kuøkúkBMk yÚkðk yuÂÃ÷fuþLMkLkk
                 LkkLkk økúkrVf÷ hsqykíkLku ykRfkuLk íkhefu yku¤¾ðk{kt
                 ykðu Au. yk ykRfkuLk VkR÷ku/VkuÕzMko yÚkðk «kuøkúkBMk
                 Ãkh zçk÷-Âõ÷f fheLku íku{Lku ÍzÃkÚke ¾ku÷ðk{kt {ËË

                 fhu Au.                                          yk ÃkeMke ykRfkuLk  rhMkkÞf÷ rçkLk ykRfkuLk  VkuÕzh ykRfkuLk

                 xkMfçkkh

                 xkMfçkkh yu zuMfxkuÃkLkk íkr¤Þu rMÚkík yuf ÷ktçke ykze Ãkèe Au. íku
                                                                               {øks þhehLkwt MkwÃkh fBÃÞqxh Au. íku [uíkkLkk
                 rðrðÄ rðLzku{kt ¾w÷íkk rðrðÄ Mkr¢Þ «kuøkúkBMkLku {uLkus fhðk{kt   ÍzÃke Lkuxðfo îkhk r¢ÞkykuLkku ykËuþ ykÃku Au.
                 {ËË fhu Au. ykÃkýu xkMfçkkh ÃkhLkk íku{Lkk çkxLkku Ãkh Âõ÷f

                 fheLku  yk  «kuøkúkBMk  ðå[u  ÂMð[  fhe  þfeyu  Aeyu.  íku{kt  Mxkxo
                 çkxLk, ykuÃkLz «kuøkúkBMk çkxLk, õ÷kuf ykRfkuLk yLku þku zuMfxkuÃk
                 çkxLk Ãký Au.



                                                                                         zuMfxkuÃk çkxLk çkíkkðku
                    Mxkxo
                    çkxLk
                                                         «kuøkúk{ ¾ku÷ðk                                   ½rzÞk¤



                                                                                       [k÷ku rðLzkuÍ 10 rðþu òýeyu  21]]></page><page Index="24"><![CDATA[Mxkxo çkxLk : íkuLku rðLzkuÍ yLku íkuLkk «kuøkúkBMkLkk «ðuþîkh íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au. ßÞkhu ykÃkýu íkuLkk Ãkh Âõ÷f
                     fheyu Aeyu íÞkhu íku Mxkxo {uLkq ¾ku÷u Au.

                      ykuÃkLk «kuøkúk{ çkxLMk :  íkuyku yuðk «kuøkúkBMkLkk çkxLkkuLkku MktË¼o ykÃku Au su nk÷{kt [k÷e hÌkk Au.
                      zuMfxkuÃk çkxLk çkíkkðku : rðLzkuÍ 10 {kt ‘þku zuMfxkuÃk çkxLk’ Lkk{Lke yuf Lkðe MkwrðÄk ykÃkðk{kt ykðe Au suLkk îkhk

                     ík{u zuMfxkuÃk òuðk {kxu M¢eLk Ãkh ¾w÷u÷e çkÄe ®ðzkuÍLku íkkífkr÷f LkkLke fhe þfku Aku.
                      ½rzÞk¤ : xkMfçkkhLke s{ýe çkkswyu, ßÞkhu {kWMk ÃkkuRLxh íkuLkk Ãkh {qfðk{kt ykðu Au, íÞkhu ðíko{kLk íkkhe¾ yLku

                     Mk{Þ «ËŠþík ÚkkÞ Au.


                      zuMfxkuÃk ykEfkuLkLku Mkkuxo fhðwt

                  ykRfkuLkLku Mkkuxo fhðkLkku yÚko Au zuMfxkuÃk Ãkh ykRfkuLkLku økkuXððk. ykRfkuLkLku Mkkuxo fhðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt
                  yLkwMkhku :                                                                1                  2

                  Ãkøk÷wt 1  zuMfxkuÃkLkk ¾k÷e ¼køk Ãkh øk{u íÞkt hkRx Âõ÷f fhku. þkuxofx

                           {uLkq yÚkðk ÃkkuÃk-yÃk {uLkq{ktÚke, Mkkuxo çkkÞ rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f
                           fhku. yuf Mkçk{uLkw Ëu¾kÞ Au.

                  Ãkøk÷wt 2  ykRfkuLkLku íku ¢{{kt økkuXððk {kxu fkuRÃký yuf rðfÕÃk Ãkh
                           Âõ÷f fhku.



                      zuMfxkuÃk ykEfkuLkLku AwÃkkððk
                  ík{u zuMfxkuÃk ÃkhLkk çkÄk ykRfkuLk AwÃkkðe þfku Aku. ykRfkuLk AwÃkkððk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :



                                                                                   1
                  Ãkøk÷wt 1   zuMfxkuÃkLkk ¾k÷e ¼køk Ãkh øk{u íÞkt hkRx-Âõ÷f fhku. ÃkkuÃk-yÃk
                           {uLkq{ktÚke ÔÞq rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku. yuf Mkçk{uLkq Ëu¾kÞ Au.

                  Ãkøk÷wt 2  ‘zuMfxkuÃk ykRfkuLk çkíkkðku’ Lku yLk[uf fhðk {kxu íkuLkk Ãkh
                           Âõ÷f fhku. zuMfxkuÃk ÃkhLkk çkÄk ykRfkuLk yÿ~Þ ÚkR òÞ   2
                           Au.

                  ík{u ÃkkuÃk-yÃk {uLkq{ktÚke ‘zuMfxkuÃk ykRfkuLMk çkíkkðku’ rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fheLku zuMfxkuÃk ykRfkuLMk ÃkkAk ÷kðe þfku Aku.





                      zuMfxku… …]c¼qr{ ƒË÷ðe
                  ík{u ík{khe ÃkMktËøke {wsçk zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz çkË÷e þfku Aku. zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz çkË÷ðk {kxu, yk Ãkøk÷kt

                  yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  zuMfxkuÃk Ãkh øk{u íÞkt hkRx-Âõ÷f fhku. ÃkkuÃk-yÃk {uLkq{ktÚke ÃkMkoLk÷kRÍ
                           rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku. yuf zkÞ÷kuøk çkkuõMk Ëu¾kþu.
                                                                                                                    1






                   22       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="25"><![CDATA[Ãkøk÷wt 2  zkçke íkfíke{kt çkuføkúkWLz Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 3  s{ýe íkfíke{kt çkuføkúkWLz rðfÕÃk Lke[u ykÃku÷k íkeh Ãkh Âõ÷f fhku. zÙkuÃk zkWLk Mkq[e{ktÚke rÃkõ[h rðfÕÃk ÃkMktË
                          fhku.

                 Ãkøk÷wt 4  «ËŠþík ÞkËe{ktÚke fkuRÃký r[ºk ÃkMktË fhku.
                 ÃkMktË fhu÷k r[ºk MkkÚku zuMfxkuÃkLkwt Ãkqðkoð÷kufLk rðLzku{kt Ëu¾kÞ Au.







                    2
                                                                                                               4
                                                            3






                   ¿kkLk Mktøkún    òu rðLzkuÍ 10 {kt yuðe òËwR yuÂÃ÷fuþLk nkuÞ su ík{Lku ËwrLkÞk{kt øk{u íÞkt ÷R sR þfu, íkku ík{u

                                    õÞkt sþku yLku íÞkt þwt fhþku ?






                    ÃkwLkhkðíkoLk

                         rðLzkuÍ 10 yu {kR¢kuMkku^x fkuÃkkuohuþLk îkhk rðfrMkík ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au.
                        fBÃÞqxh [k÷w fÞko ÃkAe Ëu¾kíke Ãknu÷e M¢eLk yu zuMfxkuÃk Au.

                        ykRfkuLk yu LkkLkk r[ºkku Au su zuMfxkuÃk Ãkh rðrðÄ «kuøkúkBMkLkwt «ríkrLkrÄíð fhu Au.
                        zuMfxkuÃkLkk íkr¤Þu yuf ÷ktçke ykze ÃkèeLku xkMfçkkh fnuðk{kt ykðu Au.
                        ykRfkuLkLku Mkkuxo fhðkLkku yÚko yu Au fu zuMfxkuÃk Ãkh ykRfkuLkLku økkuXððk.
                        rðLzkuÍ 10 ykuÃkhu®xøk rMkMx{ yu økúkrVf÷ ÞwÍh RLxhVuMk (SÞwykR) ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au, íkuLkku WÃkÞkuøk ¾qçk s Mkh¤
                       heíku fhe þfkÞ.






                                                             MðkæÞkÞ



                 A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                     1.  yk{ktÚke fR VkR÷ku yÚkðk VkuÕzMko Ãkh zçk÷-Âõ÷f fheLku ÍzÃkÚke ¾ku÷ðk{kt {ËË fhu Au ?

                        a.  xkMfçkkh                        b.  ykRfkuLMk                   c.  økusuxTMk

                     2.  ßÞkhu ykÃkýu fBÃÞqxh [k÷w fheyu Aeyu, íÞkhu Lke[uLkk{ktÚke fR ðMíkw Ãkkuíku ÷kuz ÚkðkLkwt þY fhu Au ?


                        a.  M¢eLk Mkuðh                     b.  ykuÃkhu®xøk rMkMx{          c.  a yLku b çktLku

                                                                                       [k÷ku rðLzkuÍ 10 rðþu òýeyu  23]]></page><page Index="26"><![CDATA[3.  Lke[uLkk{ktÚke fkuLku rðLzkuÍ yLku íkuLkk «kuøkúkBMkLkk «ðuþ îkh íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au ?


                          a.  Mxkxo çkxLk                    b.  ykRfkuLk                     c.  ½rzÞk¤

                  B.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku :


                                                  ykRfkuLMk, {kR¢kuMkku^x fkuÃkkuohuþLk, zuMfxkuÃk, rðLzkuÍ 10
                                Mktfuík

                      1.  rðLzkuÍ 10 yu ..................... îkhk rðfMkkððk{kt ykðu÷ ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au.


                      2.  ßÞkhu ík{u ík{khk fBÃÞqxhLku [k÷w fhku Aku íÞkhu ..................... yu Ãknu÷e M¢eLk Ëu¾kÞ Au.

                      3.  ..................... zuMfxkuÃk çkxLk çkíkkðku Lkk{Lke yuf Lkðe MkwrðÄk Ãkqhe Ãkkzu Au.

                      4.  ..................... yu rðrðÄ VkR÷ku/VkuÕzMkoLkwt økúkrVf÷ hswykík Au.


                  C.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.


                      1.  rðLzkuÍ 10 zuMfxkuÃkLkk fkuRÃký çku ½xfkuLkk Lkk{ ÷¾ku.
                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................
                      2.  xkMfçkkh þwt Au ?

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                  D.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz çkË÷ðk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.

                          .....................................................................................................................................................................
                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  zuMfxkuÃk ykRfkuLMkLku Mkkuxo fhðk {kxu Ãkøk÷kt ÷¾ku.
                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................


                                                                                             21 st   #Technology Literacy
                  E.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                           Century   #Critical Thinking
                                                                                             Skills
                     Þwøkktþu íkksuíkh{kt yuf Lkðwt fBÃÞqxh ¾heãwt Au, su rðLzkuÍ 10 ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Ãkh [k÷u Au. íku zuMfxkuÃk
                     ykRfkuLk AwÃkkððk {ktøku Au, Ãkhtíkw íkuLku Mkk[ku rðfÕÃk ¾çkh LkÚke. íkuýu fÞk rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhðwt òuRyu ? íkuLku

                     yk fhðk{kt {ËË fhku.


                   24       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="27"><![CDATA[SDG «ð]r¥k


                    ÃkuRLx{kt fux÷kf þkf¼kS yLku V¤ku Ëkuhku yLku ‘MðMÚk ¾kyku, MðMÚk hnku’ ðkõÞ ÷¾ku.

                    nðu, yk AçkeLku ík{khk fBÃÞqxh Ãkh M¢eLkMkuðh íkhefu Mkux fhku.










                                                                                             21 st
                                                                                          Century   #Technology Literacy
                                                                                            Skills
                                                               ÷uçk{kt



                       ík{khk fBÃÞqxhLkk zuMfxkuÃk Ãkh nksh ykRfkuLMkLke ÞkËe çkLkkðku.
                       zuMfxkuÃk ÃkhLkk çkÄk ykRfkuLMk AwÃkkðku.
                       ík{khk fBÃÞqxhLkwt zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz çkË÷ku.





































                  Teacher's Corner

                 1.  rðLzkuÍ 10 Lkk WÃkÞkuøkLkwt «ËþoLk fheLku ykuÃkhu®xøk rMkMx{Lkku ÏÞk÷ Mk{òðku.
                 2.  zuMfxkuÃk yLku íkuLkk ½xfku rðþu [[ko fhku.








                                                                                       [k÷ku rðLzkuÍ 10 rðþu òýeyu  25]]></page><page Index="28"><![CDATA[01




                    04                                                   ðzo 2016 Lkku Ãkrh[Þ















                              ík{khku WÆu~Þ
                                 òýfkhe {kxu:

                                      ðzo 2016 Lkk WÃkÞkuøkku          ðzo 2016 Lke þYykík
                                       ðzo 2016 Lkk ¼køkku              ðzo 2016 MkkÚku fk{ fhðwt

                                         ËMíkkðus Mkk[ðe hk¾ðk            Mkk[ðu÷ ËMíkkðus ¾ku÷e hk¾ðk
                                          ËMíkkðus AkÃkðk                   õ÷ku®Íøk ðzo 2016



                  {kR¢kuMkku^x ðzo yuf ðzo «kuuMku®Mkøk Mkku^xðuh Au. ykÃkýu þçËku yLku ðkõÞku ÷¾ðk {kxu LkkuxçkwfLkku WÃkÞkuøk fheyu Aeyu. íkuðe

                  s heíku, ðzo 2016 ykÃkýLku fBÃÞqxh Ãkh xuõMx xkRÃk fhðkLke {tsqhe ykÃku Au.

                      ðzo 2016 Lkk WÃkÞkuøkku

                  ðzo 2016 Lkku WÃkÞkuøk yk {kxu ÚkR þfu Au :

                      Ãkºkku, ðkíkkoyku, ynuðk÷ku, ðøkuhu Mkh¤ heíku ÷¾ðk.
                       xkRÃk fhíke ð¾íku yLku xkRÃk fÞko ÃkAe Ãký xuõMx{kt VuhVkh fhðk.

                       rðrðÄ htøkku, þi÷eyku yLku yMkhkuLkku WÃkÞkuøk fheLku xuõMxLku «Míkwík Ëu¾kð ykÃkðk {kxu.

                       òuzýe yLku ÔÞkfhýLke ¼q÷ku {kxu ËMíkkðus íkÃkkMkðk {kxu.
                       xuõMxLke Lkf÷ fhku yLku sYh nkuÞ íÞkt ¾Mkuzðk {kxu.

                       ¼rð»ÞLkk WÃkÞkuøk {kxu xuõMx Mkk[ððk {kxu.

                       ËMíkkðusLkku yuf ¼køk yÚkðk yk¾ku AkÃkðk {kxu.


                      ðzo 2016 Lke þYykík
                  ðzo 2016 þY fhðk {kxu, Mxkxo çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku. ÃkAe, Lke[u M¢ku÷ fhku yLku ðzo 2016 Ãkh Âõ÷f fhku.




                      ðzo 2016 Lkk ¼køkku

                  [k÷ku ðzo 2016 rðLzkuLkk rðrðÄ ¼køkku rðþu òýeyu.




                   26       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="29"><![CDATA[xkRx÷ çkkh : íku «kuøkúk{ (ðzo) Lkwt
                           Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh :  íku{kt Mkk{kLÞ heíku   Lkk{ yLku zkuõÞw{uLxLkwt Lkk{ Ëþkoðu   rðLzku ftxÙku÷ çkxLMk :  ykLkku WÃkÞkuøk rðLzkuLku
                           WÃkÞkuøk{kt  ÷uðkíkk  çkxLkku  nkuÞ  Au  su{  fu  Mkuð,   Au.  r{rLk{kRÍ, {uÂõMk{kRÍ yÚkðk rhMxkuh fhðk
                           yLkzw, hezw, ðøkuhu.                                        yLku çktÄ fhðk {kxu ÚkkÞ Au.


                 rhçkLk :  íku xuçMk
                 yLku   økúwÃMkÚke
                 çkLku÷wt Au.




                                    xuçMk : yk xkRx÷ çkkh yLku Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkhLke Lke[u   xuõMx/zkuõÞw{uLx yurhÞk :  ík{u xuõMx
                                    rMÚkík Au. Ëhuf xuçk{kt MktçktrÄík fkÞkuo yLku ykËuþkuLkku yuf [ku¬Mk   yurhÞk{kt ík{khku xuõMx yÚkðk Mkk{økúe
                                    sqÚk nkuÞ Au suLkku WÃkÞkuøk fkÞkuo Ãkqýo fhðk {kxu ÚkkÞ Au.  ÷¾ku Aku.


                                                                                    M¢ku÷ çkkMko :  ykLkku WÃkÞkuøk ík{khk
                                                                                    ËMíkkðusLku WÃkh yLku Lke[u, zkçku yLku
                                                                                    s{ýu ¾Mkuzðk {kxu ÚkkÞ Au.
                                                         Á÷Mko : ykzku Á÷h ËMíkkðusLke xku[ Ãkh
                                                         Ëu¾kÞ Au yLku Q¼ku Á÷h zkçke çkksw Ëu¾kÞ
                                                         Au.





                               MxuxMk çkkh :  íku ËMíkkðusLke rðøkíkðkh  {krníke     Íq{ M÷kRzh : íkuLkku WÃkÞkuøk rðLzkuLku ÍzÃkÚke yLku
                               Ëþkoðu Au.                                            Mkh¤íkkÚke Íq{ RLk yLku Íq{ ykWx fhðk {kxu ÚkkÞ
                                                                                     Au.
                    ðzo 2016 MkkÚku fk{ fhðwt

                 [k÷ku ykÃkýu ðzo 2016 {kt Lkðe VkR÷ fuðe heíku çkLkkððe, xuõMx fuðe heíku xkRÃk fhðk, xuõMx ÃkMktË fhðk, xuõMx rz÷ex
                 fhðk ðøkuhu þe¾eyu.

                 Lkðe VkR÷ çkLkkððk

                 ykÃku÷k Ãkøk÷k yLkwMkhku:
                 Ãkøk÷wt 1  VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.


                 Ãkøk÷wt 2   Lkðk rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku. 1                             2
                 Ãkøk÷wt 3   WÃk÷çÄ  xuBÃ÷uxTMk{ktÚke

                          ¾k÷e ËMíkkðus rðfÕÃk Ãkh
                          Âõ÷f fhku.
                 M¢eLk Ãkh yuf ¾k÷e ËMíkkðus Ëu¾kþu. ík{u ynª xuõMx ÷¾e þfku    3
                 Aku.



                          Tech Funda




                       Lkðwt zkuõÞw{uLx ¾ku÷ðk {kxuLkku feçkkuzo þkuxofx Ctrl + N Au.




                                                                                             ðzo 2016 Lkku Ãkrh[Þ  27]]></page><page Index="30"><![CDATA[xuõMx ÃkMktË fhðwt

                  nk÷Lkk xuõMx{kt VuhVkh fhðk {kxu, ykÃkýu íkuLku ÃkMktË fhðkLke sYh Au.








                                                                                                        ÃkMktË fhu÷
                                                                                                          xuõMx



                  [k÷ku xuõMx ÃkMktË fhðkLke ÃkØríkyku þe¾eyu.



                  feçkkuzoLkku WÃkÞkuøk fheLku xuõMx ÃkMktË fhðwt


                      fMkohLke s{ýe fu zkçke çkkswLkku yûkh ÃkMktË    Shift                       Shift
                     fhðk {kxu                               Ëçkkðku             +  →  yÚkðk                 +      →



                      yuf ÷kRLk WÃkh yÚkðk Lke[u ÃkMktË fhðk {kxu Ëçkkðku    Shift   +   →   yÚkðk    Shift   +   →



                      fMkohLke s{ýe çkkswyu þçË ÃkMktË fhðk {kxu  Ëçkkðku   Ctrl   +    Shift   +  →



                      fMkohLke zkçke çkkswyu þçË ÃkMktË fhðk {kxu  Ëçkkðku   Ctrl   +    Shift   +   →



                      Mk{økú ËMíkkðus ÃkMktË fhðk {kxu       Ëçkkðku   Ctrl   +   A




                  {kWMkLkku WÃkÞkuøk fheLku xuõMx ÃkMktË fhðwt

                      þçË ÃkMktË fhðk {kxu              þçË Ãkh zçk÷-Âõ÷f fhku.

                      ÷kRLk ÃkMktË fhðk {kxu            ÷kRLkLkk zkçkk nktrMkÞk Ãkh Âõ÷f fhku.

                      ðkõÞ ÃkMktË fhðk {kxu             Ctrl fe Ãkfze hk¾eLku zkçkk çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.

                      Vfhku ÃkMktË fhðk {kxu            íku Vfhk Ãkh {kWMkLkwt zkçkwt çkxLk ºký ðkh Âõ÷f fhku.


                  xuõMx Ëk¾÷ fhðwt
                  xuõMx Ëk¾÷ fhðk {kxu, ÃkkuRLxhLku sYhe MÚkkLk Ãkh {qfku ßÞkt ík{u xuõMx Ëk¾÷ fhðk {ktøkku Aku íÞkt Âõ÷f fhku.
                  RLMkþoLk ÃkkuRLx (fMkoh) M¢eLk Ãkh Ëu¾kÞ Au íku MÚkkLk Ëþkoðu Au ßÞkt Ëk¾÷ fhu÷ xuõMx Ëu¾kþu. nðu ík{u Lkðwt xuõMx

                  xkRÃk fhe þfku Aku.






                   28       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="31"><![CDATA[yLkzq/hezq
                 yLkzqLkku WÃkÞkuøk f{ktz hË fhðk {kxu ÚkkÞ Au. hezq Lkku WÃkÞkuøk AuÕ÷k yLkzq f{ktzLke r¢ÞkLku W÷xkðe Ëuðk {kxu ÚkkÞ

                 Au.
                 yLkzq fhðk {kxu, Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh Ãkh yLkzq     Tech Funda
                 çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                     yLkzq {kxu feçkkuzo þkuxofx Ctrl + Z Au.
                 hezq  fhðk {kxu, Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh Ãkh hezq     hezq {kxu feçkkuzo þkuxofx Ctrl + Y Au.
                 çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.


                 xuõMx fkÃkðk/fkuÃke fhðk yLku ÃkuMx fhðk

                 xuõMxLku fkÃkðk yLku ÃkuMx fhðkLkku yÚko yu Au fu ÃkMktË fhu÷wt xuõMx íkuLkk {q¤ MÚkkLk ÃkhÚke yá~Þ ÚkR sþu yLku çkeò MÚkkLk Ãkh
                 Ëu¾kþu ßÞkt íku ÃkuMx fhðk{kt ykÔÞwt Au.

                 xuõMxLku fkuÃke yLku ÃkuMx fhðkLkku yÚko yu Au fu ÃkMktË fhu÷ xuõMx íkuLkk {q¤ MÚkkLk Ãkh hnuþu yLku íku ßÞkt ÃkuMx fhðk{kt ykðþu
                 íÞkt Ëu¾kþu. xuõMxLku fx/fkuÃke yLku ÃkuMx fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1   ík{u su xuõMxLke Lkf÷ fhðk yÚkðk ¾Mkuzðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.
                 Ãkøk÷wt 2  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 3   Âõ÷Ãkçkkuzo økúwÃk{ktÚke fx yÚkðk fkuÃke


                          rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 4   xuõMx yurhÞk{kt sYhe søÞkyu òyku ßÞkt ík{u ÃkuMx fhðk {ktøkku Aku yLku Âõ÷Ãkçkkuzo økúwÃk{ktÚke ÃkuMx rðfÕÃk Ãkh
                          Âõ÷f fhku.



                                  2
                                                               3

                                  4








                                                                             1







                 òuzýe íkÃkkMk
                 ðzo 2016 {kt, òuzýeLke ¼q÷ ÷k÷ ÷nuhkíke hu¾k îkhk yLku ÔÞkfhýLke ¼q÷ ðkË¤e ÷nuhkíke hu¾k îkhk çkíkkððk{kt ykðe
                 Au. òuzýe yLku ÔÞkfhý íkÃkkMkðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                 Ãkøk÷wt 1  òu ík{Lku fkuR þçË Lke[u ÷k÷ ÷nuhkíke yÚkðk ðkË¤e ÷nuhkíke hu¾k Ëu¾kÞ, íkku íkuLkk Ãkh {kWMkLkwt s{ýwt Âõ÷f
                 fhku.




                                                                                             ðzo 2016 Lkku Ãkrh[Þ  29]]></page><page Index="32"><![CDATA[Ãkøk÷wt 2   ¾kuxk þçËLku çkË÷ðk {kxu Mkq[Lkku{ktÚke Mkk[e òuzýe yÚkðk þçË ÃkMktË fhku yLku Âõ÷f fhku.


















                                              òuzýe íkÃkkMk                     ÔÞkfhý íkÃkkMk

                  rÚkMkkuhMk

                  ík{khk ËMíkkðus{kt fkuR þçËLkku Mk{kLkkÚkeo þçË þkuÄðk {kxu rÚkMkkuhMkLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au. rÚkMkkuhMkLkku WÃkÞkuøk fhðk {kxu,
                  yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :


                                                                                                  2
                  Ãkøk÷wt 1   ík{u su þçË þkuÄðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË
                           fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  rhÔÞq xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 3   «q®Vøk økúwÃk{ktÚke ‘rÚkMkkuhMk’  rðfÕÃk Ãkh   3

                           Âõ÷f fhku. rðLzkuLke s{ýe çkkswyu
                           ‘rÚkMkkuhMk’ ÃkuLk ¾w÷u Au su{kt Mk{kLkkÚkeo                                       4
                           þçËkuLke ÞkËe «ËŠþík ÚkkÞ Au.          1

                  Ãkøk÷wt 4   ÞkuøÞ  þçË Ãkh  s{ýwt-Âõ÷f  fhku  yLku

                           Ëk¾÷ Ãkh Âõ÷f fhku. þçË ËMíkkðus{kt Ëk¾÷ ÚkR sþu.


                      ËMíkkðus Mkk[ðe hk¾ðk

                  ík{khk ËMíkkðusLku ðzo 2016 {kt Mkk[ððk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                         1
                  Ãkøk÷wt 2  Mkuð yÚkðk Mkuð yuÍ rðfÕÃk ÃkMktË fhku.
                           yÚkðk
                             Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh Ãkh Mkuð    ykRfkuLk Ãkh
                           Âõ÷f fhku. Mkuð yuÍ zkÞ÷kuøk çkkuõMk Ëu¾kÞ Au.
                                                                                            2
                  Ãkøk÷wt 3   VkR÷ Lkk{ çkkuõMk{kt VkR÷Lkwt Lkk{ ÷¾ku.

                  Ãkøk÷wt 4  Mkuð çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.






                   30       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="33"><![CDATA[3



                                                                                        4



                          Tech Funda



                       zkuõÞw{uLx Mkuð fhðk {kxuLke feçkkuzo þkuxofx fe Ctrl + S Au.





                    Mkk[ðu÷ ËMíkkðus ¾ku÷e hk¾ðk
                 fkuRÃký Mkk[ðu÷k ËMíkkðusLku ¾ku÷ðk {kxu :

                 VkR÷ xuçk → ykuÃkLk rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku. ykuÃkLk zkÞ÷kuøk çkkuõMk Ëu¾kÞ Au. ¾ku÷ðk {kxuLke VkR÷ þkuÄku yLku ykuÃkLk
                 çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.


























                          Tech Funda


                       Mkuð fhu÷k zkuõÞw{uLx ¾ku÷ðk {kxuLke feçkkuzo þkuxofx fe Ctrl + O Au.









                                                                                             ðzo 2016 Lkku Ãkrh[Þ  31]]></page><page Index="34"><![CDATA[ËMíkkðus AkÃkðk

                  ËMíkkðus AkÃkðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1   VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku yLku r«Lx rðfÕÃk ÃkMktË fhku. r«Lx zkÞ÷kuøk çkkuõMk Ëu¾kÞ Au.

                  Ãkøk÷wt 2   r«Lx çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku. ËMíkkðus AkÃkðk{kt ykðþu.




                                                                 2
                                             1










                      õ÷ku®Íøk ðzo 2016
                  ðzo 2016 «kuøkúk{ çktÄ fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 2  õ÷kuÍ rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.


















                                                                                         2


                                             1









                            Tech Funda



                           ðzo 2016 Úke çknkh Lkef¤ðk {kxu feçkkuzo þkuxofx fe Alt + F4 Au.
                           zkuõÞw{uLx r«Lx fhðk {kxu feçkkuzo þkuxofx fe Ctrl + P Au.









                   32       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="35"><![CDATA[ÃkwLkhkðíkoLk


                        ðzo 2016 yuf ðzo «kuMku®Mkøk Mkku^xðuh Au suLkku WÃkÞkuøk xuõMx xkRÃk fhðk {kxu ÚkkÞ Au.

                        ðzo 2016 rðLzkuLkk rðrðÄ ¼køkku Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh, xkRx÷ çkkh, rhçkLk ðøkuhu Au.
                        yLkzqLkku WÃkÞkuøk f{ktz hË fhðk {kxu ÚkkÞ Au yLku hezq Lkku WÃkÞkuøk AuÕ÷k yLkzq f{ktzLke r¢ÞkLku W÷xkðe Ëuðk {kxu ÚkkÞ
                       Au.

                        xuõMx fkÃkðkLkku yÚko yu Au fu xuõMx íkuLkk {q¤ MÚkkLk ÃkhÚke yá~Þ ÚkR sþu yLku çkeò MÚkkLk Ãkh Ëu¾kþu ßÞkt íku ÃkuMx
                       fhðk{kt ykðþu.
                        xuõMxLke Lkf÷ fhðkLkku yÚko yu Au fu xuõMx íkuLkk {q¤ MÚkkLk Ãkh hnuþu yLku íku ßÞkt ÃkuMx fhðk{kt ykðþu íÞkt s

                       Ëu¾kþu.
                        ík{khk ËMíkkðus{kt fkuR þçËLkku Mk{kLkkÚkeo þçË þkuÄðk {kxu rÚkMkkuhMkLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.

                        ðzo 2016 ykÃkýLku VkR÷ xuçk nuX¤ ËMíkkðus Mkk[ððk, ¾ku÷ðk yLku AkÃkðkLke {tsqhe ykÃku Au.








                                                             MðkæÞkÞ


                 A. Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                    1.  fÞk çkkh{kt «kuøkúk{Lkwt Lkk{ yLku ËMíkkðusLkwt Lkk{ çkíkkðu Au ?


                        a.  rhçkLk                       b.  Âõðf yuõMkuMk                    c.  xkRx÷

                    2.  Lkðku ËMíkkðus þY fhðk {kxu, VkR÷ xuçk{ktÚke ............................. rðfÕÃk ÃkMktË fhku.

                        a.  LÞq                          b.  ykuÃkLk                          c.  Mkuð

                    3.  ðzo 2016 {kt, òuzýeLke ¼q÷ku ............................. ÷nuhkíke hu¾kyku îkhk Ëþkoððk{kt ykðu Au.


                        a.  ç÷q                          b.  økúeLk                           c.  ÷k÷

                    4.  f{ktz hË fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke fÞk rðfÕÃkkuLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?


                        a.  hezq                         b.  fx                               c.  yLkzq
                 B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.


                    1.  ðzo 2016 ËMíkkðus 1 Lku fkÞ{e VkR÷ Lkk{ íkhefu ykÃku Au.                           ...................

                    2.  MxuxMk çkkh ðzo 2016 rðLzkuLke Lke[u rMÚkík Au.                                    ...................

                    3.  xuõMx fkÃkðkLkku yÚko yu Au fu xuõMx íkuLke {q¤ rMÚkríkÚke yá~Þ ÚkR sþu.           ...................

                    4.  yk¾ku zkuõÞw{uLx ÃkMktË fhðk {kxu Ctrl + A fe Ëçkkðku.                             ...................



                                                                                             ðzo 2016 Lkku Ãkrh[Þ  33]]></page><page Index="36"><![CDATA[C.  ykRfkuLMk swyku yLku íku{Lkk Lkk{ ÷¾ku.


                     1.                                   .............................




                     2.                                   ....................................



                     3.                                   ....................................



                  D. Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.   ðzo 2016 Lkku fkuRÃký yuf WÃkÞkuøk ÷¾ku.

                          .....................................................................................................................................................................

                     2.   ðzo 2016 rðLzkuLkk fkuRÃký ºký ¼køkkuLkk Lkk{ ykÃkku.

                          .....................................................................................................................................................................

                  E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.   ðzo 2016 {kt Lkðe VkR÷ fuðe heíku çkLkkðþku ?

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                     2.   ík{khk ËMíkkðus{kt òuzýe yLku ÔÞkfhýLke ¼q÷ku fuðe heíku yku¤¾e yLku MkwÄkhe þfkÞ ?


                          .....................................................................................................................................................................


                          .....................................................................................................................................................................


                                                                                                21 st
                  F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                              Century   #Technology Literacy
                                                                                                Skills
                     r«Þtfk yuf Mkuð fhu÷e VkR÷ ¾ku÷ðk {ktøku Au Ãký VkR÷ ¾ku÷ðkLkk Ãkøk÷ktLkk Mkk[k ¢{ rðþu íkuLku ¾kíkhe LkÚke.
                     Ãkøk÷ktykuLkku Mkk[ku ¢{ ykÃkeLku íkuLku {ËË fhku :






                     ykuÃkLk rðfÕÃk ÃkMktË fhku.                    ík{khk ËMíkkðusLkwt MÚkkLk þkuÄku.


                     VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.                       ykuÃkLk çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.

                     VkR÷ ¾ku÷ðk {kxuLke ÃkMktË fhku.






                   34       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="37"><![CDATA[SDG «ð]r¥k


                    ‘‘MkkÁt MðkMÚÞ ykÃkýLku SðLkLkku ykLktË {kýðk{kt yLku MkkÁt yLkw¼ððk{kt {ËË fhu Au.’’ ðzo
                    zkuõÞw{uLx{kt ‘‘V¤ ¾kyku’’, ‘‘çknkh h{ku’’, ‘‘Ãkkýe Ãkeyku’’, ‘‘hkºku Mkkhe Ÿ½ ÷ku’’ yLku ‘‘ík{khk
                    nkÚk Äkuðk’’ suðk rðrðÄ MðMÚk «ð]r¥kLkk yðíkhýku MkkÚku Úkkuzk ^÷uþ fkzo çkLkkðku.








                                                                                                21 st   #Technology Literacy
                                                                                              Century
                                                                                               Skills  #Creativity
                                                                ÷uçk{kt

                    ík{khk rþûkfLkk {køkoËþoLk nuX¤ ðzo 2016 {kt ík{khk fBÃÞqxh Ãkh Lke[u {wsçk fhku :

                       'My Big, Fat Cat' frðíkk ÷¾ku.

















                       ËMíkkðusLku ‘My Poem’ íkhefu Mkk[ðku

                       ðzo 2016 çktÄ fhku.








                  Teacher's Corner
                 1.  ðzo 2016 M¢eLkLkk rðrðÄ ¼køkku, fkÞkuo, ËMíkkðus fuðe heíku ¾ku÷ðku, çktÄ fhðku, LkkLkwt fhðwt yLku {n¥k{ fhðwt íku Mk{òðku.

                 2.  òuzýe yLku ÔÞkfhýLke ¼q÷ku MkwÄkhðk {kxu òuzýe yLku ÔÞkfhý MkkÄLkLkku WÃkÞkuøk fuðe heíku fhðku íkuLke [[ko fhku.



















                                                                                             ðzo 2016 Lkku Ãkrh[Þ  35]]></page><page Index="38"><![CDATA[01




                    05                                                               ÃkuELx rðþu ðÄw















                                 ík{khku WÆu~Þ
                                    òýfkhe {kxu:

                                        R{us ÃkMktË fhðe                    R{us WAk¤ðe
                                          R{us Vuhððe                         R{usLku Íq{ fhðe
                                           fkuÃke/fxªøk yLku ÃkuMx fhðwt


                  ÃkkA÷k ðøko{kt, ík{u ÃkuRLx{kt ykfkh, fku÷ykWx ðøkuhu Ëkuhðk rðþu þeÏÞk Aku. yk «fhý{kt, ík{u ÃkuRLxLke ðÄw MkwrðÄkyku su{

                  fu fkuÃke, ÃkuMx, Â^÷Ãk yLku hkuxux þe¾eþwt.


                      E{us ÃkMktË fhðe

                  rMk÷uõx f{ktzLkku WÃkÞkuøk zÙku$øk yÚkðk zÙku$økLkk ¼køkLku ÃkMktË fhðk {kxu ÚkkÞ Au. íkuLkku WÃkÞkuøk {wÏÞíðu íÞkhu ÚkkÞ Au ßÞkhu
                  ík{u ík{khk zÙku$økLku yuf søÞkyuÚke çkeS søÞkyu ¾Mkuzðk {ktøkíkk nku. íku çku «fkhLke ÃkMktËøke Ãkqhe Ãkkzu Au su ÷tçk[kuhMk

                  ÃkMktËøke yLku {wõík MðYÃk ÃkMktËøke Au. [k÷ku ykÃkýu íku{Lkk rðþu yÇÞkMk fheyu.

                  ÷tçk[kuhMk ÃkMktËøke

                  ík{khe sYrhÞkík {wsçk ÷tçk[kuhMk MðYÃk{kt r[ºk ÃkMktË fhðk {kxu íkuLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au. r[ºk ÃkMktË fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt

                  yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2   rMk÷uõx f{ktz nuX¤, zÙkuÃk-zkWLk íkeh Ãkh Âõ÷f

                           fhku.
                  Ãkøk÷wt 3    ÷tçk[kuhMk ÃkMktËøke Ãkh Âõ÷f fhku.                1

                  Ãkøk÷wt 4    {kWMkLkwt zkçkwt çkxLk Ãkfze hk¾ku yLku r[ºk ÃkMktË   2

                           fhðk {kxu íkuLku íkuLkk Ãkh ¾U[ku. {kWMkLkwt zkçkwt
                           çkxLk Akuze Ëku.                         3





                                                                                               4


                   36       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="39"><![CDATA[{Vík Vku{o ÃkMktËøke

                 íkuLkku WÃkÞkuøk sYrhÞkík {wsçk {wõík MðYÃk{kt r[ºk ÃkMktË fhðk {kxu ÚkkÞ Au. r[ºk ÃkMktË fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt
                 yLkwMkhku :
                 Ãkøk÷wt 1  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 2   rMk÷uõx  f{ktz  nuX¤,  zÙkuÃk-zkWLk
                          íkeh Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 3   £e-Vku{o ÃkMktËøke rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f           1
                          fhku.

                 Ãkøk÷wt 4   {kWMkLkwt zkçkwt çkxLk Ãkfze hk¾ku yLku  2
                          r[ºk ÃkMktË fhðk {kxu íkuLku íkuLkk Ãkh
                          ¾U[ku.                           3

                          {kWMkLkwt zkçkwt çkxLk Akuze Ëku.

                                                                                       4



                     E{us WAk¤ðe

                 Â^÷Ãk f{ktzLkku WÃkÞkuøk r[ºkLke R{usLku ykze yÚkðk Q¼e heíku {u¤ððk {kxu ÚkkÞ Au. R{usLku Â^÷Ãk fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt
                 yLkwMkhku :
                 Ãkøk÷wt 1  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 2  rMk÷uõx f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku yLku ÃkAe ÷tçk[kuhMk ÃkMktËøke Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 3  R{us Ãkh {kWMk ¾U[eLku íkuLku ÃkMktË fhku.

                 Ãkøk÷wt 4   hkuxux f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. ík{Lku Â^÷Ãk fhðk {kxu çku rðfÕÃkku Ëu¾kþu.
                 Ãkøk÷wt 5   Â^÷Ãk nkurhÍkuLx÷ yÚkðk Â^÷Ãk ðxeof÷ Ãkh Âõ÷f fhku.




                                        1

                           2                    4


                              5





                                      3








                 yk WËknhý{kt, R{us W¼e heíku Â^÷Ãk fhðk{kt ykðe Au.




                                                                                                  ÃkuRLx rðþu ðÄw  37]]></page><page Index="40"><![CDATA[E{us Vuhððe

                  hkuxux f{ktzLkku WÃkÞkuøk rðrðÄ ¾qýk ÃkhLkk r[ºkLke rMÚkrík çkË÷ðk {kxu ÚkkÞ Au.
                  R{usLku Vuhððk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  rMk÷uõx f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku yLku ÃkAe ÷tçk[kuhMk ÃkMktËøke Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 3  R{usLku {kWMk ðzu ¾U[eLku íkuLku ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 4  hkuxux f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. ík{Lku hkuxux fhðk {kxu ºký rðfÕÃkku Ëu¾kþu.
                  Ãkøk÷wt 5   ík{Lku òuRíke Ãkrh¼ú{ý rËþk Ãkh Âõ÷f fhku. WËknhý íkhefu, s{ýu 90° Vuhðku, 180° Vuhðku.



                                            1
                                2                   4



                                     5






                                     3




                  yk WËknhý{kt, R{us 90° s{ýe íkhV Vhu Au.


                      E{usLku Íq{ fhðe

                  Íq{ xq÷Lkku WÃkÞkuøk Íq{ RLk yLku Íq{ ykWx MkwrðÄkykuLkku WÃkÞkuøk fheLku R{usLku {kuxe yLku LkSfÚke òuðk {kxu ÚkkÞ Au.
                  R{usLku Íq{ fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :



                                                           1
                                                                             su{ fk®[zku íkuLke ykMkÃkkMkLkk ðkíkkðhý MkkÚku {u¤
                                 2                                           ¾kðk {kxu htøk çkË÷u Au íku{ htøkku ykÃkýLku ykÃkýe
                                                                             ðMíkwLkku htøk çkË÷ðkLke {tsqhe ykÃku Au suÚke íku ðÄw
                                                                                 {tsqhe ðkMíkrðf Ëu¾kÞ yLku yLkw¼ðkÞ.






                  Ãkøk÷wt 1  ÔÞq xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  Lke[uLkk rðfÕÃkku Ãkh Âõ÷f fhku :

                               LkSfÚke òuðk {kxu Íq{ RLk     Ãkh Âõ÷f fhku.



                               Íq{ ÷uð÷ ½xkzðk {kxu Íq{ ykWx    Ãkh Âõ÷f fhku.




                   38       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="41"><![CDATA[Tech Funda



                        •  Íq{ RLk fhðk {kxu feçkkuzo þkuxofx fe Ctrl + PgUp Au.
                        •  Íq{ ykWx fhðk {kxu feçkkuzo þkuxofx fe Ctrl + PgDown Au.





                     fkuÃke/fxªøk yLku ÃkuMx fhðwt

                 zÙku$øk yurhÞk{kt çkeS søÞkyu zÙku$økLke zwÃ÷efux R{us çkLkkððk {kxu fkuÃke yLku ÃkuMx f{ktzLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.
                 fx yLku ÃkuMx f{ktzLkku WÃkÞkuøk R{usLku íkuLkk {q¤ MÚkkLk ÃkhÚke fkZe Lkk¾ðk yLku íkuLku çkeS søÞkyu ÃkuMx fhðk {kxu ÚkkÞ Au.
                 yk ík{khe R{usLku ¾Mkuzþu.

                 R{usLku fkuÃke/fx yLku ÃkuMx fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                 Ãkøk÷wt 1  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 2  rMk÷uõx f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 3  R{us Ãkh {kWMk ¾U[eLku íkuLku ÃkMktË fhku.

                 Ãkøk÷wt 4  sYrhÞkík {wsçk Âõ÷Ãkçkkuzo økúwÃk{ktÚke fkuÃke yÚkðk fx Ãkh Âõ÷f fhku.


                                                                  1





                                                    4    2




                                                                                      3







                 Ãkøk÷wt 5  Âõ÷Ãkçkkuzo økúwÃk{ktÚke ÃkuMx Ãkh Âõ÷f fhku.





                          5














                                                fkuÃke yLku ÃkuMx fhku                  fx yLku ÃkuMx


                                                                                                  ÃkuRLx rðþu ðÄw  39]]></page><page Index="42"><![CDATA[Tech Funda


                         •   zÙku$øk yÚkðk íkuLkk ¼køkLku fkuÃke fhðk {kxu feçkkuzo þkuxofx fe Ctrl + C Au.

                         •   zÙku$øk ÃkuMx fhðk {kxu feçkkuzo þkuxofx fe Ctrl + V Au.
                         •   zÙku$øk yÚkðk íkuLkk ¼køkLku fkÃkðk {kxu feçkkuzo þkuxofx fe Ctrl + X Au.





                     ÃkwLkhkðíkoLk



                        ÃkuRLx yu fBÃÞqxh Ãkh r[ºkfk{ yLku r[ºkfk{ {kxuLkku yuf Mkh¤ «kuøkúk{ Au.

                        rV÷Ãk f{ktzLkku WÃkÞkuøk zÙku$økLke r{hh R{us {u¤ððk {kxu ÚkkÞ Au.
                        hkuxux f{ktzLkku WÃkÞkuøk zÙku$økLku y÷øk-y÷øk rËþkyku yLku ¾qýkyku{kt Vuhððk {kxu ÚkkÞ Au.

                        Íq{ xq÷Lkku WÃkÞkuøk r[ºkLku LkSfÚke yLku {kuxk Ëu¾kð {kxu ÚkkÞ Au.
                        fkuÃke yLku ÃkuMx f{ktz zÙku$økLke zwÂÃ÷fux R{us çkLkkðu Au.
                        fx yuLz ÃkuMx f{ktz R{usLku yuf søÞkyuÚke rz÷ex fhu Au yLku çkeS søÞkyu ÃkuMx fhu Au.











                                                              MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  r[ºkLke r{hh R{us {u¤ððk {kxu, ykÃkýu .................................... f{ktzLkku WÃkÞkuøk fheyu Aeyu.

                          a.  ºkktMke                   b.  MkkRÍ çkË÷ku               c.  Â^÷Ãk fhku


                      2.  fÞku f{ktz R{usLku LkSfÚke yLku {kuxku Ëu¾kð ykÃku Au ?

                          a.  ¢kuÃk                     b.  ºkktMke                    c.  Íq{

                      3.  r[ºk yÚkðk r[ºkLkku fkuR ¼køk ÃkMktË fhðk {kxu fÞku f{ktz ðÃkhkÞ Au ?


                          a.  rMk÷uõx                   b.  Â^÷Ãk                      c.  ¢kuÃk

                      4.  ÃkuMx f{ktz .................................... økúwÃkLkku yuf ¼køk Au.

                          a.  R{us                      b.  f÷Mko                      c.  Âõ÷Ãkçkkuzo

                  B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                      1.  ÃkuRLx yu r[ºkku Ëkuhðk yLku htøkðk {kxu ðÃkhkíkk «kuøkúk{ Au.



                   40       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="43"><![CDATA[2.  fkuÃke yLku ÃkuMx f{ktz zÙku$økLke zwÂÃ÷fux R{us çkLkkðu Au.

                     3.  rMk÷uõx f{ktz ÔÞq xuçk nuX¤ nksh Au.


                     4.  sYrhÞkík {wsçk {wõík MðYÃk{kt r[ºk ÃkMktË fhðk {kxu ÷tçk[kuhMk ÃkMktËøkeLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.

                 C.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  Íq{ xq÷Lkku WÃkÞkuøk þwt Au ?

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  hkuxux f{ktz þwt fhu Au ?


                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                 D.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  fkuÃke/ÃkuMx yLku fx/ÃkuMx ðå[u íkVkðík ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................


                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  R{usLku Â^÷Ãk fhðk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................


                        .....................................................................................................................................................................

                                                                                               21 st
                 E.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                              Century   #Technology Literacy
                                                                                              Skills
                     1.  Mkkrn÷ ÃkuRLx «kuøkúk{{kt r[ºkfk{ fhe hÌkku Au yLku íku yuf s MkkRÍLkk yLkuf Ãkûkeyku çkLkkððk {ktøku Au. ykðwt fhðk {kxu
                        íkuýu fÞk f{ktzLkku WÃkÞkuøk fhðku òuRyu ?

                     2.  rhnkLkk íkuLkk r[ºk{kt MkwÄkhku fhðk {kxu Íq{ RLk fhðk {ktøku Au. íkuýu fÞku f{ktz ðkÃkhðku òuRyu ?




                                                                                               21 st   #Technology Literacy
                                                                                            Century   #Communication
                                                                                              Skills
                    «ð]r¥k


                    r[ºkku çkLkkððk {kxu WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk yLÞ Mkku^xðuh þkuÄku yLku ík{khk rþûkf MkkÚku íkuLke [[ko fhku.




                                                                                                  ÃkuRLx rðþu ðÄw  41]]></page><page Index="44"><![CDATA[SDG «ð]r¥k



                     øktËk Ãkkýe yLku ¾hkçk þki[k÷Þ ÷kufkuLku çke{kh çkLkkðu Au. [k÷ku ykÃkýk økúnLku MðMÚk hk¾eyu! MðåA
                     yLku Mk÷k{ík hnuðk rðþu ðkík Vu÷kððk {kxu ÃkuRLxLkku WÃkÞkuøk fheLku yuf MkhMk ÃkkuMxh rzÍkRLk fhku.

                     ËhufLkwt æÞkLk ¾U[u íkuðk {Lkkuhtsf Mkqºkku W{uhku.





                                                                                                 21 st   #Creativity
                                                                                              Century
                                                                                                Skills  #Technology Literacy
                                                                 ÷uçk{kt

                       ykÃku÷k r[ºkkuLku ÃkuRLx{kt Ëkuhku yLku htøk fhku :


                     1.














                            ðå[uLkk Ãkûke Ãkh Íq{ ðÄkhku.

                            ðÄw yuf ÃkûkeLke Lkf÷ fhku yLku ÃkuMx fhku.

                     2.














                            R{us Vuhðku

                            R{uòuLku ykze heíku Â^÷Ãk fhku.







                   Teacher's Corner
                  1.  fBÃÞqxhLkku WÃkÞkuøk fheLku ÃkuRLx «kuøkúk{Lkku yk¾ku ðkufÚkúq fhku.
                  2.  hkuxux yLku Â^÷Ãk f{ktz ðå[uLkku íkVkðík Mk{òðku.



                   42       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="45"><![CDATA[Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  2


                                                       («fhý 3 Ãkh 5 Ãkh ykÄkrhík)

                 A.  ðzo 2016 rðLzkuLkk ½xfkuLku ÷uçk÷{kt ÷¾ku.


































                 B.  ykÃku÷ ykRfkuLMkLku yku¤¾ku yLku íku{Lkk Lkk{ ÷¾ku.


                     1.                                 2.                               3.










                        ..........................................     ..........................................     ..........................................

                 C.  Lke[uLke çkkçkíkku MkkÚku {u¤ fhku :

                     1.  Ctrl + PgUp                               a.  r[ºk yÚkðk íkuLkk ¼køkLke Lkf÷ fhðk {kxu


                     2.  Ctrl + PgDown                             b.  r[ºk yÚkðk íkuLkku fkuR ¼køk fkÃkðk {kxu

                     3.  Ctrl + C                                  c.  r[ºkLku Íq{ ykWx fhðk {kxu

                     4.  Ctrl + V                                  d.  r[ºkLku Íq{ RLk fhðk {kxu


                     5.  Ctrl + X                                  e.  ÃkMktË fhu÷ r[ºk ÃkuMx fhðk {kxu





                                                                                             Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  2  43]]></page><page Index="46"><![CDATA[Ãkheûkk Ãkºkf  1


                                                         («fhý 1 Ãkh 5 Ãkh ykÄkrhík)


                                                               rð¼køk A


                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) rxf fhku.

                      1.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt rMkMx{ Mkku^xðuhLkwt WËknhý Au ?

                          a.  ÃkuRLx                       b.  yu{yuMk ðzo                 c.  rðLzkuÍ 10


                      2.  ......................... 1024 PB çkhkçkh Au.

                          a.  1 MB                         b.  1 EB                        c.  1 TB

                      3.  r[ºkLke r{hh R{us {u¤ððk {kxu, ykÃkýu ......................... f{ktzLkku WÃkÞkuøk fheyu Aeyu.

                                                 https://www
                          a.  ºkktMke                      b.  MkkRÍ çkË÷ðe                c.  Â^÷Ãk

                      4.  f{ktz hË fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke fÞk rðfÕÃkkuLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?

                          a.  hezq                         b.  fx                          c.  yLkzq

                  B.  ¾k÷e søÞkyku Ãkqhku.

                      1.  ......................... yu rðrðÄ VkR÷ku/VkuÕzMkoLkwt økúkrVf÷ hsqykík Au.


                      2.  yuõMkxLko÷ nkzo rzMfLku ......................... ÃkkuxoLke {ËËÚke òuze þfkÞ Au.

                      3.  ......................... yu ROM Lkwt Ãkqýo MðYÃk Au.

                      4.  ......................... þe¾ðk yLku Mk{sðk{kt ¾qçk s Mkh¤ Au.

                                                               rð¼køk B


                  A.  xqtfk «fkhLkk «&™ku sðkçk.

                      1.  çkkRx þwt Au ?

                      2.  hkuxux f{ktz þwt fhu Au ?

                      3.  xkMfçkkh þwt Au ?      https://www

                  B.  ÷ktçkk «fkhLkk «&™ku sðkçk.

                      1.  ðzo 2016 {kt Lkðe VkR÷ fuðe heíku çkLkkðþku ?

                      2.  «kÚkr{f {u{he þwt Au ? RAM yLku ROM ðå[u íkVkðík fhku.

                      3.  zuMfxkuÃk ykRfkuLMkLku Mkkuxo fhðk {kxu Ãkøk÷kt ÷¾ku.



                   44       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="47"><![CDATA[01




                    06                                                           Ãkeðkux yuLke{uxh














                          ík{khku WÆu~Þ

                             òýfkhe {kxu:

                               Ãkeðkux yurLk{uxhLkk WÃkÞkuøkku
                                Ãkeðkux yurLk{uxh MkkÚku þYykík fhðe

                                Ãkeðkux yurLk{uxh yuÃkLkk ½xfku
                                 Mkh¤ yurLk{uþLk çkLkkððwt

                                 yurLk{uþLk «kusuõx Mkk[ðe hk¾ðku
                                  yurLk{uþLkLku yuõMkÃkkuxo fhðku

                                  Ãkeðkux yurLk{uþLk{kt ykf]rík çkLkkððe
                                   ykf]rík ÷kuz fhðwt





                 yurLk{uþLk yu r[ºkkuLku økríkþe÷ Ëu¾kzðkLkku yuf {køko Au. Ãkeðkux yurLk{uxh yu ÷kfzeLke ykf]ríkyku ðzu yurLk{uþLk çkLkkððk
                 {kxuLkwt yuf {Vík yLku Mkh¤ MkkÄLk Au. ÷kfzeLke ykf]rík yu Võík hu¾kyku yLku ðíkwo¤ku ðzu çkLkkðu÷ ÔÞÂõíkLkwt r[ºk Au.
                 ík{u íku{Lku {Lkkuhtsf heíku ¾Mkuze þfku Aku, su{ fu [k÷ðwt, fqËðwt yÚkðk Lk]íÞ fhðwt. yk MkkÄLk ík{Lku ÷kfzeLke ykf]ríkykuLku

                 íkçk¬kðkh ¾Mkuzðk Ëu Au, suÚke ík{u Lk¬e fhe þfku fu íkuyku fuðe heíku økrík fhu Au. yk MkkÄLkLkku WÃkÞkuøk fheLku ík{u ík{khk

                 ÃkkuíkkLkk fkxqoLk çkLkkðe þfku Aku.

                     Ãkeðkux yurLk{uxhLkk WÃkÞkuøkku

                 Ãkeðkux yurLk{uxhLkk fux÷kf Mkk{kLÞ WÃkÞkuøkku Lke[u {wsçk Au :

                     íkuLkku WÃkÞkuøk xqtfe ðkíkkoyku çkLkkððk {kxu ÚkkÞ Au.

                     íku ík{Lku ík{khk ÃkkuíkkLkk Ãkkºkku yLku çkuføkúkWLz rzÍkRLk fhðkLke {tsqhe ykÃku Au.
                     íku ík{Lku ík{khk yurLk{uþLkLku økúkrVõMk RLxh[uLs Vku{uox (GIFs) yÚkðk ðerzÞkuÍ{kt rLkfkMk fhðkLke {tsqhe ykÃku
                    Au.


                     Ãkeðkux yurLk{uxh MkkÚku þYykík fhðe

                 Ãkeðkux yurLk{uxh Ãkh fk{ fhíkk Ãknu÷k, ík{khu íkuLku íkuLke Mk¥kkðkh ðuçkMkkRx  https://pivotanimator.net/
                 DownloadV5.php ÃkhÚke zkWLk÷kuz fheLku ík{khk fBÃÞqxh Ãkh RLMxku÷ fhe þfkÞ Au.



                                                                                                 Ãkeðkux yuLke{uxh  45]]></page><page Index="48"><![CDATA[Ãkøk÷wt 1  Mxkxo çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2   'P' MkwÄe M¢ku÷ fhku, ÃkAe Pivot Animator v5 VkuÕzh Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 3   Pivot Animator v5 rðfÕÃk ÃkMktË fhku.














                                                                    2
                                                                                                                3








                       1

                  Ãkeðkux yurLk{uxh yuÃk rðLzku ¾w÷þu.


                      Ãkeðkux yurLk{uxh yuÃkLkk ½xfku

                  Ãkeðkux yurLk{uxh yuÃk rðLzku{kt rðrðÄ ½xfku Au, su Lke[u {wsçk Au :

                                        xkRx÷ çkkh


                        {uLkq çkkh

                         £u{ ftxÙku÷                                                                        £u{ ÃkuLk÷



                        Ã÷uÞh ftxÙku÷
                                                                                                             fuLkðkMk

                      çkuføkúkWLz çkxLk
                   ykf]rík W{uhku çkxLk                                                                      rVøkh

                                                                                                           Mkuøk{uLx nuLz÷
                        ykf]rík ftxÙku÷
                                                                                                            {q¤ nuLz÷


                      £u{ çkxLk W{uhku



                       MxuxMk çkkh






                   46       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="49"><![CDATA[xkRx÷ çkkh : yuÂÃ÷fuþLkLkwt Lkk{ yLku ðíko{kLk «kusuõx Ëþkoðu Au.
                    {uLkw çkkh : ík{khk «kusuõxLku {uLkus fhðk {kxu {uLkwyku Ëþkoðu Au.

                     £u{ ftxÙku÷ : ík{Lku £u{ W{uhðk, fkZe Lkk¾ðk, fkuÃke fhðk yÚkðk £u{ ðå[u ÍzÃkÚke Lkurðøkux fhðk Ëu Au.

                     Ã÷uÞh ftxÙkuÕMk : ík{Lku yurLk{uþLk [÷kððk, Úkku¼kððk, hkufðk yLku ÷qÃk fhðkLke yLku Ã÷uçkuf MÃkezLku Mk{kÞkursík fhðkLke
                    {tsqhe ykÃku Au.
                    çkuføkúkWLz çkxLk : ík{Lku ík{khk yurLk{uþLk{kt çkuføkúkWLz çkË÷ðk {kxu ÚkkÞ Au.

                     ykf]rík W{uhku çkxLk : ík{khk yurLk{uþLk{kt Lkðe ÷kfzeLke ykf]ríkyku W{uhu Au yÚkðk ík{Lku fMx{ ykf]ríkyku çkLkkððk
                    Ëu Au.

                    ykf]rík ftxÙkuÕMk : ík{Lku ík{khe ÷kfzeLke ykf]ríkLkk ¼køkkuLku ¾Mkuzðk, Vuhððk yÚkðk íkuLke MkkRÍ çkË÷ðkLke {tsqhe ykÃku
                 Au.

                     £u{ çkxLk W{uhku : Mkh¤ økrík {kxu yurLk{uþLk ¢{{kt yuf Lkðe £u{ W{uhu Au.
                    £u{ ÃkuLk÷ : Mk{Þhu¾k{kt çkÄk yurLk{uþLk £uBMkLku ÚktçkLkuÕMk íkhefu Ëþkoðu Au.

                    fuLkðkMk : íku ûkuºkLkku WÕ÷u¾ fhu Au ßÞkt ík{u ík{khe ÷kfzeLke ykf]ríkyku çkLkkðku Aku yLku íkuLku yurLk{ux fhku Aku.

                    ykf]rík : ík{khk yurLk{uþLk{kt Mkuøk{uLxTMk yLku MkktÄkykuÚke çkLku÷k ÷kfzeLkk yktfzkykuLkku WÕ÷u¾ fhu Au.
                    Mkuøk{uLx nuLz÷ : ík{Lku ykf]ríkLkk Mkuøk{uLxLku VheÚke MÚkkLk ykÃkðk yÚkðk íkuLke MkkRÍ çkË÷ðkLke {tsqhe ykÃku Au.

                    {q¤ nuLz÷ : ykf]ríkLku Vuhððk {kxu {wÏÞ ®çkËw íkhefu fkÞo fhu Au.
                     MxuxMk çkkh : ðíko{kLk £u{ Lktçkh, økrík yLku Mkr¢Þ xq÷ suðe {krníke çkíkkðu Au.


                     Mkh¤ yurLk{uþLk çkLkkððwt

                 Ãkeðkux yurLk{uxh{kt yuf Mkh¤ yurLk{uþLk çkLkkððk {kxu, Lke[u ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1  Ãkeðkux yurLk{uxh yuÂÃ÷fuþLk ¾ku÷ku.

                 Ãkøk÷wt 2   Mkuøk{uLx nuLz÷Lku VheÚke økkuXððk {kxu íkuLku ¾U[ku.
                 Ãkøk÷wt 3   £u{ W{uhku çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.


                      1
















                                                                  2


                                                                   3




                                                                                                 Ãkeðkux yuLke{uxh  47]]></page><page Index="50"><![CDATA[yu s heíku, ík{u ðÄw £u{ W{uhe þfku Aku.

                  Ãkøk÷wt 4   Mkuøk{uLxLku VheÚke økkuXððk {kxu Ãkøk÷wt 2 yLku 3 Lku ÃkwLkhkðŠíkík fhku yLku ík{khe sYrhÞkík {wsçk Lkðe £u{
                           W{uhku.

                  Ãkøk÷wt 5   Ã÷u çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.







                                                                    5
















                                                        4

                  çkLkkðu÷ yurLk{uþLk [÷kððk{kt ykðþu.
                  ßÞkhu ík{u Ã÷uÞh ftxÙkuÕMk{kt ÷qÃk [uf çkkuõMk ÃkMktË fhku Aku, íÞkhu yurLk{uþLk ðkhtðkh [k÷u Au.


























                      yurLk{uþLk «kusuõx Mkk[ðe hk¾ðku

                  yurLk{uþLk «kusuõx Mkk[ððkLkku yÚko yu Au fu ík{khk fBÃÞqxh Ãkh ík{khk yurLk{uþLkLku Mktøkúrník fhðwt. Mkk[ðu÷k «kusuõxTMk ÃkAe
                  VheÚke ¾ku÷e þfkÞ Au yÚkðk yLÞ ÷kufku MkkÚku þuh fhe þfkÞ Au. yurLk{uþLk «kusuõx Mkk[ððk {kxu, Lke[u ykÃku÷k Ãkøk÷kt

                  yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  VkR÷ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2   Mkuð yurLk{uþLk rðfÕÃk ÃkMktË fhku.





                   48       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="51"><![CDATA[1


                                             2















                          Tech Funda




                       yurLk{uþLk Mkk[ððk {kxu : Ctrl + S




                 Ãkøk÷wt 3  yurLk{uþLk «kusuõx Mkk[ððk {kxu MÚkkLk Ãkh Lkurðøkux fhku.

                 Ãkøk÷wt 4   VkR÷Lkwt Lkk{ ÷¾ku.

                 Ãkøk÷wt 5   Mkuð çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.










                                   3




                                   4

                                                                                                  5



                 yurLk{uþLk «kusuõx yLku .piv yuõMkxuLþLk MkkÚku Mkk[ððk{kt ykðu Au.


                     yurLk{uþLk yuõMkÃkkuxo fhðku

                 yurLk{uþLk yuõMkÃkkuxo fhðkLkku yÚko yu Au fu ík{khk «kusuõxLku GIF yÚkðk ðerzÞku suðe rVrLk~z VkR÷{kt Vuhððku. yk
                 VkR÷Lku WÃkfhýku Ãkh òuR þfkÞ Au yÚkðk yLÞ ÷kufku MkkÚku þuh fhe þfkÞ Au. ßÞkhu ík{u yuõMkÃkkuxo fhku Aku, íÞkhu
                 yurLk{uþLk yuðe heíku Mkk[ððk{kt ykðu Au fu íkuLku [÷kððk {kxu Mkku^xðuhLke sYh LkÚke. ík{u íkuLkku WÃkÞkuøk «kuøkúk{Lke çknkh

                 fhe þfku Aku.




                                                                                                 Ãkeðkux yuLke{uxh  49]]></page><page Index="52"><![CDATA[yurLk{uþLkLku GIF íkhefu yuõMkÃkkuxo fhðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  VkR÷ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 2   yuõMkÃkkuxo yurLk{uþLk rðfÕÃk ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 3   yurLk{uxuz GIF rðfÕÃk ÃkMktË fhku.



                                         1


                                         2                                                    3













                  Ãkøk÷wt 4   yurLk{uþLk «kusuõx Mkk[ððk {kxu MÚkkLk Ãkh Lkurðøkux fhku.

                  Ãkøk÷wt 5  VkR÷Lkwt Lkk{ xkRÃk fhku.
                  Ãkøk÷wt 6  Mkuð çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.









                                            4

                                       5


                                                                                                6






                  Ãkøk÷wt 7   yuõMkÃkkuxo fhu÷ GIF Lke Ÿ[kR MÃkü fhku.

                  Ãkøk÷wt 8  ÷qÃk [uf çkkuõMk ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 9  M{qÚk yuSMk rðfÕÃk ÃkMktË fhku.               7

                  Ãkøk÷wt 10  yuõMkÃkkuxo çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.                                                      8

                             yurLk{uþLkLku yuõMkÃkkuxo fhðkLke «r¢Þk þY ÚkkÞ Au.
                                                                           9
                                                                                                                   10








                   50       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="53"><![CDATA[Ãkøk÷wt 11 õ÷kuÍ çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.









                                                                                             11


                 yurLk{uþLk yurLk{uxuz GIF Vku{uox{kt yuõMkÃkkuxo fhðk{kt ykðþu.


                     Ãkeðkux yurLk{uxh{kt ykf]rík çkLkkððe
                 Ãkeðkux yurLk{uxh{kt, ykf]rík çkLkkððkLkku yÚko yu Au fu hu¾kyku yÚkðk ðíkwo¤ku suðk Mkh¤ ykfkhku òuzeLku fMx{ Mxef ®Vøkh

                 çkLkkððe þfkÞ Au. ík{u Ãkkºk yÚkðk ðMíkw çkLkkððk {kxu yk ykfkhkuLkk MkkRÍ, rMÚkrík yLku ¾qýkykuLku Mk{kÞkursík fhe þfku

                 Aku.
                 Ãkeðkux yurLk{uxh{kt ykf]rík çkLkkððk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1  VkR÷ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 2   ykf]ríkLkku «fkh rðfÕÃk ÃkMktË fhku.




                                     1









                                     2













                          Tech Funda




                       ykf]rík çkLkkððk {kxu : Ctrl + Alt + F



                 Ãkøk÷wt 3  ÷kRLk W{uhku xq÷ Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 4   Mkuøk{uLx nuLz÷ Ãkh Âõ÷f fhku yLku yuf hu¾k Ëkuhku.



                                                                                                 Ãkeðkux yuLke{uxh  51]]></page><page Index="54"><![CDATA[3




                                                                                               4















                  yu s heíku, ík{u Mxef ®Vøkh{kt ðÄw ykfkhku W{uhe þfku Aku. ík{u Mkuøk{uLxTMkLkku htøk Ãký çkË÷e þfku Aku.
                  htøk çkË÷ðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1   Mkuøk{uLx f÷h çkxLk Ãkh Âõ÷f
                           fhku.

                  Ãkøk÷wt 2   Mkuøk{uLx Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 3   {Lkøk{íkk htøk ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 4   OK çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                                                                    2
                                                            1
















                                      3













                                      4

                  Ãkøk÷wt 5   yLÞ ¼køkkuLkku htøk çkË÷ðk {kxu Ãkøk÷kt 1 Úke 4 Lku ÃkwLkhkðŠíkík fhku.






                   52       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="55"><![CDATA[Ãkøk÷wt 6   VkR÷ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 7   Mkuð yuÍ rðfÕÃk ÃkMktË fhku.



                                       6


                                       7



                                                                                                 5








                 Ãkøk÷wt 8  ÷kufuþLkLku Lkurðøkux fhku.
                 Ãkøk÷wt 9   ykf]ríkLkwt Lkk{ ÷¾ku.

                 Ãkøk÷wt 10  Mkuð çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.










                                           8

                                      9










                                                                                    10

                 ykf]rík WÕ÷ur¾ík Lkk{ yLku .stk yuõMkxuLþLk MkkÚku VkR÷ Mkk[ððk{kt ykðþu.


                     ykf]rík ÷kuz fhku

                 Mxef ®Vøkh çkLkkÔÞk ÃkAe, ík{u íkuLkku WÃkÞkuøk yurLk{uþLk çkLkkððk {kxu fhe þfku Aku. ykf]rík ÷kuz fhðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt
                 yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1   VkR÷ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 2   ÷kuz ®Vøkh «fkh (stk) rðfÕÃk ÃkMktË fhku.








                                                                                                 Ãkeðkux yuLke{uxh  53]]></page><page Index="56"><![CDATA[1









                                    2











                  Ãkøk÷wt 3   ÷kufuþLkLku Lkurðøkux fhku.

                  Ãkøk÷wt 4   ykf]rík ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 5   Open çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.








                                      3





                                                                                                 4




                                      5


                  ykf]rík fuLkðkMk Ãkh W{uhðk{kt ykðþu.




























                   54       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="57"><![CDATA[ÃkwLkhkðíkoLk



                         Ãkeðkux yurLk{uxh yuf {Vík yLku Mkh¤ yuÂÃ÷fuþLk Au su ík{Lku Mxef rVøkhLkku WÃkÞkuøk fheLku yurLk{uþLk çkLkkððkLke {tsqhe
                        ykÃku Au.

                       Mkuøk{uLx nuLz÷ ík{Lku ykf]ríkLkk Mkuøk{uLxLku VheÚke økkuXððk yÚkðk íkuLke MkkRÍ çkË÷ðkLke {tsqhe ykÃku Au.
                       ykurhrsLk nuLz÷ ykf]ríkLku Vuhððk {kxu {wÏÞ ®çkËw íkhefu fkÞo fhu Au.
                       yurLk{uþLk «kusuõx Mkk[ððkLkku yÚko yu Au fu ík{khk yurLk{uþLk «kusuõxLku ík{khk fBÃÞqxh Ãkh Mktøkúrník fhu Au.

                       yurLk{uþLk yuõMkÃkkuxo fhðwt yu ík{khk yurLk{uþLk «kusuõxLku ytrík{ Vku{uox{kt YÃkktíkrhík fhðkLke «r¢Þk Au.

                       ykf]rík çkLkkððkLkku yÚko yu Au fu hu¾kyku yÚkðk ðíkwo¤ku suðk Mkh¤ ykfkhku òuzeLku fMx{ Mxef rVøkh çkLkkððe.














                                                             MðkæÞkÞ



                 A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                     1.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt ík{Lku ík{khk yurLk{uþLkLkk çkÄk £u{ çkíkkðu Au ?

                         a.  £u{ ÃkuLk÷               b.  {uLkw çkkh                   c.  MxuxMk çkkh


                     2.  Lke[uLkk{ktÚke fÞku ½xf ík{Lku Ãkeðkux yurLk{uxh{kt £u{ W{uhðk, fkZe Lkk¾ðk yLku fkuÃke fhðkLke {tsqhe ykÃku Au ?

                         a.  {uLkw çkkh               b.  £u{ ftxÙkuÕMk                c.  Ã÷uÞh ftxÙkuÕMk


                     3.  Ãkeðkux yurLk{uxh yurLk{uþLkLku ..................... íkhefu rLkfkMk fhu Au.

                         a.  GIFs yLku ðerzÞkuÍ       b.  PDFs                         c.  JPEG R{us

                 B.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞk ¼hku :


                                                    Ã÷uÞh ftxÙkuÕMk, MxuxMk, £u{ W{uhku, Mkuøk{uLx nuLz÷
                               Mktfuík

                     1.  ..................... çkxLk ík{Lku yurLk{uþLk{kt ðÄw £u{ W{uhðkLke {tsqhe ykÃku Au.


                     2.  ík{khk yurLk{uþLkLku [÷kððk, Úkku¼kððk yÚkðk hkufðk {kxu ..................... Lkku WÃkÞkuøk fhku.

                     3.  ykf]ríkLkku su ¼køk VheÚke økkuXðe þfkÞ Au yÚkðk íkuLke MkkRÍ çkË÷e þfkÞ Au íkuLku ..................... fnuðkÞ Au.


                     4.  ..................... çkkh ðíko{kLk £u{ Lktçkh yLku Mkr¢Þ xq÷ Ëþkoðu Au.



                                                                                                 Ãkeðkux yuLke{uxh  55]]></page><page Index="58"><![CDATA[C.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  Ãkeðkux yurLk{uxh þwt Au ?

                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  ík{khu ík{khk yurLk{uþLk «kusuõxLku þk {kxu Mkk[ððku òuRyu ?
                          .....................................................................................................................................................................

                  D.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  yurLk{uþLk yuõMkÃkkuxo fhðkLkku ík{khku yÚko þwt Au ?

                          .....................................................................................................................................................................
                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  Ãkeðkux yurLk{uxh{kt ykf]rík çkLkkððkLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.
                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                                                                                                21 st
                  E.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                              Century   #Technology Literacy
                                                                                                Skills
                      1.  økwtsLk Ëhuf ð¾íku Ã÷u çkxLk Âõ÷f fÞko rðLkk íkuLkwt yurLk{uþLk ðkhtðkh òuðk {ktøku Au. ðkhtðkh yurLk{uþLk
                          [÷kððk {kxu íku fÞk rðfÕÃkLkku WÃkÞkuøk fhu Au ?


                      2.  rðnkLk çku ÷kfzeLke ykf]ríkykuLku yurLk{ux fhe hÌkku Au yLku íkuyku ðkík[eík fhe hÌkk Au, Ãkhtíkw ík{Lku ÏÞk÷
                          ykðu Au fu íkuyku M¢eLk Ãkh yufçkeòLke ¾qçk LkSf Au. íku fÞk ½xfLku fuLkðkMk Ãkh VheÚke økkuXðe þfu Au suÚke íku{Lku ðÄw søÞk
                          {¤u ?




                                                                                                 21 st
                                                                                              Century   #Technology Literacy
                                                                                                Skills
                                                                ÷uçk{kt


                    ík{khe fBÃÞqxh ÷uçkLke {w÷kfkík ÷ku yLku Lke[uLke r¢Þkyku fhku :
                        Ãkeðkux yurLk{uxh ¾ku÷ku yLku ykÃku÷ Mxef rVøkh Ëkuhku.

                        çkLkkðu÷e ykf]ríkLkku WÃkÞkuøk fhku yLku Lk]íÞ fhíkwt yurLk{uþLk çkLkkðku.

                        çkLkkðu÷ yurLk{uþLkLku GIF íkhefu rLkfkMk fhku.










                   Teacher's Corner

                  1.   Ãkeðkux yurLk{uxh{kt yurLk{uþLk çkLkkððkLkk Ãkøk÷kt Ëþkoðku.
                  2.  rðãkÚkeoykuLku çkLkkðu÷k yurLk{uþLkLku Mkk[ððk yLku yuõMkÃkkuxo fhðkLkk VkÞËk rðþu Mk{òðku.



                   56       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="59"><![CDATA[01




                    07                                                     ELxhLkuxLkku Ãkrh[Þ















                                ík{khku WÆu~Þ
                                  òýfkhe {kxu:

                                       RLxhLkuxLkk WÃkÞkuøkku
                                        RLxhLkux fLkuõþLk {kxuLke ykð~Þfíkkyku
                                         RLxhLkuxLke þhíkku

                                           {kR¢kuMkku^x yus



                 ßÞkhu çku fu íkuÚke ðÄw fBÃÞqxh yufçkeò MkkÚku òuzkÞu÷k nkuÞ Au íÞkhu ykÃkýu íkuLku fBÃÞqxh Lkuxðfo fneyu Aeyu. RLxhLkux yuf
                 yuðwt Lkuxðfo Au su{kt ÷k¾ku fBÃÞqxMko {krníke þuh fhðk {kxu yufçkeò MkkÚku òuzkÞu÷k nkuÞ Au. íkuLku RLxhLkuþLk÷ Lkuxðfo Ãký
                 fnuðk{kt ykðu Au.


                     ELxhLkuxLkk WÃkÞkuøkku

                 RLxhLkuxLkku WÃkÞkuøk fheLku, ík{u yk fhe þfku Aku :

                    fkuRÃký rð»kÞ Ãkh {krníke þkuÄe þfkÞ.

                    R-{u÷ MktËuþkyku {kuf÷ðk yLku «kÃík fhe þfkÞ.
                    ykuLk÷kRLk [ux fhe þfkÞ.

                    ykuLk÷kRLk h{íkku h{e þfkÞ.

                    MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk{kt ¼køk ÷R þfkÞ.

                    fkuRÃký WíÃkkËLkku ¾heËku yÚkðk ðu[e þfkÞ Au.
                    Mktøkeík Mkkt¼¤e yLku rVÕ{ku òuR þfkÞ Au.



                     ELxhLkux fLkuõþLk {kxuLke ykð~Þfíkkyku

                 ík{khk fBÃÞqxhLku RLxhLkuxÚke fLkuõx fhðk {kxu, ík{khu Lke[uLke ðMíkwykuLke sYh Ãkzþu :
                    fBÃÞqxh                                              xur÷VkuLk yÚkðk fuçk÷ ÷kRLk

                    {kuzu{ yÚkðk Lkuxðfo fkzo                            Mkku^xðuh (ðuçk çkúkWÍh)
                    RLxhLkux fLkuõþLk ÃkqÁt Ãkkzíke ftÃkLke

                                                                                               RLxhLkuxLkku Ãkrh[Þ  57]]></page><page Index="60"><![CDATA[ELxhLkuxLke þhíkku

                      ðuçkMkkRx : ðuçkMkkRx yu MktçktrÄík ðuçk ÃkusLkku Mktøkún Au su {krníke Ãkqhe Ãkkzu Au. íku yuf ÃkwMíkf suðwt Au su{kt ½ýk Ãkus nkuÞ
                     Au.
                       ðÕzo ðkRz ðuçk :  ðÕzo ðkRz ðuçk (WWW)  yu RLxhLkux Ãkh
                     ðuçkMkkRxTMkLkk YÃk{kt {krníkeLkku MkkiÚke {kuxku Mktøkún Au.
                      ðuçk Ãkus : ðuçk Ãkus yu ðuçkMkkRxLkku yuf ¼køk Au. íku{kt xuõMx, r[ºkku,
                     æðrLk, ðerzÞkuÍ, yurLk{uþLk ðøkuhu nkuÞ Au. íku RLxhLkux MkkÚku òuzkÞu÷k
                     fBÃÞqxh Ãkh R÷uõxÙkurLkf MðYÃk{kt Mktøkúrník ÚkkÞ Au.

                      nku{ Ãkus : fkuRÃký ðuçkMkkRxLkk {wÏÞ ðuçk Ãkus (yÚkðk «Úk{ ðuçk Ãkus)
                     Lku íkuLkwt nku{ Ãkus fnuðk{kt ykðu Au.                                  Home Page

                      ðuçk çkúkWÍh : ykÃkýLku rðrðÄ ðuçkMkkRxTMk ÃkhÚke {krníke {¤u Au. yk ðuçkMkkRxTMk ðuçk çkúkWÍh íkhefu yku¤¾kíkk ¾kMk
                     Mkku^xðuh{kt ¾w÷u Au.

                    MkkiÚke ðÄw WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk ðuçk çkúkWÍMko{ktÚke fux÷kf Au : suðk fu {kR¢kuMkku^x yus, {kurÍ÷k VkÞhVkuõMk yLku
                     økqøk÷ ¢ku{.



                     ¿kkLk Mktøkún  fÕÃkLkk fhku, ík{khe f÷kf]rík «ËŠþík fhðk {kxu yuf ykuLk÷kRLk ykxo øku÷uhe çkLkkðe hÌkk Aku. ík{u
                                    fÞk ÚkeBMk ÷køkw fhðk {ktøkku Aku yLku ík{khe h[LkkykuLku ðÄkhðk {kxu ík{u xufLkku÷kuSLkku WÃkÞkuøk fuðe

                                    heíku fhþku ?






                      {kE¢kuMkku^x yus
                  {kR¢kuMkku^x yus yu Mkk{kLÞ ðuçk çkúkWÍh Au su ÷øk¼øk Ëhuf fBÃÞqxh Ãkh WÃk÷çÄ nkuÞ Au fkhý fu íku rðLzkuÍLkk ík{k{ Lkðk
                  MktMfhýku MkkÚku ykðu Au.

                                                                                                     Mku®xøk yLku
                                   ðíko{kLk xuçk  LÞq xuçk   yuzÙuMk çkkh              xkRx÷ çkkh       ðÄw

                             çkuf
                            Vkuhðzo

                             rh£uþ






















                   58       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="61"><![CDATA[{kR¢kuMkku^x yusLkk {wÏÞ ¼køkku
                    xkRx÷ çkkh : yk ¾w÷u÷k ðuçk ÃkusLkwt xkRx÷ çkíkkðu Au.

                    {uLkw çkkh : yk ðuçk ÃkuSMk yLku RLxhLkux Mku®xøMk Ãkh rðrðÄ fk{økehe {kxu rðrðÄ rðfÕÃkku çkíkkðu Au.
                    xq÷çkkh : yk{kt ðuçk Ãkus Ãkh rðrðÄ fk{økehe {kxuLkk þkuxofx çkxLkku Au. xq÷çkkh{kt Lke[uLkk çkxLkku Au :

                       çkuf    çkxLk : íkuLkku WÃkÞkuøk ÃkkA÷k Ãkuòu Ãkh ÃkkAk sðk {kxu ÚkkÞ Au.

                        Vkuhðzo    çkxLk : ßÞkhu ík{u fkuRÃký ÃkkA÷k Ãkus Ãkh òyku Aku, íÞkhu Vkuhðzo çkxLk ík{Lku ykøk÷k Ãkus Ãkh ÃkkAk
                      ÷R sþu.


                        MxkuÃk    çkxLk : íkuLkku WÃkÞkuøk RLxhLkux ÃkhÚke ðíko{kLk ðuçk Ãkus ÷kuz ÚkR hnu÷k ÃkusLku çktÄ fhu Au.

                       he£uþ    çkxLk : íkuLkku WÃkÞkuøk RLxhLkux ÃkhÚke ðuçk ÃkusLku VheÚke ÷kuz fhðk {kxu ÚkkÞ Au.
                    yuzÙuMk çkkh : íku fkuRÃký ðuçk çkúkWÍhLkku ¾qçk s {níðÃkqýo ¼køk Au. ynª ðuçkMkkRx yÚkðk ÃkusLkwt MkhLkk{wt
                    ÷¾ðk{kt ykðu Au.

                   ðuçkMkkRx ¾ku÷ðk {kxu, yuzÙuMk çkkh{kt ðuçkMkkRxLkwt MkhLkk{wt ÷¾ku yLku yuLxh fe Ëçkkðku.









                    ÃkwLkhkðíkoLk


                        RLxhLkux yu Mk{økú rðï{kt òuzkÞu÷k fBÃÞqxMkoLkwt Lkuxðfo Au.
                        ík{khk fBÃÞqxhLku RLxhLkuxÚke fLkuõx fhðk {kxu, ík{khu fBÃÞqxh, xur÷VkuLk ÷kRLk, {kuzu{, Mkku^xðuh (ðuçk çkúkWÍh) yLku
                       RLxhLkux fLkuõþLk «ËkLk fhíke ftÃkLkeLke sYh Ãkzþu.

                        RLxhLkux {kxu MkkiÚke ðÄw ðÃkhkíkk þçËku ðuçkMkkRx, nku{ Ãkus, ðuçk çkúkWÍh ðøkuhu Au.
                        {kR¢kuMkku^x yus yu MkkiÚke Mkk{kLÞ ðuçk çkúkWÍh Au su ÷øk¼øk Ëhuf fBÃÞqxh Ãkh WÃk÷çÄ Au fkhý fu íku rðLzkuÍLkk ík{k{
                       Lkðk MktMfhýku MkkÚku ykðu Au.
                        ðuçkMkkRx yu MktçktrÄík ðuçk ÃkusLkku Mktøkún Au su {krníke Ãkqhe Ãkkzu Au.





                                                             MðkæÞkÞ




                 A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.
                     1.  RLxhLkux ÃkhÚke ðuçk ÃkusLku VheÚke ÷kuz fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke fÞk çkxLkLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?


                        a.  çkuf                         b.  Vkuhðzo                   c.  rh£uþ

                     2.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt ðuçk çkúkWÍh LkÚke ?

                        a.  {kurÍ÷k VkÞhVkuõMk           b.  ðzo 2016                  c.  økqøk÷ ¢ku{




                                                                                               RLxhLkuxLkku Ãkrh[Þ  59]]></page><page Index="62"><![CDATA[3.  RLxhLkux ÃkhLkk ÃkuòuLku ............................. fnuðk{kt ykðu Au.


                          a.  ðuçk çkúkWÍh                b.  Lkuxðfo                   c.  ðuçk ÃkuSMk

                  B.   Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.


                      1.  RLxhLkux yux÷u RLxhLkuþLk÷ Lkuxðfo.                                               ...................

                      2.  ík{u RLxhLkux Ãkh ¾heËe yÚkðk ðu[ký fhe þfku Aku.                                 ...................

                      3.  ík{u RLxhLkux Ãkh R-{u÷ MktËuþk {kuf÷e fu «kó fhe þfíkk LkÚke.                    ...................

                      4.  ðuçk Ãkus Ãkh rðrðÄ fk{økehe {kxu xq÷çkkh{kt þkuxofx çkxLkku nkuÞ Au.             ...................

                  C.  {kR¢kuMkku^x yus rðLzkuLku ÷uçk÷ fhku.



                                   Current Tab


























                  D.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  ðuçkMkkRx þwt Au ?

                          ....................................................................................................................................................................

                      2.  ðuçk çkúkWÍh þwt Au ?

                          .....................................................................................................................................................................
                  E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.


                      1.  RLxhLkux þwt Au ? RLxhLkuxLkku fkuRÃký yuf WÃkÞkuøk ÷¾ku.
                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................







                   60       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="63"><![CDATA[2.  {kR¢kuMkku^x yus þwt Au ? {kR¢kuMkku^x yusLkk fkuRÃký ºký {wÏÞ ¼køkkuLkk Lkk{ ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................


                                                                                               21 st
                 F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                              Century   #Critical Thinking
                                                                                              Skills
                     1.  ík{khk Ãkkzkuþe ©e þ{ko, íku{Lkk fBÃÞqxh Ãkh RLxhLkuxLkku WÃkÞkuøk fhðk {ktøku Au. þwt ík{u íku{Lku fne þfku
                        Aku fu RLxhLkux MkkÚku fLkuõx Úkðk {kxu íku{Lku fR ðMíkwykuLke sYh Au ?

                     2.  ík{u rðrðÄ ðuçkMkkRxTMk Ãkh ÃkÞkoðhýLku {ËË fhðkLkk hMíkkyku þkuÄðk {ktøkku Aku. yk ðuçkMkkRxTMk ¾ku÷ðk
                        {kxu ík{u fÞk Mkku^xðuhLkku WÃkÞkuøk fhþku ?






                                                                                               21 st
                                                                                             Century   #Media Literacy
                                                                                              Skills
                                                               ÷uçk{kt

                       ík{khe þk¤kLke ðuçkMkkRx ¾ku÷ku.

                       ½hu ðkt[u÷k y¾çkkhLke ðuçkMkkRx ¾ku÷ku.
                     WËknhý íkhefu : timesofindia.com, hindustantimes.com, indianexpress.com ðøkuhu.









                RLxhLkuxLkku ÏÞk÷ rðøkíkðkh Mk{òðku. RLxhLkux Ãkh Mk÷k{ík fuðe heíku hnuðwt yLku ¢urzx fkzo yLku hnuXkýLke {krníke suðe ÔÞÂõíkøkík rðøkíkku
                fuðe heíku Lk ykÃkðe íku rðþu Ãký ðkík fhku.
































                                                                                               RLxhLkuxLkku Ãkrh[Þ  61]]></page><page Index="64"><![CDATA[Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  3

                                                       («fhý 3 yLku 5 Ãkh ykÄkrhík)


                  A.  Ãkeðkux yurLk{uxh yuÃk rðLzkuLkk ½xfkuLku ÷uçk÷ fhku.



                                       Title Bar











                                                                                                          Canvas


                                                                                                          Figure



















                  B.  Lke[uLkk {kxu yuf þçË ykÃkku :

                      1.   RLxhLkux Ãkh ðuçkMkkRxTMkLkk YÃk{kt {krníkeLkku
                           MkkiÚke {kuxku Mktøkún                                                        .........................

                      2.   ðuçk çkúkWÍhLkku ¾qçk s {níðÃkqýo ¼køk                                        .........................

                      3.   ðuçk ÃkusLkku Mktøkún                                                         .........................
                      4.   yuf yuðwt Lkuxðfo su{kt ÷k¾ku fBÃÞqxMko yufçkeò MkkÚku
                           òuzkÞu÷k nkuÞ Au.                                                             .........................


                  C.   Lke[uLkk ykRfkuLMkLkk Lkk{ ÷¾ku :

                      1.                                 2.                                3.







                        ..........................         ..........................        ..........................



                   62       Play (Ver. 2.1)-III]]></page><page Index="65"><![CDATA[01




                    08                                                       MxuÃkðkRÍ rð[khðwt















                      ík{khku WÆu~Þ
                         òýfkhe {kxu:

                                Mkh¤ Mkq[Lkkyku                              rLkýoÞ ÷uðku
                                  ÷qÃMk                                       «kuøkúk{Lku Mk{sðwt




                 íkçk¬kðkh rð[khðkLkku yÚko yu Au fu fkuR {kuxk fkÞoLku LkkLkk, Mkh¤ Ãkøk÷kyku{kt rð¼kSík fheLku íkuLku Wfu÷ðwt. ykLkkÚke Ëhuf

                 ¼køkLku yuf ÃkAe yuf Mk{sðk{kt yLku Ãkqýo fhðk{kt Mkh¤íkk hnu Au.


                    Mkh¤ Mkq[Lkkyku

                 fkuR fkÞo fhðk {kxu Mkq[LkkykuLkku ¢{ {níðÃkqýo Au. [k÷ku ÃkuÂLMk÷Lku þkÃko fhðk yLku íkuLku Lkkuxçkwf{kt ÷¾ðk {kxuLke Mkq[LkkykuLkku
                 ¢{ òuRyu.















                    Ãkøk÷wt 1   yuf þkÃkoLkh, yuf ÃkuÂLMk÷ yLku yuf    Ãkøk÷wt 2     ÃkuÂLMk÷Lku þkÃkoLkh{kt Ëk¾÷ fhku.
                               Lkkuxçkwf ÷ku.













                    Ãkøk÷wt 3   íkuLku ½rzÞk¤Lke rËþk{kt Vuhðku.       Ãkøk÷wt 4     Lkkuxçkwf{kt ÃkuÂLMk÷Úke ‘nu÷ku ðÕzo’
                                                                                  ÷¾ku.


                                                                                               MxuÃkðkRs rð[khðwt  63]]></page><page Index="66"><![CDATA[hMkkuRÚke ÷RLku hkufux çkLkkððk MkwÄeLkk Ëhuf fkÞo{kt Ãkøk÷ktykuLkku ¢{ nkuÞ Au suLku yLkwMkhðkLke sYh nkuÞ Au. fkuRÃký fkÞo
                  fhðk {kxu yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                      fkÞoLkk {wÏÞ Ãkøk÷ktykuLke ÞkËe çkLkkðku.
                      Ëhuf {wÏÞ Ãkøk÷kLku LkkLkk Ãkøk÷kyku{kt rð¼kSík fhku.

                      Ãkøk÷ktykuLkku ¢{ yLkwMkhku.

                  [k÷ku £qx Mk÷kz çkLkkððkLkwt WËknhý ÷Ryu.
                  Ãknu÷k {wÏÞ Ãkøk÷ktykuLke ÞkËe çkLkkðku.


                  Ãkøk÷wt 1   V¤ku økkuXðku.

                  Ãkøk÷wt 2   V¤ku fkÃkku.

                  Ãkøk÷wt 3   Mkk{økúeLku W{uhku.

                  Ãkøk÷wt 4   Mk÷kz ÃkehMkku.

                  nðu yk Ãkøk÷ktykuLku rð¼kSík fhku yLku LkkLkk Ãkøk÷ktykuLke ÞkËe çkLkkðku.
                  Ãkøk÷wt 1   V¤ku økkuXðku :

                             Ãkøk÷wt 1a  ík{u fÞk V¤kuLkku WÃkÞkuøk fhðk {ktøkku Aku íku rð[khku.

                             Ãkøk÷wt 1b  íku{Lku Axýe fheLku Ã÷ux{kt hk¾ku.

                  Ãkøk÷wt 2   V¤ku fkÃkku :

                             Ãkøk÷wt 2a  V¤kuLku MðåA ÃkkýeÚke ÄkuR ÷ku.

                             Ãkøk÷wt 2b  òu ík{u RåAku íkku V¤ku Aku÷e ÷ku.

                             Ãkøk÷wt 2c  Ahe ÷ku yLku íku{Lku õÞwçMk{kt fkÃkku.

                  Ãkøk÷wt 3   Mkk{økúe W{uhku :

                             Ãkøk÷wt 3a  MðkË «{kýu {eXwt W{uhku.

                             Ãkøk÷wt 3b  yzÄwt ÷ªçkw Lke[kuðe ÷ku.

                  Ãkøk÷wt 4   Mk÷kz ÃkehMkku.
                  yuf Ãkøk÷wt Ãkqýo fheLku çkeò Ãkh sðkLke «r¢ÞkLku MxuÃkðkRÍ ®Úk®føk fnuðk{kt ykðu

                  Au.
                  [k÷ku çkeswt WËknhý òuRyu : sL{rËðMkLke ÃkkxeoLkwt ykÞkusLk fhðwt

                  ík{khu sL{rËðMkLke ÃkkxeoLkwt ykÞkusLk fhðwt Ãkzþu. ík{u ðMíkwykuLku ÞkuøÞ ¢{{kt fuðe

                  heíku økkuXðþku ? sL{rËðMkLke ÃkkxeoLkwt ykÞkusLk fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1   yk{tºký ykÃkðk {kxu ÃkrhðkhLkk MkÇÞku yLku r{ºkkuLke ÞkËe
                             çkLkkðku.





                   64       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="67"><![CDATA[Ãkøk÷wt 2   ÃkkxeoLkku Mk{Þ yLku MÚk¤ Lk¬e fhku.

                 Ãkøk÷wt 3   ÃkrhðkhLkk MkÇÞku yLku r{ºkkuLku VkuLk fkuÕMk yÚkðk R-{u÷ îkhk Ãkkxeo MÚk¤ rðþu òý fhku.

                 Ãkøk÷wt 4   {nu{kLkkuLkwt «u{ yLku W»{kÚke Mðkøkík fhku.

                 Ãkøk÷wt 5   Ãkkxeo þY fhku yLku ykLktË {kýku.

                 òu ík{u yuf Ãkøk÷wt [qfe òyku Aku yÚkðk Ãkøk÷ktykuLku ÞkuøÞ ¢{{kt Lknª ÷¾ku, íkku ykWxÃkwx ík{u su RåAku Aku íku Lknª
                 nkuÞ.


                          Tech Funda


                       MxuÃk-çkkÞ-MxuÃk «r¢ÞkLku yÕøkkurhÄ{ Ãký fnuðk{kt ykðu Au.







                    rLkýoÞ ÷uðku
                 Áne þk¤k sðk {kxu íkiÞkh ÚkR hne Au. íku çkkheLke çknkh swyu Au. ðhMkkË Ãkze hÌkku níkku.



                             ykun ! ðhMkkË Ãkze
                             hÌkku Au. þwt fhðwt ?                    òu (ðhMkkË Ãkze hÌkku Au)
                                                                      íkku
                                                                          Aºke ÷RLku þk¤kyu ò.
                                                                      yLÞÚkk

                                                                          Aºke MkkÚku Lk hk¾ku.



                 yk Mk{òðu Au fu ßÞkhu ‘òu’ suðe þhík ykÃkðk{kt ykðu Au, íÞkhu çku rðfÕÃkku nkuÞ Au :

                 1.  ßÞkhu ‘òu’ þhík ‘nk’ nkuÞ, íÞkhu ykÃkýu ‘ÃkAe’ rðÄkLkLku yLkwMkheyu Aeyu.
                 2.  ßÞkhu ‘òu’ þhík ‘Lkk’ nkuÞ, íÞkhu ykÃkýu ‘yLÞÚkk’ rðÄkLkLku yLkwMkheyu Aeyu.

                 rLkýoÞ ÷uðkLke «r¢Þk yu ÃkMktËøke fheLku fkuR rLk»f»ko Ãkh ÃknkU[ðkLke «r¢Þk Au.


                    ÷qÃMk

                 fkuR r¢ÞkLku ðkhtðkh ÃkwLkhkðíkoLk fhðkLke r¢ÞkLku ÷q®Ãkøk fnuðk{kt
                 ykðu Au.
                 [k÷ku yuf WËknhýLke {ËËÚke ÷qÃMk Mk{Syu. ík{u òuR þfku Aku fu Ãknu÷k nuhe
                 ykfkþ íkhV òÞ Au.










                                                                                               MxuÃkðkRs rð[khðwt  65]]></page><page Index="68"><![CDATA[çkeò hkWLz{kt, nuhe yLku suhe çktLku Mk{kLk Míkh Ãkh Au.















                  ºkeò hkWLz{kt, suhe Wå[ Míkhu Au. yk{, [¢ [k÷w hnu Au.
                  Ãkøk÷ktykuLkk Mk{qnLku ÃkwLkhkðŠíkík fhðkLku ÷qÃk fnuðk{kt ykðu Au.




                      «kuøkúk{Lku Mk{sðwt
                  fBÃÞqxh Võík yuf yLkku¾e ¼k»kk{kt ÷¾u÷e MxuÃk-çkkÞ-MxuÃk Mkq[LkkykuLku Mk{su Au, suLku «kuøkúk{ fnuðkÞ Au. fBÃÞqxh ykÃkýu
                  ÷¾u÷k «kuøkúk{Lku ðkt[u Au yLku ykÃkýe Mkq[Lkkyku yLkwMkkh íkuLkwt Ãkk÷Lk fhu Au.

                  [k÷ku [kuhMk çkLkkððkLkk Ãkøk÷kt ÷¾eyu.





                      2 Ãkøk÷kt s{ýu ¾Mkku.
                      2 Ãkøk÷kt WÃkh ¾Mkku.

                      2 Ãkøk÷kt zkçke çkksw ¾Mkuzku.

                      2 Ãkøk÷kt Lke[u ¾Mkku.




                                                                                         Mxkxo
                  yu s heíku, ykÃkýu ÷tçk[kuhMk çkLkkððkLkk Ãkøk÷kt ÷¾e þfeyu Aeyu.




                      2 Ãkøk÷kt s{ýu ¾Mkku.
                      1 Ãkøk÷wt WÃkh ¾Mkuzku.

                      2 Ãkøk÷kt zkçke çkksw ¾Mkuzku.

                      1 Ãkøk÷kt Lke[u ¾Mkku.
                                                                                         Mxkxo
















                   66       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="69"><![CDATA[ÃkwLkhkðíkoLk


                         yuf Ãkøk÷wt Ãkqýo fheLku çkeò Ãkh sðkLke «r¢ÞkLku MxuÃkðkRÍ ®Úk®føk fnuðk{kt ykðu Au.
                         rLkýoÞ ÷uðkLke «r¢Þk yu ÃkMktËøke fheLku fkuR rLk»f»ko Ãkh ÃknkU[ðkLke «r¢Þk Au.
                         fkuR r¢ÞkLku ðkhtðkh ÃkwLkhkðíkoLk fhðkLke r¢ÞkLku ÷q®Ãkøk fnuðk{kt ykðu Au.

                         «kuøkúk{ yu fBÃÞqxhLku fkÞo fhðk {kxu Ãkøk÷k-Ëh-Ãkøk÷kLke Mkq[Lkkyku Au.










                                                             MðkæÞkÞ


                 A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.


                     1.  ÃkMktËøke fheLku rLk»f»ko Ãkh ÃknkU[ðkLke «r¢ÞkLkwt ðýoLk fhðk {kxu fÞku þçË ðÃkhkÞ Au ?


                        a.  rLkýoÞ ÷uðku                b.  Mk{MÞkLkwt rLkhkfhý        c.  MxuÃkðkRÍ rð[khðwt


                     2.  ßÞkhu fkÔÞk fBÃÞqxh [k÷w fhu Au, íÞkhu íku yuf [ku¬Mk ¢{Lkwt Ãkk÷Lk fhu Au, {wÏÞ Ãkkðh çkxLk Ëçkkððwt, ÃkAe UPS, CPU,
                        yLku ytíku {kurLkxh [k÷w fhðwt. yuf Mk{Þu yuf Ãkøk÷wt Ãkqýo fheLku çkeò Ãkøk÷k Ãkh sðkLkk yk yr¼øk{ {kxu þwt Lkk{ òýeíkwt

                        Au ?


                        a.  Mk{MÞkLkwt rLkhkfhý         b.  ÷q®Ãkøk                    c.  MxuÃkðkRÍ rð[khðwt


                     3.  ..................... yu fBÃÞqxhLku fkÞo fhðk {kxu Ãkøk÷kðkh Mkq[Lkkyku Au.

                        a.  rLkýoÞ                      b.  «kuøkúk{                   c.  «kuç÷u{


                     4.  Ãkøk÷ktykuLkku Mk{qn ÃkwLkhkðíkoLk fhðku yu ..................... Au.


                        a.  Ãkøk÷wt                     b.  òu                         c.  ÷qÃk





                 B.  ÷qÃkLkk WËknhýLkwt «ríkrLkrÄíð fhíkk r[ºkku Ãkh ( ) rxf fhku.
                     a.                               b.                                c.













                                                                                               MxuÃkðkRs rð[khðwt  67]]></page><page Index="70"><![CDATA[C.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  yuf Ãkøk÷wt Ãkqýo fheLku çkeò Ãkh sðkLke «r¢ÞkLku þwt fnuðkÞ Au ?


                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  ßÞkhu ykÃkýu rLkýoÞ ÷uðk {kxu ‘òu’ ÂMÚkríkLkku WÃkÞkuøk fheyu Aeyu, íÞkhu ykÃkýe ÃkkMku fux÷k rðfÕÃkku nkuÞ Au ?

                          .....................................................................................................................................................................

                  D.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  ðkMíkrðf SðLk{kt ÷qÃkLkwt WËknhý ykÃkku.


                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  MxÙkuçkuhe r{Õfþuf çkLkkððkLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                                                                                                 21 st
                  E.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                              Century   #Technology Literacy
                                                                                                    #Critical Thinking
                                                                                                Skills
                      1.  Mkwnu÷Lkku ®Mðøk WÃkh yLku ÃkAe Lke[u òÞ Au yLku r¢ÞkLkwt ÃkwLkhkðíkoLk ÚkkÞ Au. yk r¢ÞkLkwt ðýoLk fhðk {kxu fÞku þçË ðÃkhkÞ
                          Au ?


                      2.  ykÃku÷k Ãkøk÷ktykuLkku WÃkÞkuøk fheLku ykf]rík çkLkkðku.


                          1 Ãkøk÷wt WÃkh ¾Mkuzku.

                          1 Ãkøk÷wt s{ýu ¾Mkku.


                          1 Ãkøk÷wt Lke[u ¾Mkku.

                          1 Ãkøk÷wt zkçku ¾Mkku.




                                SDG «ð]r¥k



                     ½hu íkw÷MkeLkku Akuz ðkðku. íkuLku fuðe heíku hkuÃkðku íku ytøkuLkk Ãkøk÷kt ðzo zkuõÞw{uLx{kt ÷¾ku. ík{khk ðkðuíkh

                     MkknMkLku r{ºkku MkkÚku þuh fhku yLku íku{Lku sýkðku fu íku ykÃkýk økúnLku fuðe heíku {ËË fhu Au.







                   68       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="71"><![CDATA[21 st   #Technology Literacy
                                                                                                Century
                                                                                                  Skills  #Initiative
                                                               ÷uçk{kt

                       Lke[u ykÃku÷ ykf]rík çkLkkððk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku :












                       Äkhkuu fu, ík{khk {kíkk-rÃkíkk WLkk¤kLkk ðufuþLk Ëhr{ÞkLk fkixwtrçkf «ðkMkLkwt ykÞkusLk fhe hÌkk Au yLku íkuyku ík{Lku zwtøkhk¤
                        rðMíkkh yÚkðk hý rðMíkkh ðå[u ÃkMktËøke ykÃku Au. nðu, Éíkw yLkwMkkh ík{khk ðufuþLk {kxu MÚkkLk ÃkMktË fheLku ík{khku
                        rLkýoÞ ÷ku yLku ík{khk rLkýoÞLku Ëþkoððk {kxu Ãkøk÷kt Ãký ÷¾ku.












                  Teacher's Corner
                 1.  rðãkÚkeoykuLku Mkh¤ fkÞkuo ykÃkeLku Ãkøk÷kðkh rð[kh fhðk {kxu «kuíMkkrník fhku.

                 2.  ðøkoLku çku sqÚkku{kt rð¼kSík fhku yLku íku{Lku ðøko{kt Ãkøk÷kðkh rð[khMkhýe suðk fkuRÃký rð»kÞ Ãkh [[koLkwt ykÞkusLk fhðk {kxu Ãkøk÷kt ÷uðk
                    fnku.







































                                                                                               MxuÃkðkRs rð[khðwt  69]]></page><page Index="72"><![CDATA[01




                    09                                                               M¢u[Lkku Ãkrh[Þ















                       ík{khku WÆu~Þ
                          òýfkhe {kxu:

                             M¢u[Lkk WÃkÞkuøkku                            þYykíkÚke M¢u[
                             M¢u[ rðLzkuLkk ½xfku                           ç÷kuõMk

                              M«kRxLku W{uhðk                                çkufzÙkuÃk çkË÷ðwt
                               M«kRxLkku çkË÷kíkku Ëu¾kð                       Lkðku «kusuõx çkLkkððku
                               «kusuõx Mkk[ðku                                  «kusuõx ¾ku÷ðku
                                M¢u[{ktÚke çknkh Lkef¤ðku




                  M¢u[ yuf Mkku^xðuh Au su ík{Lku økuBMk, yurLk{uþLk yLku ðkíkkoyku çkLkkððk{kt {ËË fhu Au. íku ç÷kuf ykÄkrhík

                  «kuøkúk®{øk Mkku^xðuh nkuðkÚke, íkuLkku WÃkÞkuøk fhðku ¾qçk s Mkh¤ Au. M¢u[Lkk ½ýk ðÍoLk Au. LkðeLkík{ ðÍoLk

                  3.0 Au.

                      M¢u[Lkk WÃkÞkuøkku

                      M¢u[{kt, «kuøkúk{ çkLkkððkLku {Lkkuhtsf yLku Mkh¤ çkLkkððk {kxu htøkçkuhtøke ðMíkwyku Au.

                      ík{u yurLk{uþLk, ÂõðÍ yLku ðkíkkoyku çkLkkðe þfku Aku.

                      ík{u M¢u[ ðuçkMkkRx Ãkh ík{khk M¢u[ «kusuõxTMk ykuLk÷kRLk çkLkkðe yLku þuh fhe þfku Aku.

                      ðuçkMkkRx{kt M¢u[{kt yLÞ ÷kufku îkhk çkLkkðu÷k «kusuõxTMk òuðkLkku rðfÕÃk Ãký Au. ík{u yLÞ ÷kufku îkhk çkLkkðu÷k
                     «kusuõxTMk{kt Ãký VuhVkh fhe þfku Aku.





                      þYykíkÚke M¢u[

                  M¢u[ þY fhðk {kxu, Lke[u ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  Mxkxo çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  M¢u[ «kuøkúk{ ¾ku÷ðk {kxu M¢u[ 3 Ãkh Âõ÷f fhku.



                   70       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="73"><![CDATA[Clickipedia



                                                     2
                                                             2007 {kt MIT {erzÞk ÷uçk ¾kíku
                                                             r{þu÷ huÂMLkf îkhk M¢u[ çkLkkððk{kt
                                                             ykÔÞwt níkwt

                    1


                    M¢u[ rðLzkuLkk ½xfku
                 [k÷ku M¢u[ rðLzkuLkk ½xfku rðþu òýeyu.



                          xkRx÷ çkkh




                                                                                                             {uLkw çkkh
                                                  xuçMk       økku çkxLk               MxkuÃk çkxLk
                                                                                           Mxus yurhÞk

                                                              rM¢Ãx                                          çkufzÙkuÃk
                  ç÷kuf
                   {uLkw                                                                                    M«kRx




                                                        fku®zøk yurhÞk



                                                                                    M«kRx {krníke ÃkuLk




                    xkRx÷ çkkh : íku M¢u[ rðLzkuLke xku[ Ãkh nkuÞ Au. íku zkçke çkksw ÷¾u÷ «kuøkúk{ Lkk{ yLku MktMfhý çkíkkðu Au. xq÷çkkhLke
                    s{ýe çkkswyu ºký rLkÞtºký çkxLkku Au - r{rLk{kRÍ, {uÂõMk{kRÍ yLku õ÷kuÍ.

                    {uLkw çkkh : íku{kt M¢u[{kt çkLkkðu÷k «kusuõxTMk MktçktrÄík {uLkw yLku f{ktz nkuÞ Au. {uLkw ðMíkwyku{kt VkR÷, yurzx, xâwxkurhÞÕMk
                    yLku M¢u[ «kusuõxLkwt Lkk{ þk{u÷ nkuÞ Au.

                    Mxus yurhÞk : íku LkkxfLkk Mxus suðwt s Au ßÞkt çkÄwt s ÚkkÞ Au. ík{u ðkíkkoyku òuR þfku Aku, h{íkku h{e þfku Aku yLku Mxus
                    Ãkh ík{khku M¢u[ «kusuõxTMk [÷kðe þfku Aku.
                    M«kRx : yuõxh yu Mxus Ãkh yr¼LkÞ fhu Au. M«kRx M¢u[{kt yuf ykuçsuõx Au su Mxus yurhÞk Ãkh rðrðÄ fkÞkuo fhu Au. M¢u[{kt

                    rzVkuÕx M«kRx yuf ykuhUs rçk÷kze Au.
                    økku çkxLk : íku ÷e÷ku æðs Au yLku ßÞkhu ík{u íkuLkk Ãkh Âõ÷f fhku Aku, íÞkhu íku M¢u[ «kuøkúk{ [÷kðu Au.







                                                                                                  M¢u[Lkku Ãkrh[Þ  71]]></page><page Index="74"><![CDATA[MxkuÃk çkxLk : íku ÷k÷ çkxLk Au suLkk Ãkh Âõ÷f fhðkÚke [k÷e hnu÷ M¢u[ «kuøkúk{ çktÄ ÚkR òÞ Au.

                      çkufzÙkuÃk : íku MxusLke çkuføkúkWLz Au.

                      M«kRxTMk {krníke ÃkuLk : íku Mxus yurhÞkLke Lke[u Au. íku «kusuõx{kt WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk M«kRxTMk yLku çkufzÙkuÃMkLke çkÄe
                     rðøkíkku Ëþkoðu Au. ík{u M«kRx W{uhe þfku Aku, fkZe þfku Aku, Lkk{ yLku MÚkkLk òuR þfku Aku, íkuLkwt fË ðÄkhe yLku ½xkze

                     þfku Aku. íkuðe s heíku, ík{u çkufzÙkuÃk W{uhe yÚkðk çkË÷e þfku Aku.

                      ç÷kuf {uLkq : íku ç÷kuõMkLke ©uýeyku íku{Lkk fkÞo yLku WÃkÞkuøkLkk ykÄkhu Ëþkoðu Au. Mk{kLk ©uýe{kt yk ç÷kuõMk «kuøkúk{Lkk
                     ¼køkkuLku ðÄw Mkkhe heíku y÷øk Ãkkzðk {kxu Mk{kLk htøk Ähkðu Au.

                      rM¢Ãx : rM¢Ãx yu Mxuõz yÚkðk yuMkuBçk÷ fhu÷k ç÷kuõMkLkku Mktøkún Au. íku M«kRxLku Mxus Ãkh ftRf fhðk {kxu Ãkøk÷kðkh

                     Mkq[Lkkyku ykÃku Au. rM¢Ãx ðkMíkð{kt yuf «kuøkúk{ Au su ç÷kuõMkLkk YÃk{kt Mkq[Lkkyku ykÃku Au.
                      fku®zøk yurhÞk : íkuLku rM¢Ãx yurhÞk Ãký fnuðk{kt ykðu Au ßÞkt ík{u rM¢Ãx çkLkkððk {kxu ík{khk ç÷kuõMkLku Mxuf yÚkðk

                     yuMkuBçk÷ fhku Aku. òu ík{u rM¢Ãx MkkÚku «kusuõx Mkuð fhku Aku, íkku rM¢Ãx Ãký Mkuð Úkþu. ßÞkhu ykÃkýu rM¢Ãx Ãkh Âõ÷f fheyu
                     Aeyu, íÞkhu çkÄk ç÷kuõMk WÃkhÚke Lke[u MkwÄe yuÂõÍõÞwx ÚkkÞ Au.

                      xuçMk : M¢u[{kt {wÏÞíðu ºký xuçMk Au su Lke[u ðýoðu÷ Au :

                    •  fkuz xuçk : íku{kt ç÷kuf ©uýeyku yLku Ëhuf ©uýe{kt ç÷kuõMkLke ÞkËe Au. íku{kt Lke[uLke ç÷kuf ©uýeyku Au - økrík,
                        Ëu¾kð, æðrLk, ÃkuLk, RðuLxTMk, rLkÞtºký, Mku®LMkøk, ykuÃkhuxMko, ðuheyuçkÕMk yLku {kÞ ç÷kuõMk. çkÄe ç÷kuf ©uýeyku
                        rðrðÄ htøkkuLke Au. þYykík{kt, Ëhuf ç÷kuf «kusuõx{kt fkÞo fhu Au. ç÷kuõMk yufçkeò MkkÚku SøMkkì ÃkÍ÷Lke su{

                        òuzkÞ Au yLku rM¢ÃxTMk çkLkkðu Au.

                    •  fkuMåÞw{ xuçk : yk xuçk{kt, ík{u M«kRxTMk yLku çkufzÙkuÃMkLkk Ëu¾kð{kt VuhVkh fhe þfku Aku yLku W{uhe þfku
                        Aku.

                    •  MkkWLzTMk xuçk : yk xuçk{kt, ík{u M«kRxTMk yLku çkufzÙkuÃkLkk yðkòu W{uhe yLku VuhVkhku fhe þfku Aku.



































                   72       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="75"><![CDATA[ç÷kuõMk

                 M¢u[ 3.0 {kt {wÏÞíðu Lkð «fkhLkk ç÷kuf fuxuøkhe WÃk÷çÄ Au. nðu ík{u fux÷kf Mkk{kLÞ heíku WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk ç÷kuõMk rðþu
                 þe¾eþwt. ç÷kuõMk yu M¢u[{kt «kuøkúk{ çkLkkððk {kxu ðÃkhkíkku fkuz yÚkðk f{ktz Au. íku ÃkÍ÷ ÃkeMk suðku Ëu¾kÞ Au yLku Ëhuf ç÷kuf
                 fkÞo fhðk {kxu yLÞ ç÷kuõMk MkkÚku òuzkÞ Au.

                 {kuþLk ç÷kuõMk

                 M«kRxLke økríkLku rLkÞtrºkík fhðk {kxu WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk ç÷kuõMkLku {kuþLk ç÷kuõMk fnuðk{kt ykðu Au. íku ðkË¤e htøkLkk nkuÞ Au.
                 WËknhý íkhefu,  move  10 steps  {kuþLk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk M«kRxLku ¾Mkuzðk {kxu ÚkkÞ Au.
                 ynª 10 yu M«kRx fux÷k Ãkøk÷kt ykøk¤ ðÄþu íkuLke MktÏÞk Au. ík{u Ãkøk÷ktykuLke MktÏÞk çkË÷e þfku Aku. M«kRxLku ÃkkA¤

                 ¾Mkuzðk {kxu, Lke[u çkíkkðu÷ MktÏÞk Ãknu÷kt   move  -30 steps  Lke rLkþkLke ykÃkku. yk M«kRxLku Mxus Ãkh 30 Ãkøk÷kt ÃkkA¤
                 ¾Mkuzþku.

                 ÷wõMk ç÷kuõMk
                 M«kRx{kt ðkýe yLku rð[khLkk ÃkhÃkkuxk W{uhðk {kxu WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk ç÷kuõMkLku ÷wõMk ç÷kuõMk fnuðk{kt ykðu Au. íku òtçk÷e

                 htøkLkk nkuÞ Au.
                 WËknhý íkhefu, ík{u M«kRx{kt  2 MkufLz {kxu ‘nu÷ku’ MktËuþ MkkÚku MÃke[ çkçk÷ W{uhðk {ktøkku Aku su{ fu çkíkkÔÞk

                 «{kýu  say Hello!  for 2  seconds.
                 ík{u {uMkus xuõMx çkkuõMk Ãkh Âõ÷f fheLku yLku ík{khku ÃkkuíkkLkku {uMkus ÷¾eLku {uMkus çkË÷e þfku Aku. ík{u Mk{Þ xuõMx çkkuõMk Ãkh
                 Âõ÷f fheLku Ãký Mk{Þ çkË÷e þfku Aku  think Hmm...  for 2  seconds.
                 ÷wõMk fuxuøkhe{kt ç÷kuõMkLkku WÃkÞkuøk M«kRxLkku Ëu¾kð çkË÷ðk {kxu Ãký ÚkkÞ Au.


                 RðuLxTMk ç÷kuõMk

                 RðuLx ç÷kuõMkLkku WÃkÞkuøk M«kRxLke økríkrðrÄLku rxøkh fhíke ½xLkkykuLku {uLkus fhðk {kxu ÚkkÞ Au.
                 íku Mxus Ãkh rM¢Ãx [÷kððk{kt {ËË fhu Au. íku ík{Lku çkÄk ç÷kuõMkLkwt rLkÞtºký ykÃku Au fkhý fu RðuLx   when  clicked
                 ç÷kuf rðLkk fkuR «kuøkúk{ [k÷þu Lknª.
                 rM¢Ãx [÷kððk {kxu, ík{khu Ãknu÷kt økku çkxLk Ãkh Âõ÷f fhðwt Ãkzþu.





                    M«kExLku W{uhðk
                 ßÞkhu ík{u M¢u[ ¾ku÷ku Aku, íÞkhu rzVkuÕx M«kRx1 rçk÷kze nkuÞ Au.
                 M«kRx rçk÷kzeLkwt MÚkkLk MxusLkk fuLÿ{kt nkuÞ Au. [k÷ku Mxus{kt çkeòu

                 M«kRx W{uheyu.
                 M«kRx W{uhðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1   M«kRxTMk RLVku ÃkuLk{kt M«kRx ÃkMktË fhku xq÷ Ãkh Âõ÷f                                1
                          fhku.










                                                                                                  M¢u[Lkku Ãkrh[Þ  73]]></page><page Index="76"><![CDATA[M«kRx rðLzku ¾w÷u Au. íku WÃk÷çÄ M«kRxTMkLkk ÚktçkLkuÕMk çkíkkðu Au.













                                                                                   2




                  Ãkøk÷wt 2   ík{khk «kusuõx{kt M«kRx W{uhðk {kxu íkuLkk Ãkh Âõ÷f fhku. ynª y{u yuf {kWMkLke R{us ÷eÄe Au. LkkUÄ ÷ku fu
                           nðu M«kRx RLVku ÃkuLk{kt  2 M«kRx ÚktçkLkuÕMk Au.



                      çkufzÙkuÃk çkË÷ðku

                  çkufzÙkuÃk çkË÷ðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1   M«kRxTMk RLVku ÃkuLk{kt ÞqÍ yu çkufzÙkuÃk xq÷ Ãkh
                           Âõ÷f fhku.                                                                1

                  ÃkMktË fhu÷ çkufzÙkuÃk rðLzku ¾w÷u Au. íku WÃk÷çÄ çkufzÙkuÃMkLkk ÚktçkLkuÕMk çkíkkðu Au.













                       2







                  Ãkøk÷wt 2  ík{khk «kusuõx{kt çkufzÙkuÃk W{uhðk {kxu íkuLkk Ãkh Âõ÷f fhku.
                  ynª, y{u ¾uíkhLkwt çkufzÙkuÃk W{uhe þfku Aku.


                      M«kExLkku çkË÷kíkku Ëu¾kð

                  ík{u M«kRxTMkLkku Ëu¾kð Ãký çkË÷e þfku Aku. yk{ fhðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1   fkuMåÞw{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku. xuçk{kt ÃkMktË fhu÷k M«kRxLke R{us Ëu¾kÞ Au. ynª ÃkMktË fhu÷ M«kRx

                           rçk÷kze Au.







                   74       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="77"><![CDATA[1




                                                   3




                           2







                 Ãkøk÷wt 2   M«kRxLke R{us Ãkh Âõ÷f fhku. rçk÷kze ÃkMktË fhðk {kxu {kWMk ¾U[ku. íkuLke ykMkÃkkMk yuf çkkuzoh Ëu¾kÞ

                          Au.
                 Ãkøk÷wt 3   rçk÷kzeLkk rV÷ f÷h yLku WÃkhLke ÷kRLk f÷hLku yLkw¢{u çkË÷ðk {kxu ¼hku yLku YÃkhu¾k rðfÕÃkku Ãkh
                          Âõ÷f fhku.


                    Lkðku «kusuõx çkLkkððku                                                 1

                 Lkðku «kusuõx çkLkkððk {kxu ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :                   File  Edit    Tutorials
                 Ãkøk÷wt 1  VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku. yuf zÙkuÃk-zkWLk {uLkw Ëu¾kÞ Au.      New                     2


                 Ãkøk÷wt 2  Lkðwt ÃkMktË fhku. yuf Lkðku «kusuõx ¾w÷þu.                    Load from your computer

                 {khku Ãknu÷ku M¢u[ «kusuõx                                                Sate to your computer
                 [k÷ku nðu yuf rM¢Ãx çkLkkðeyu suÚke çku ¼qík yufçkeò MkkÚku n÷Lk[÷Lk fhe þfu yLku ðkík fhe þfu.

                 «kuøkúk{ çkLkkððk {kxu ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :




















                 Ãkøk÷wt 1  yuf Lkðku «kusuõx çkLkkðku. ík{Lku rzVkuÕx M«kRx íkhefu rçk÷kze {¤þu.
                 Ãkøk÷wt 2  M«kRx ÃkMktË fhku yLku {kWMk M«kRx W{uhku.

                 Ãkøk÷wt 3  ÞkuøÞ çkufzÙkuÃk ÃkMktË fhku.

                 Ãkøk÷wt 4  fux M«kRx Ãkh Âõ÷f fhku. RðuLxTMk ç÷kuf Ãkh Âõ÷f fhku yLku Ãknu÷k ç÷kufLku fku®zøk yurhÞk{kt ¾U[ku.




                                                                                                  M¢u[Lkku Ãkrh[Þ  75]]></page><page Index="78"><![CDATA[Ãkøk÷wt 5   ÷wõMk fuxuøkhe Ãkh Âõ÷f fhku yLku Ãknu÷k ç÷kuf, yux÷u fu MÃke[ çkçk÷ ç÷kufLku ¾U[ku yLku íkuLku ‘ßÞkhu Âõ÷f fÞwO’

                           RðuLx ç÷kufLke Lke[u òuzku. ç÷kuõMkLkk xuõMx çkkuõMk{kt 'Hey Mouse ! Where are you going?'
                           MktËuþ ÷¾ku.

                  Ãkøk÷wt 6   {kuþLk ç÷kuf fuxuøkhe Ãkh Âõ÷f fhku yLku Ãknu÷k ç÷kufLku fku®zøk yurhÞk{kt ¾U[ku. ßÞkhu ík{u yk ç÷kufLku MÃke[
                           ç÷kufLke Lke[u ÷kðþku, íÞkhu íku ÃkkuíkkLku òuze Ëuþu. ç÷kufLkk xuõMx çkkuõMk{kt MxuÃMkLke MktÏÞk 20 ÷¾ku.

                  Ãkøk÷wt 7   {kWMk M«kRx Ãkh Âõ÷f fhku. RðuLxTMk ç÷kuf Ãkh Âõ÷f fhku yLku Ãknu÷k ç÷kufLku fku®zøk yurhÞk{kt ¾U[ku.

                  Ãkøk÷wt 8   ÷wõMk MÃke[ çkçk÷ ç÷kufLku fku®zøk yurhÞk{kt ¾U[ku. íkuLku ÃkkA÷k Ãkøk÷k{kt ¾U[u÷k RðuLx ç÷kufLke Lke[u òuzku.
                           ç÷kufLkk xuõMx çkkuõMk{kt ‘ykun Lkku ! íku {Lku ¾kR sþu’ MktËuþ ÷¾ku.

                  Ãkøk÷wt 9   økúeLk ^÷uøk Ãkh Âõ÷f fhku yLku ík{khe rçk÷kze yLku ôËhLku ðkík fhíkk yLku n÷íkk swyku.



                      «kusuõx Mkk[ððku
                  ík{u fk{ fhíke ð¾íku Ãký, fkuRÃký Mk{Þu «kusuõx Mkk[ðe þfku Aku. «kusuõx Mkk[ððk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt

                  yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  VkR÷ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  ‘ík{khk fBÃÞqxh Ãkh Mkk[ðku’ rðfÕÃk ÃkMktË fhku. Mkuð yuÍ MktðkË çkkuõMk Ëu¾kÞ Au.

                  Ãkøk÷wt 3   «kusuõxLku ßÞkt Mkuð fhðku Au íku MÚkkLk ÃkMktË fhku. VkR÷ Lkk{ çkkuõMk{kt Lkk{ ÷¾ku.

                  Ãkøk÷wt 4  Mkuð çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.













                           1
                                                                            3

                                                                                                   4



                                                           2





                     ¿kkLk Mktøkún   Äkhku fu, ík{khu M¢u[{kt yuf ÃkÞkoðhýeÞ Mkthûký h{ík fkuz fhðkLke Au ßÞkt ¾u÷kzeyku ÷wó«kÞ «òríkykuLkwt
                                     hûký fhðk yLku RfkurMkMx{Lkwt Mkthûký fhðk {kxu fk{ fhu Au. íkuyku fÞk ÃkÞkoðhýeÞ ÃkzfkhkuLkku Mkk{Lkku fhu
                                     Au yLku íkuyku fuðe heíku Mkfkhkí{f yMkh fhu Au ?










                   76       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="79"><![CDATA[«kusuõx ¾ku÷ðku

                 nk÷Lkk «kusuõxLku ¾ku÷ðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1  VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 2   ‘ík{khk fBÃÞqxh{ktÚke ÷kuz fhku’ rðfÕÃk ÃkMktË fhku. ykuÃkLk MktðkË çkkuõMk Ëu¾kÞ Au. ík{khk «kusuõxLkk MÚkkLk Ãkh

                          çkúkWÍ fhku yLku Lkk{ ÃkMktË fhku.
                 Ãkøk÷wt 3  «kusuõx ¾ku÷ðk {kxu ykuÃkLk çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.












                                 1

                                                                                            3
                                2






                    M¢u[{ktÚke çknkh Lkef¤ðwt
                 xkRx÷ çkkh{kt õ÷kuÍ çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku. òu ík{khe ÃkkMku fkuR ðýMkk[ðu÷ «kusuõx Au, íkku M¢u[ íkuLku Mkk[ððkLkwt fnuþu.

                 Mxu rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhðkÚke ík{u M¢u[ zuMfxkuÃk Ãkh ÃkkAk ykðe sþku. òu ík{u ÷eð rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhþku, íkku M¢u[ rðLzku
                 çktÄ ÚkR sþu.

















                    ÃkwLkhkðíkoLk

                         M¢u[ yuf Mkku^xðuh Au su ík{Lku h{íkku, yurLk{uþLk yLku ðkíkkoyku çkLkkððk{kt {ËË fhu Au.

                         M¢u[ zuMfxkuÃkLkk ½xfku xkRx÷ çkkh, {uLkw çkkh, Mxus yurhÞk, M«kRx, xuçMk ðøkuhu Au.
                         ç÷kuõMk yu fkuz yÚkðk f{ktz Au suLkku WÃkÞkuøk M¢u[{kt «kuøkúk{ çkLkkððk {kxu ÚkkÞ Au.

                         M«kRxLkku Ëu¾kð çkË÷ðk {kxu, fkuMåÞw{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                         M¢u[ «kusuõx{ktÚke çknkh Lkef¤ðk {kxu, xkRx÷ çkkh{ktÚke õ÷kuÍ çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.






                                                                                                  M¢u[Lkku Ãkrh[Þ  77]]></page><page Index="80"><![CDATA[MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  ç÷kuf {uLkw{kt ç÷kufLke fux÷e ©uýeyku nksh Au ?


                          a.  ËMk                             b.  Lkð                      c.  ykX

                      2.  M¢u[ «kuøkúk{Lkwt Ãkrhýk{ fÞku rðMíkkh Ëþkoðu Au ?


                          a.  rM¢Ãx                           b.  Mxus                     c.  M«kRx

                      3.  fÞwt xuçk M«kRxTMk yLku çkufzÙkuÃMk çkLkkððk yLku íku{Lkk Ëu¾kð{kt VuhVkh fhðkLkku rðfÕÃk ykÃku Au ?


                          a.  fkuz                            b.  fkuMåÞwBMk               c.  MkkWLzTMk

                      4.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt çkxLk [k÷e hnu÷ «kuøkúk{Lku hkufu Au ?

                          a.  økku                            b.  MxkuÃk                   c.  õ÷kuÍ


                  B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                      1.  ík{u MkkWLzTMk ÷kRçkúuhe{ktÚke MkkWLz W{uhe þfku Aku.                               ...............

                      2.  M¢u[{kt, zkuøk rzVkuÕx M«kRx Au.                                                    ...............

                      3.  M¢u[ «kusuõxLku Mkk[ððk {kxu yurzx xuçkLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.                       ...............

                      4.  M«kRxTMk RLVku ÃkuLk «kusuõx{kt WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk M«kRxTMk yLku çkufzÙkuÃMkLke çkÄe rðøkíkku Ëþkoðu Au.    ...............





                  C.   Lke[uLke çkkçkíkku MkkÚku {u¤ fhku :

                      1.  fkuz xuçk                                  a.   M«kRxLkku Ëu¾kð çkË÷kÞ Au


                      2.  fkuMåÞw{ xuçk                              b.  ç÷kuõMk Ähkðu Au


                      3.  MkkWLzTMk xuçk                             c.  rzVkuÕx YÃku rçk÷kze


                      4.  økúeLk ^÷uøk                               d.  M«kRx{kt yðks W{uhu Au

                      5.  M«kRx                                      e.  «kuøkúk{ [÷kðu Au












                   78       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="81"><![CDATA[D.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  M¢u[Lkku fkuRÃký yuf WÃkÞkuøk ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  M¢u[ rðLzkuLkk fkuRÃký ºký ½xfkuLkk Lkk{ ykÃkku.

                        .....................................................................................................................................................................

                     3.  {kuþLk ç÷kuõMkLkku WÃkÞkuøk þwt Au ?

                        .....................................................................................................................................................................

                 E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.


                     1.  M«kRxLkku Ëu¾kð çkË÷ðk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  ík{u M¢u[{kt «kusuõx fuðe heíku Mkk[ðe þfku Aku ?

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................


                        .....................................................................................................................................................................

                                                                                          21 st
                 F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                         Century   #Critical Thinking
                                                                                         Skills  #Leadership & Responsibility
                     ík{khe LkkLke çknuLk M¢u[{kt yuf «kusuõx çkLkkðe hne Au. íku íkuLkk «kusuõx{kt yuf Lkðku M«kRx W{uhðk {ktøku Au.

                     yuf {kuxk ¼kR íkhefu, íkuýeLku Ãký ykðwt fhðkLke ÃkØrík Mkq[ðku.



                                                                                        21 st
                 G.  Lke[uLkk fkuzLkwt ykWxÃkwx þwt nþu                               Century   #Technology Literacy
                                                                                        Skills  #Productivity & Accountability

                     1.                                    2.

                           when     clicked                     when      clicked
                           move  10 steps                       say Hello!
                          switch backdrop to Desert             switch costume to costume2



                          ...................................................  ...................................................







                                                                                                  M¢u[Lkku Ãkrh[Þ  79]]></page><page Index="82"><![CDATA[21 st   #Technology Literacy
                                                                                          Century
                                                                                           Skills  #Media Literacy
                                                                 ÷uçk{kt

                         AkufhkykuLkk çku M«kRx yLku Vqxçkku÷Lkku yuf M«kRx Ëk¾÷ fheLku çku Akufhkyku Vqxçkku÷ h{íkk nkuÞ íkuðku «kusuõx

                        çkLkkðku.
                       1. çkufzÙkuÃkLku þk¤k íkhefu çkË÷ku

                       2. çkufzÙkuÃkLku h{íkLkk {uËkLk íkhefu çkË÷ku
                         M¢u[{kt y÷øk-y÷øk M«kRxTMkLkku WÃkÞkuøk fheLku yuf «kuøkúk{ çkLkkðku. WËknhý íkhefu, yuf Akufhe yLku yuf Akufhku. ÷wõMk
                        ç÷kuõMk{ktÚke MÃke[ çkçk÷Lkku WÃkÞkuøk fheLku íku{Lku yufçkeò MkkÚku ðkík fhkðku.





























                   Teacher's Corner

                  1.  M¢u[ rðLzkuLkk çkÄk ½xfku Mk{òðku.
                  2.  ç÷kuõMkLke rðrðÄ MkwrðÄkyku yLku WÃkÞkuøkkuLkwt rLkËþoLk fhku.































                   80       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="83"><![CDATA[01




                    10                                                      AI-Mkûk{ WÃkfhýku















                      ík{khku WÆu~Þ
                         òýfkhe {kxu:

                            M{kxoVkuLMk                                M{kxoðku[
                             [uxçkkux                                   M{kxo xeðe

                              M{kxo zkuhçkuÕMk                           zÙkRðh÷uMk fkh
                               M{kxo MÃkefMko




                 ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk ykÃkýk SðLkLkku yuf {níðÃkqýo ¼køk çkLke økÞwt Au. ykÃkýu ½ýk WÃkfhýku{kt fkuRLku fkuR

                 «fkhLkk AI Lkku WÃkÞkuøk fhe hÌkk Aeyu. [k÷ku ykðk fux÷kf WÃkfhýku Ãkh yuf Lksh fheyu.


                    M{kxoVkuLMk

                 M{kxoVkuLk yu Ãkkuxuoçk÷ rzðkRMk Au su {kuçkkR÷ VkuLk yLku fBÃÞq®xøk
                 rzðkRMkLkk fkÞkuoLku òuzu Au. íkuyku [nuhkLke yku¤¾, ðkìRMk MknkÞf,
                 LkurðøkuþLk, nðk{kLk rMÚkrík, Vkuxku rVÕxh, h{íkku ðøkuhu suðk rðrðÄ
                 fkÞkuo {kxu AI Lkku WÃkÞkuøk fhu Au.


                    M{kxoðkì[


                                                            M{kxo ½rzÞk¤ku yu fktzk ½rzÞk¤ku Au su ÃkhtÃkhkøkík ½rzÞk¤ku{kt LkÚke
                                                            íkuðe rðrðÄ MkwrðÄkyku «ËkLk fhu Au. íku ík{khk ÃkÕMk huxLku {kÃke þfu Au.
                                                            ík{khk Ãkøk÷kt økýe þfu Au, ðøkuhu.


















                                                                                               AI-Mkûk{ WÃkfhýku  81]]></page><page Index="84"><![CDATA[[uxçkkux

                  [uxçkkux yu yuf AI  yuÂÃ÷fuþLk Au suLkku WÃkÞkuøk ykuLk÷kRLk [ux
                  ðkík[eík fhðk {kxu ÚkkÞ Au. yk ¾qçk s Mkk{kLÞ heíku WÃkÞkuøk{kt
                  ÷uðkíkk [uxçkkuxTMk Au suLkku WÃkÞkuøk yu{uÍkuLk, Â^÷Ãkfkxo suðe ftÃkLkeyku
                  îkhk økúknf MkÃkkuxo {kxu fhðk{kt ykðu Au.




                                                          M{kxo xeðe

                                                      M{kxo xeðe yu AI Mkûk{ xeðe Au yLku ½ýk fkÞkuo fhe þfu Au. M{kxo xeðe
                                                      íkuLkk ðÃkhkþfíkkoykuLku RLxhLkuxLkku WÃkÞkuøk fheLku Mktøkeík, {qðeÍ yÚkðk

                                                      h{íkku h{ðkLke {tsqhe ykÃku Au yLku yk çkÄwt ík{khk yðksÚke rLkÞtrºkík fhe
                                                      þfkÞ Au.




                      M{kxo zkuhçkuÕMk
                  M{kxo zkuhçkuÕMk AI Mkûk{ nkuÞ Au yLku ßÞkhu fkuR {w÷kfkíke Ëhðkò Ãkh ykðu Au íÞkhu

                  ½hLkk {kr÷fLku òý fhu Au. M{kxo ðerzÞku zkuhçku÷ M{kxo zkuhçku÷ yLku Mkwhûkk fu{uhkLkk fkÞoLku
                  òuzu Au.





                                                                     zÙkEðh÷uMk fkh

                                                                  zÙkRðh÷uMk  yÚkðk  Mð-zÙkR®ðøk  fkh  {kLkð  {ËË  rðLkk  MÚk¤ku
                                                                  ðå[u {wMkkVhe fhðk {kxu MkuLMkh, fu{uhk yLku AI Lkk MktÞkusLkLkku

                                                                  WÃkÞkuøk fhu Au.




                      M{kxo MÃkefMko

                  M{kxo MÃkefMko yuðk WÃkfhýku Au su Mktøkeík ðøkkzðk, ÃkqAkÞu÷k «&™kuLkk sðkçk ykÃkðk yLku VkuLk
                  fkì÷ fhðk {kxu ykÃkýk ðkìRMk f{ktz Mðefkhu Au. íku rh{kRLzMko Ãký [k÷w fhe þfu Au, ík{khe

                  MkkÚku ðkìRMk-Mkûk{ h{íkku h{e þfu Au yLku íkuLke MkkÚku òuzkÞu÷k ½hLkk økusuxTMkLku rLkÞtrºkík fhe
                  þfu Au.





                    ¿kkLk Mktøkún    Äkhku fu, ík{khe ÃkkMku yuf AI WÃkfhý Au su ík{khe RåAkykuLkk ykÄkhu MkÃkLkk çkLkkðe þfu Au. íkku ík{u

                                     fÞk «fkhLkk MkÃkLkk òuðkLkwt ÃkMktË fhþku ?







                   82       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="85"><![CDATA[ÃkwLkhkðíkoLk


                           M{kxo ½rzÞk¤ku yu fktzk ½rzÞk¤ku Au su rðrðÄ MkwrðÄkyku «ËkLk fhu Au su ÃkhtÃkhkøkík ½rzÞk¤ku{kt LkÚke.
                           [uxçkkux yu yuf AI yuÂÃ÷fuþLk Au suLkku WÃkÞkuøk ykuLk÷kRLk [ux ðkík[eík fhðk {kxu ÚkkÞ Au.
                           M{kxo xeðe yu AI-Mkûk{ xeðe Au yLku ½ýk fkÞkuo fhe þfu Au.

                           M{kxo zkuhçku÷ yu yuf AI Mkûk{ zkuhçku÷ Au su ½hLkk {kr÷fLku ßÞkhu fkuR {w÷kfkíke Ëhðkò Ãkh ykðu Au íÞkhu íkuLke òý
                         fhu Au.
                           M{kxo MÃkefMko yuðk WÃkfhýku Au su Mktøkeík ðøkkzðk, ÃkqAkÞu÷k «&™kuLkk sðkçk ykÃkðk yLku VkuLk fkì÷ fhðk {kxu ykÃkýk
                         ðkìRMk f{ktz Mðefkhu Au.










                                                             MðkæÞkÞ



                 A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                     1.  M{kxo MÃkefMko Lke[uLkk{ktÚke fÞk fkÞkuo fhe þfu Au ?

                        a.  ¼kusLk hktÄðkLkwt

                        b.  ½hLkk økusuxTMkLku rLkÞtrºkík fhðkLkwt

                        c.  fkh [÷kðkLkwt

                     2.  ytfwþ òýðk {ktøku Au fu yu{uÍkuLk yLku Â^÷Ãkfkxo suðe ftÃkLkeyku økúknfkuLku {ËË fhðk {kxu [uxçkkuxTMkLkku WÃkÞkuøk fuðe heíku
                        fhu Au. Lke[uLkk{ktÚke fÞku «&™ku sðkçk Au ?


                        a.  [tÿ Ãkh Wzðk {kxu

                        b.  h{íkku h{ðk {kxu

                        c.  ¾heËe{kt {ËË fhðk yLku «&™kuLkk sðkçk ykÃkðk {kxu

                     3.  ßÞkhu fkuR {¤ðk ykðu Au íÞkhu M{kxo zkuhçku÷ þwt fhu Au ?


                        a.  r{ºkkuLku xuõMx {kuf÷u Au.

                        b.  [k çkLkkðu Au.


                        c.  ½h{kr÷fLku {w÷kfkíke rðþu òý fhu Au.
                     4.  hkunLk íkuLke h{ík«u{e {kuxe çknuLkLku sL{rËðMkLke WÃkÞkuøke ¼ux ykÃkðk {ktøku Au. ík{Lku þwt ÷køku Au fu íkuýu Lke[uLkk{ktÚke fR
                        ðMíkwLkwt ÃkMktË fhðwt òuRyu ?


                        a.  Vq÷ku                        b.  M{kxoðku[                c. M{kxo zkuhçku÷


                                                                                               AI-Mkûk{ WÃkfhýku  83]]></page><page Index="86"><![CDATA[B.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞk ¼hku :


                                                       [uxçkkux, M{kxoVkuLk, MÃkefMko, Mð-zÙkR®ðøk
                                     Mktfuík


                      1.  ..................... fkh {kLkð {ËË rðLkk MÚk¤ku ðå[u {wMkkVhe fhðk {kxu MkuLMkh, fu{uhk yLku AI Lkk r{©ýLkku WÃkÞkuøk
                          fhu Au.


                      2.  ..................... yu yuf AI yuÂÃ÷fuþLk Au suLkku WÃkÞkuøk ykuLk÷kRLk [ux ðkík[eík fhðk {kxu ÚkkÞ Au.


                      3.   M{kxo ..................... yu yuðk WÃkfhýku Au su Mktøkeík ðøkkzðk, ÃkqAkÞu÷k «&™kuLkk sðkçk ykÃkðk yLku VkuLk fku÷ fhðk {kxu
                          ykÃkýk ðkìRMk f{ktz Mðefkhu Au.



                      4.  ..................... yu Ãkkuxuoçk÷ rzðkRMk Au su {kuçkkR÷ VkuLk yLku fBÃÞq®xøk rzðkRMkLkk fkÞkuoLku òuzu Au.

                  C.   Lke[uLke çkkçkíkku MkkÚku {u¤ fhku :



                      1.  M{kxo xeðe                                    a.






                      2.  M{kxo ðkì[                                    b.










                      3.  M{kxo zkuhçku÷                                c.









                      4.  zÙkRðh÷uMk fkh                                d.







                      5.  M{kxoVkuLk                                    e.













                   84       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="87"><![CDATA[D.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  M{kxo xeðe fuðe heíku fk{ fhu Au ?

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  ÃkkÚko íkuLkk {kuxk ¼kRLke M{kxoVkuLk yLk÷ku®føk ÃkØríkÚke ykùÞo[rfík ÚkkÞ Au, ßÞkt VkuLkLku Võík íkuLkk [nuhk Mkk{u hk¾ðkLke
                        sYh Ãkzu Au. íkuLkku ¼kR Mk{òðu Au fu VkuLk yk nuíkw {kxu [ku¬Mk AI MkwrðÄkLkku WÃkÞkuøk fhu Au. íkuLkku ¼kR fR AI MkwrðÄkLkku
                        WÕ÷u¾ fhe hÌkku Au ?


                        .....................................................................................................................................................................

                 E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  M{kxoðkì[ ÃkhtÃkhkøkík ½rzÞk¤kuÚke fuðe heíku y÷øk Au ?


                        .....................................................................................................................................................................


                        .....................................................................................................................................................................


                        .....................................................................................................................................................................


                     2.  yu{uÍkuLk yLku Â^÷Ãkfkxo suðe ftÃkLkeyku îkhk fR AI yuÂÃ÷fuþLkkuLkku WÃkÞkuøk fhðk{kt ykðu Au yLku íku fÞk nuíkwyku Ãkqhk fhu
                        Au ?


                        .....................................................................................................................................................................


                        .....................................................................................................................................................................



                                                                                          21 st
                 F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                        Century   #Critical Thinking
                                                                                             #Leadership & Responsibility
                                                                                         Skills
                    {w÷kfkíke ßÞkhu çknkh nkuÞ íÞkhu íku{Lkku xÙuf hk¾ðk {kxu r[L{ÞLkk Ãkrhðkhu ½hu fÞwt M{kxo rzðkRMk RLMxku÷
                    fhðwt òuRyu ?

                    a.  M{kxo xeðe                                  b.  [uxçkkux

                    c.  M{kxo zkuhçku÷                              d.  M{kxo MÃkefMko





                               SDG «ð]r¥k




                    ík{khk Ãkrhðkhu yuf Lkðku Ëeðku ¾heãku Au su ¾qçk ykuAe ðes¤e ðkÃkhu Au yLku MkuLMkhLkku WÃkÞkuøk fheLku
                    [k÷w yLku çktÄ fhu Au. yk Ãk]ÚðeLku fuðe heíku {ËË fhu Au ? ík{khk rþûkf MkkÚku [[ko fhku.






                                                                                               AI-Mkûk{ WÃkfhýku  85]]></page><page Index="88"><![CDATA[21 st
                                                                                          Century   #Media Literacy
                                                                 ÷uçk{kt                   Skills


                     ðuçk çkúkWÍh ¾ku÷ku yLku Âõðf zÙku øku{ h{ku. Âõðf zÙku yu yuf {Lkkuhtsf yLku ÍzÃke økríkðk¤e øku{ Au su ¾u÷kzeykuLku MksoLkkí{f

                     heíku rð[khðk yLku ÍzÃkÚke zÙku fhðkLkku Ãkzfkh ykÃku Au, MkkÚku-MkkÚku AI xufLkku÷kuSLke ûk{íkkykuLkwt «ËþoLk Ãký fhu Au. yk øku{
                     h{ðk {kxu, Lke[uLke ®÷fLke {w÷kfkík ÷ku :

                     https://quickdraw.withgoogle.com/ yÚkðk QR fkuz MfuLk fhku.



































                   Teacher's Corner

                  1.  ykŠxrVrþÞ÷ RLsur÷sLMkLke rð¼kðLkkLku rðøkíkðkh Mk{òðku. íkuLkk RríknkMk rðþu ðkík fhku.
                  2.  M{kxo WÃkfhýkuLkk WÃkÞkuøkku rðøkíkðkh Mk{òðku.





























                   86       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="89"><![CDATA[Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  4


                                                       («fhý 8 Úke 10 Ãkh ykÄkrhík)

                 A.  {kÁt Lkk{ Äkhe ÷ku !


                     1.   nwt Mktøkeík ðøkkzðk, VkuLk fkuÕMk fhðk yLku {khe MkkÚku òuzkÞu÷k ½hLkk
                        økusuxTMkLku rLkÞtrºkík fhðk {kxu ík{khk ðkìRMk f{ktz MðefkÁt Awt.          ..............................

                     2.  nwt {kLkð {ËË ðøkh MÚk¤ku ðå[u {wMkkVhe fhðk {kxu MkuLMkh,
                        fu{uhk yLku AI Lkk r{©ýLkku WÃkÞkuøk fÁt Awt.                               ..............................


                     3.  økúknf MkÃkkuxo {kxu yu{uÍkuLk, Â^÷Ãkfkxo suðe ftÃkLkeyku {khku WÃkÞkuøk fhu Au.   ..............................

                     4.  nwt yuf Ãkkuxuoçk÷ rzðkRMk Awt su {kuçkkR÷
                        VkuLk yLku fBÃÞq®xøk rzðkRMkLkk fkÞkuoLku òuzu Au.                          ..............................


                 B.  Lke[uLkk «&™kuLkk sðkçk yuf þçË{kt ykÃkku :

                     1.  yk rðMíkkh{kt ík{u rM¢Ãxku çkLkkððk {kxu ík{khk ç÷kuõMkLkku Zøk÷ku fhku Aku.   ..............................

                     2.  íku MxusLke çkuføkúkWLz Au.                                                ..............................


                     3.  íkuLkku WÃkÞkuøk M¢u[ «kuøkúk{ [÷kððk {kxu ÚkkÞ Au.                        ..............................

                     4.  íku ç÷kuf-ykÄkrhík «kuøkúk®{øk ¼k»kk Au.                                   ..............................

                 C.  Lke[uLke çkkçkíkku MkkÚku {u¤ fhku :


                     1.  move  10 steps                        a.  M«kRxLku [ku¬Mk rzøkúe Ãkh Vuhðu Au


                     2.   wait  1 secs                         b.  M«kRxLku yðks ðøkkzðk Ëku



                     3.   turn   15  degrees                   c.  M«kRxLku 10 Ãkøk÷kt ykøk¤ ¾Mkuzku


                     4.   play sound meow                      d.  WÕ÷ur¾ík Mk{Þ {kxu rM¢ÃxLku Úkku¼kðu Au



                 D.  þwt yk ÷qÃk Au ?

                                                                                                                 Yes




                                                                                                                 No





                                                                                              Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 4  87]]></page><page Index="90"><![CDATA[Ãkheûkk Ãkºkf  2


                                                        («fhý 6 Úke 10 Ãkh ykÄkrhík)


                                                               rð¼køk A

                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) rxf fhku.

                      1.  Mxuõz ç÷kuõMkLkk MktøkúnLku þwt fnuðkÞ Au ?


                          a.  çkufzÙkuÃk               b.  rM¢Ãx                    c.  fkuz xuçk

                      2.  M{kxo MÃkefMko Lke[uLkk{ktÚke fÞk fkÞkuo fhe þfu Au ?

                          a. ¼kusLk hktÄku             b. fkh [÷kðku                c. ½hLkk økusuxTMkLku rLkÞtrºkík fhku

                      3.  Ãkøk÷ktykuLkku Mk{qn ÃkwLkhkðíkoLk fhðku yu ..................... Au.


                                                        b. òu
                          a. Ãkøk÷wt             https://www                         c. ÷qÃk
                      4.  ÃkMktËøke fheLku rLk»f»ko Ãkh ÃknkU[ðkLke «r¢ÞkLkwt ðýoLk fhðk {kxu fÞku þçË ðÃkhkÞ Au ?

                          a. rLkýoÞ ÷uðku              b. Mk{MÞkLkwt rLkhkfhý       c. íkçk¬kðkh rð[khMkhýe

                  B.  ¾k÷e søÞkyku Ãkqhku.


                      1.   ..................... yu fBÃÞqxhLku fkÞo fhðk {kxu Ãkøk÷kðkh Mkq[Lkkyku Au.
                      2.  ..................... yu yuf AI yuÂÃ÷fuþLk Au suLkku WÃkÞkuøk ykuLk÷kRLk [ux ðkík[eík fhðk {kxu ÚkkÞ Au.


                      3.  ..................... rðMíkkh M¢u[ «kuøkúk{Lkwt Ãkrhýk{ Ëþkoðu Au.
                      4.  ..................... yu Ãkkuxuoçk÷ rzðkRMk Au su {kuçkkR÷ VkuLk yLku fBÃÞq®xøk rzðkRMkLkk fkÞkuoLku òuzu Au.

                                                               rð¼køk B

                  A.  xqtfk «fkhLkk «&™ku sðkçk.


                      1.  M{kxo xeðe fuðe heíku fk{ fhu Au ?
                      2.  yuf Ãkøk÷wt Ãkqýo fheLku çkeò Ãkh sðkLke «r¢ÞkLku þwt fnuðkÞ Au ?

                      3.  {kuþLk ç÷kuõMkLkku WÃkÞkuøk Mk{òðku ?
                                                 https://www
                  B.  ÷ktçkk «fkhLkk «&™ku sðkçk.


                      1.  M{kxoðku[ ÃkhtÃkhkøkík ½rzÞk¤kuÚke fuðe heíku y÷øk Au ?

                      2.  ðkMíkrðf SðLk{kt ÷qÃkLkwt WËknhý ykÃkku.

                      3.  M«kRxLkku Ëu¾kð çkË÷ðkLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.





                   88       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="91"><![CDATA[«kusuõx fkÞo










                                                                                            21 st   #Creativity
                                                                                          Century
                 A.  ÃkuRLx{kt Lke[uLkk r[ºkku Ëkuhku :                                     Skills  #Technology Literacy
                     1.































                        a.  nðu Vq÷kuLku ykzk Vuhðku.

                        b.  ðkË¤ Vuhðku.

                        c.  çku ðÄw ÍqtÃkzeyku fkuÃke yLku ÃkuMx fhku.

                     2.

























                                                                                                    «kusuõx fkÞo  89]]></page><page Index="92"><![CDATA[B.  Ãkeðkux yurLk{uxh{kt çkku÷Lku rff fhðk {kxu
                                                                                              21 st   #Technology Literacy
                      yurLk{uþLk çkLkkðku.                                                 Century
                                                                                             Skills  #Creativity


















































































                   90       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="93"><![CDATA[C.  M¢u[{kt yuf ÿ~Þ çkLkkðku, çku r{ºkku h{íkLkk {uËkLk{kt
                                                                                            21 st
                     sR hÌkk Au.                                                          Century   #Critical Thinking
                                                                                           Skills  #Technology Literacy


















































                 D.  Mk{ÞÃkk÷Lk yu MkV¤íkk íkhVLkwt «Úk{ Ãkøk÷wt Au. ðzo 2016 {kt yuf ËMíkkðus çkLkkðku yLku ‘‘Mk{ÞÃkk÷LkLkwt {qÕÞ’’ Ãkh Úkkuze
                     ÷exeyku ÷¾ku.



























                                                                                                    «kusuõx fkÞo  91]]></page><page Index="94"><![CDATA[ðÄw yLðu»ký fhku


                  LkðeLkík{ ð÷ýku






                  [k÷ku xufLkku÷kuSLkk LkðeLkík{ ð÷ýku rðþu òýeyu.







                      r«LkõÞwçk


                  r«LkõÞwçk yu MkkiÚke LkkLkwt Ãkkuxuoçk÷ f÷h r«Lxh Au su ík{Lku øk{u íÞkt

                  Mkh¤íkkÚke ÍzÃke f÷h r«®Lxøk çkLkkðe ykÃku Au.











                                                                         {wyk{k


                                                                    {wyk{k yuf LkkLkwt ¼k»kkLkwt fBÃÞqxh Au su 40 Úke ðÄw ¼k»kkyku{kt
                                                                    ÃkMktË fhu÷e ykWxÃkwx ¼k»kk{kt Mðh ðkõÞkuLkwt ¼k»kktíkh fhe
                                                                    þfu Au.















                       ðåÞwoy÷ rhÞkr÷xe


                  ðåÞwoy÷ rhÞkr÷xe yu 3D fBÃÞqxh îkhk çkLkkðu÷ ðkíkkðhý

                  Au su ðkMíkrðf ÷køku Au.














                   92       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="95"><![CDATA[MktðŠÄík ðkMíkrðfíkk

                                                                       MktðŠÄík ðkMíkrðfíkk yu yuðe xufLkku÷kuSLkku WÕ÷u¾ fhu

                                                                       Au su{kt ðåÞwoy÷ íkíðku yLku ðkMíkrðf SðLkLkk íkíðkuLkwt
                                                                       MktÞkusLk þk{u÷ nkuÞ Au.















                     ÷uMke MkuV nkzo zÙkEð


                 yk yuf Ãkkuxuoçk÷ Mxkuhus rzðkRMk Au su{kt ®Vøkhr«Lx hufkuøkLkkÍuþLk
                 MfuLkh Au su {krníkeLku Mkwhrûkík hk¾u Au.















                                                                      Vkuxku ÂMxf


                                                                 Vkuxku ÂMxf yu yuf LkkLkwt ÞwyuMkçke zÙkRð Au su ík{khk Vkuxk yLku
                                                                 ðerzÞkuÍLkku çkufyÃk ÷uðk {kxu h[kÞu÷ Au. íku{kt yuf Mkku^xðuh Au
                                                                 su ík{khk fBÃÞqxhLku MfuLk fhu Au yLku ÃkkuíkkLku Mkk[ðu Au.






















                                                                                    ðÄw yLðu»ký fhku (LkðeLkík{ ð÷ýku)  93]]></page><page Index="96"><![CDATA[MkkÞçkh


                                                                                                          Lk{qLkk «&™ku








                                                           rð¼køk A (íkkŠff íkfo)
                    1.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt yLÞ MkkÚku MktçktrÄík LkÚke ?
                      (a) MkVhsLk           (b) fu¤k                    (c) økksh             (d) MxÙkuçkuhe
                    2.   yuf çkuxTMk{uLk 8 [kuøøkk yLku 2 Aøøkk {khu Au. òu íku fw÷ 52 hLk çkLkkðu Au, íkku íku rðfuxku ðå[u ËkuzeLku fux÷k hLk çkLkkðu Au ?
                      (a) 6                 (b) 10                      (c) 8                 (d) 12
                    3.  2,4,7,11,___ ¢{{kt ykøk¤ fR MktÏÞk ykðu Au ?
                      (a) 13                (b) 16                      (c) 14                (d) 15
                    4.  Mkk[ku rðfÕÃk ÃkMktË fhku.


                               : r¢fuxh : :     :    ?


                      (a) [uMk              (b) çkku®õMkøk              (c) yðfkþÞkºke        (d) fwMíke
                    5.  òu yksu {tøk¤ðkh Au, íkku ºký rËðMk ÃkAe fÞku rËðMk nþu ?
                      (a) þw¢ðkh            (b) þrLkðkh                 (c) hrððkh            (d) Mkku{ðkh


                                                          rð¼køk B (rð»kÞ rðrþü)
                    6.  ðøko¾tz{kt «kusuõxhLkku WÃkÞkuøk þuLkk {kxu ÚkkÞ Au ?
                      (a) ðerzÞku økuBMk h{ðk {kxu                      (b) rVÕ{ku «kusuõx fhðk {kxu
                       (c) þiûkrýf Mkk{økúe «ËŠþík fhðk {kxu            (d) MktçktÄeyku MkkÚku ðkík[eík fhðk {kxu
                    7.  fBÃÞqxh feçkkuzo Ãkh, ykÃkýu fR fe ËçkkðeLku yûkhLku {kuxk yûkh{kt çkË÷eyu Aeyu ?
                      (a) rþ^x fe           (b) MÃkuMkçkkh              (c) yuLxh fe          (d) rz÷ex fe

                    8.  __________ h{ík{kt rðrðÄ økríkrðrÄykuLku rLkÞtrºkík fhðk{kt {ËË fhu Au.

                      (a)                   (b)                         (c)                     (d)


                    9.  su rðr[ºk nkuÞ íku ÃkMktË fhku.

                      (a)                   (b)                         (c)                   (d)


                    10.  ykWxÃkwx rzðkRMkLke {ËËÚke ykÃkýu þwt fhe þfeyu ?
                      (a) Mxkuh fhku yLku Mkk[ðku  (b) swyku yLku AkÃkku  (c) MfuLk yLku RLkÃkwx  (d) yk çkÄk

                    11.   rðrðÄ  MÚk¤kuyu  ykurzÞku  yLku  ðerzÞku  fku÷  fhðk  {kxu  RLxhLkuxLkku  WÃkÞkuøk  ÚkkÞ  Au.  ykðk  ykuLk÷kRLk  fku÷  {kxu  Mkk{kLÞ  heíku  ðÃkhkíkwt  yuf  MkkÄLk
                      _________ Au.

                      (a)                   (b)                         (c)                   (d)







                   94       Play (Ver. 2.0)-III]]></page><page Index="97"><![CDATA[12.  rðï¼hLkk ðÃkhkþfíkkoyku îkhk rðLzkuÍLkk Lke[uLkk{ktÚke fÞk ðÍoLkLku MkkiÚke ðÄw ÃkMktË fhðk{kt ykðu Au ?
                     (a) Windows 11       (b) Windows 10              (c) Windows XP        (d) Linux
                   13.  M¢eLk Ãkh íkkhe¾ yLku Mk{Þ fÞkt «ËŠþík ÚkkÞ Au ?
                     (a) Mxkxo {uLkw      (b) xw÷çkkh                 (c) ðkì÷ÃkuÃkh        (d) xkMfçkkh
                   14.  Lke[uLke çkkçkíkku MkkÚku {u¤ fhku :

                                 fku÷{ I                     fku÷{ II
                      (p)                          (i) MxefMko


                      (q)                          (ii) 3D zqz÷

                      (r)                          (iii) 3D þuÃMk


                      (s)                          (iv) 3D {kuzÕMk

                      (t)                          (v) yMkhku


                     (a) (p)    (ii), (q)    (iii), (r)    (i), (s)    (iv), (t)    (v)
                     (b) (p)    (iv), (q)    (ii), (r)    (iii), (s)    (v), (t)    (i)
                     (c) (p)    (iii), (q)    (iv), (r)    (v), (s)    (i), (t)    (ii)
                     (d) (p)    (iii), (q)    (iv), (r)    (ii), (s)    (v), (t)    (i)
                   15.  fBÃÞqxh rMkMx{ nt{uþk _________ Úke Mkwhrûkík hk¾ðe òuRyu.
                     (a) Äq¤              (b) «ðkne ðMíkwyku          (c) «fkþ              (d) (a) yLku (b) çktLku
                   16.  rðr[ºk{ktÚke yuf ÃkMktË fhku.
                         A                    G                           P                      &
                     (a)                  (b)                         (c)                   (d)  7
                   17.  feçkkuzoLke s{ýe çkkswyu ykðu÷k LÞw{urhf fe-ÃkuzLkku WÃkÞkuøk fhðk {kxu _______ fe Ëçkkððk{kt ykðu Au.
                     (a) Ctrl fe          (b) M¢ku÷ ÷kuf              (c) Lk{ ÷kuf fe       (d) rþ^x fe
                   18.  ík{u WÕ÷ur¾ík feðzoMk MkkÚku ðuçk ËMíkkðuòu þkuÄíkk «kuøkúk{Lkwt Lkk{ ykÃkku.
                     (a) Mk[o yuÂLsLk     (b) ðuçkMkkRx               (c) ðuçk Ãkus         (d) R-{uR÷
                   19.  rðLzkuÍ 10 {kt, fR MkwrðÄk ík{Lku çkÄe ¾wÕ÷e rðLzkuLku ÃkkhËþof çkLkkðeLku zuMfxkuÃkLkwt ÍzÃkÚke rLkheûký fhðkLke {tsqhe ykÃku Au ?
                     (a) yuhku Ãkef       (b) yuhku þuf               (c) yuhku Mkef        (d) yuhku Â^÷Ãk

                   20.  ðzo 2016 {kt fux÷k xuçMk Au ?
                     (a) A                (b) Mkkík                   (c) Lkð               (d) ËMk











                                                                sðkçkku

                    1. c.     2. c.    3. b.      4. c.     5. a.      6. c.     7. a.    8. b.      9. c.    10. b.
                   11. d.    12. b.    13. d.    14. d.    15. d.     16. d.    17. c.    18. a.    19. a.    20. c.





                                                                                         OGO MkkÞçkh Lk{qLkk «&™ku  95]]></page><page Index="98"><![CDATA[Gl    ssary








                                  yuÂÃ÷fuþLk
                                    Mkku^xðuh  yk Mkku^xðuhLkku WÃkÞkuøk [kuu¬Mk fkÞo fhðk {kxu ÚkkÞ Au.



                                              fBÃÞqxh [k÷w fÞko ÃkAe yk Ãknu÷e M¢eLk Au su Ëu¾kÞ Au ßÞktÚke ík{u fk{ þY fhe
                                     zuMfxkuÃk
                                              þfku Aku.




                                       VkE÷   íku yuf ËMíkkðus Au su{kt MktçktrÄík {krníkeLkku Mktøkún Au.



                                              fBÃÞqxhLkk su ¼køkku ykÃkýu òuR yLku MÃkþeo þfeyu Aeyu íkuLku nkzoðuh fnuðk{kt
                                      nkzoðuh
                                              ykðu Au.


                                              rðrðÄ VkR÷ku/VkuÕzMko, «kuøkúkBMk yÚkðk yuÂÃ÷fuþLMkLkk LkkLkk økúkrVf÷ hsqykíkLku
                                   ykEfkuLMk
                                              ykRfkuLk íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.




                                    ELxhLkux  íku Mk{økú rðï{kt òuzkÞu÷k fBÃÞqxMkoLkwt Lkuxðfo Au.





                                    òuÞÂMxf   íku yuf RLkÃkwx rzðkRMk Au suLkku WÃkÞkuøk fBÃÞqxh Ãkh h{íkku h{ðk {kxu ÚkkÞ Au.




                                  M¢eLk Mkuðh  íku yuf økríkþe÷ ÃkuxLko yÚkðk yurLk{uþLk Au su M¢eLk Ãkh Ëu¾kÞ Au.




                                              yk á~Þ ykÃkýLku ¾wÕ÷e ®ðzkuÍ yLku yuÂÃ÷fuþLkku{kt ÍzÃkÚke ¾MkuzðkLke {tsqhe ykÃku
                                    xkMf ÔÞq  Au.



                                               íku rðrðÄ rðLzku{kt ¾w÷íkk rðrðÄ nk÷{kt Mkr¢Þ «kuøkúkBMkLku {uLkus fhðk{kt {ËË fhu
                                    xkMfçkkh   Au.



                                              íku ðuçkMkkRxLkku yuf ¼køk Au yLku íku{kt xuõMx, r[ºkku, æðrLk, ðerzÞku, yurLk{uþLk ðøkuhu
                                     ðuçk Ãkus
                                              þk{u÷ Au.




                   96       Play (Ver. 2.0)-III]]></page></pages></Search>
