<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Search><pages Count="98"><page Index="1"/><page Index="2"/><page Index="3"><![CDATA[4
                  Ã÷u ðÍoLk 2.0




                                 T uchpad





                                                  fBÃÞwxh









                                                ÃkkXâÃkwMíkf







                                         yk ÃkwMíkf suLku MktçktrÄík Au:

                                          Lkk{ _______________________________________________________
                                          õ÷kMk __________________          rð¼køk _____________

                                          hku÷ Lkt. _______________         ô{h ________________

                                          Mfq÷ ______________________________________________________
                                          ______________________________________________________________




































                 fBÃÞwxh MkkÞLMk ÃkkXâÃkwMíkf | Windows 10 & MS Office 2016


                                                     Content   Team Orange]]></page><page Index="4"><![CDATA[Published by:
                                                           Orange Education

                                                     (An Imprint of Orange House Pvt Ltd)
                                                       9, Daryaganj, New Delhi-110002
                                                   Phone: 011-43776600     +918588814859
                                                       Email: info@orangeeducation.in
                                                      Website: www.orangeeducation.in
                                                            IE Code: 0511063121

                                                                Branches:
                                                           • Chennai • Guwahati

                                                         Regional Marketing Offices:
                                     • Ahmedabad • Bengaluru • Bhopal• Bhubaneswar • Dehradun • Hyderabad
                                  • Jaipur • Jalandhar • Kochi • Kolkata • Lucknow • Mumbai • Patna • Raipur • Ranchi
                                                       International Marketing Offices:
                                                             • Dubai • London

                                                               © Publishers
                           No part of this publication may be reproduced, distributed, or transmitted in any form or by any means, including photocopying,
                                 recording, or other electronic or mechanical methods, without the prior written permission of the publisher.
                                                                Disclaimer
                            All product names, brand names and product logos mentioned or shown in this book are trademarks, registered trademarks,
                        or trade names of their respective owners. The reproduction of these product names, brand names, and product logos and all instances
                                         of references of proprietary software in this book, are for educational purposes only.
                         Although every safety measure has been taken to verify the precision of the information contained herein, the author(s) and publisher
                    assume no responsibility for any error or omission. No liability is assumed for damages that may result from the use of information contained within.

                                                           School Fee Protection*
                School fee protection is an initiative by Orange Education to protect student’s fee in case of demise of the earning parent. Orange Education will bear the tuition
                 fee of beneficiary as long as school remains subscribed to our books. All claims are subject to terms & conditions available on the website of Orange Education.
                                          As per the guidelines given by FEPI (Federation of Educational Publishers in India)
                   “When labeled as an ‘Evaluation Copy’, this book denotes that it has been given to schools at no cost and is not for commercial sale. Therefore, it may be
                             reclaimed if not part of the designated curriculum, ensuring the prudent use of resources and preventing national loss.’’
                                                    Published and Distributed by Orange House Pvt Ltd
                                                             «MíkkðLkk



                ykÄwrLkf Þwøk{kt, ykÃkýu ykÃkýk SðLkLkk ÷øk¼øk Ëhuf ÃkkMkk{kt xufLkku÷kuS Ãkh rLk¼oh Aeyu. yk xufLkku÷kuS ykÄkrhík SðLkLkku yuf {wÏÞ ¼køk fBÃÞwxh
                Au, fkhý fu ykÃkýu nðu fBÃÞwxh Ãkh {kuxk¼køkLkk ykð~Þf fkÞkuo fhðkLke heíkku rðfMkkðe Au. fBÃÞwxh rð¿kkLk nðu Võík rMkØktíkku yLku ÔÞkÏÞkLkku MkwÄe {ÞkorËík
                LkÚke, íku nðu ykÃkýk SðLkLkku yuf {níðÃkqýo ¼køk çkLke økÞwt Au.
                rðLzkuÍ 10 yLku yu{yuMk ykurVMk 2016 Ãkh ykÄkrhík x[Ãkuz Ã÷u (ðÍoLk 2.0) ©uýe çkk¤fkuLkk yuftËh rðfkMkLku æÞkLk{kt hk¾eLku fk¤SÃkqðof rzÍkRLk
                fhðk{kt ykðe Au. yk ÃkwMíkf{kt WÃkÞkuøk{kt ÷uðkÞu÷ Mkh¤ yLku Ãkøk÷wt-Ëh-Ãkøk÷ktLkku yr¼øk{ rðãkÚkeoyku {kxu Mkk{økúeLku Mk{sðk{kt ¾qçk s Mkh¤ çkLkkðu Au.
                rðãkÚkeoyku þk¤k{ktÚke çknkh LkeféÞk ÃkAe ðirïf MÃkÄkoLkku Mkk{Lkku fhþu, íkuÚke íkuyku LkðeLkík{ íkfLkefkuÚke yÃkzux Úkðk òuRyu su ykðLkkhk Mk{Þ{kt
                ykþkMÃkË ¼rð»Þ Ähkðu Au. þe¾ðkLkku ©uc {køko yu Au fu íku {Lkkuhtsf «ð]r¥kyku îkhk fhðwt. ÃkwMíkfLkk yÇÞkMk¢{ ËhBÞkLk Mkk{økúeLku hMk«Ë çkLkkððk {kxu,
                y{u MxwzLx fkuLkoh,  xuf Vtzk, Âõ÷rfÃkerzÞk, fkuBÃk MkkðÄkLk, fMkhík, RLk Ä ÷uçk, xe[Mko fkuLkoh, rÃkrhÞkurzf yuMkuMk{uLx, xuMx þex, «kußfx ðfo, yuõMkÃ÷kuh
                {kuh, feçkkuzo þkuxofxTMk yLku ø÷kuMkhe suðe {wÏÞ MkwrðÄkykuLkku Mk{kðuþ fÞkuo Au.
                hk»xÙeÞ MíkhLke MÃkÄko rðþu òøk]rík ÷kððk {kxu ykuhuLs ø÷kuçk÷ ykur÷ÂBÃkÞkz (MkkÞçkh) Lkk Lk{qLkk «&™kuLkku Mk{kðuþ fhðk{kt ykÔÞku Au.
                yk MkwrðÄkyku ðÄw Mkkhe heíku þe¾ðk, {qÕÞktfLk, {qÕÞktfLk MkwrLkrùík fhþu yLku çkk¤fkuLku íku{Lkk ¿kkLkLku ðøko¾tzLke çknkh ÷R sðk {kxu Mkûk{ çkLkkðþu.
                y{u ykþk hk¾eyu Aeyu fu yk ÃkwMíkf çkk¤fkuLku ¿kkLk {u¤ððkLkk nuíkwÚke s Lknª Ãkhtíkw íkuLkk WÃkÞkuøkku þkuÄðk {kxu Ãký Mkûk{ çkLkkðþu. ÃkwMíkfLku MkwÄkhðk {kxu
                fkuRÃký Mkq[LkkuLke y{u hkn òuR hÌkk Aeyu.
                                                                                                                — «fkþf]]></page><page Index="5"><![CDATA[ALIGNED WITH NCF 2023



                 The books are designed to bring new dimensions of joyful learning and are fully aligned with the
                 National Curriculum Framework (NCF) 2023. They incorporate innovative teaching pedagogies
                                                to enhance the learning experience.


                                                      st
                                                  21  Century Skills





                           Learning Skills                   Literacy Skills                    Life Skills
                           (4Cs)                              (IMT)                             (FLIPS)



                       Critical Thinking                   Information Literacy              Flexibility

                       Creativity                          Media Literacy                    Leadership & Responsibility

                       Communication                       Technology Literacy               Initiative


                       Collaboration                                                          Productivity & Accountability
                                                                                             Social Interaction






                                              DIGITAL RESOURCES





                                          For Teachers                                    Mini
                                           & Students
                       For                                              For               LMS
                    Students                                        Teachers
                                                                                        Student Teacher Connect
                                                                                           4 Objective Papers
                                                                        Lesson Plan       + 2 Subjective Papers
                                                                                          Assign Test
                  Student
                 Worksheet                                              Answer Key        Exam Attempt Countdown
                                                                                          Online Exam Result
                                       Animated Audio and Video eBook
                                                                                          Preview/Evaluation
                                        QR Code for Chapter Animation  Practice
                                                                    Worksheets
                                          Software Download Link

                                            Orange Mobile App




                           Visit www.orangeeducation.in or scan the QR Code to register on our web support.]]></page><page Index="6"><![CDATA[©uýeLke ytËh



                  ©uýeLke {wÏÞ ÷kûkrýfíkkyku ðÄw Mkkhe rþûký, {qÕÞktfLk yLku {qÕÞktfLk MkwrLkrùík fhðk {kxu rzÍkRLk fhðk{kt ykðe Au.




                                                        þe¾ðkLkk MktMkkÄLkku                       LET’S KNOW ABOUT WINDOWS 10
                                                                                                    01
                                                                                          03


                                                                                            Your Aim
                                                                                            to learn about:
                                                                                             Windows 10   Desktop
                                                                                             Sorting Desktop Icons   Hiding Desktop Icons
                                                                                              Changing Desktop Background
                                                                                         Operating System is one of the most important software as without this software,
                        ík{khku WÆuþ: yk rð¼køk «fhýLkk   xuf Vtzk: yk rð¼køk rðãkÚkeoykuLku ÔÞðnkÁ   we cannot use our computer at all. In this chapter, we will learn about the most
                                                                                          Âõ÷feÃkerzÞk: yk rð¼køk hMk«Ë fBÃÞwxh
                                                                                         commonly used GUI based operating system, Windows 10. Some other Operating
                                                                                         Systems are Linux, Unix, MacOS and MS DOS.
                            WÆu~ÞLkwt ðýoLk fhu Au.        {krníke yÚkðk rxÃk Ãkqhe Ãkkzu Au.   WINDOWS 10 íkÚÞku «ËkLk fhu Au.
                               01
                      07        INTRODUCTION TO INTERNET                                 Windows 10 operating  system is made by the  largest  software  development
                                                                                         company named Microsoft. Features of Windows 10 are given below:
                                                                                            Windows 10 has a Graphical User Interface (GUI) that means you do not need
                                                                                          to remember all the commands.

                         Your Aim                         Tech Funda
                         to learn about:                                                  Microsoft was founded by Bill Gates and Paul Allen on
                            Uses of Internet             Home key moves the  cursor  to  the  beginning of   Home  April 4, 1975.
                             Requirements for an Internet Connection  the line.
                             Internet Terms
                             Microsoft Edge
                     When two or more computers are connected with each other we call it a computer
                     network. Internet is a network in which millions of computers are connected to
                     one another to share information. It is also called International Network.
                                                                                          20  Play (Ver. 2.1)-III
                       USES OF INTERNET
                     Using Internet, you can:
                        search for information on any topic.
                        send and receive e-mail messages.
                        chat online.
                        play online games.
                        participate in social networking.
                        buy or sell products.
                        listen to music and watch movies.
                       REQUIREMENTS FOR AN INTERNET CONNECTION
                     To connect your computer to the Internet, you need the following things:
                      ÔÞðnkÁ: yk rð¼køk{kt ½h MkkUÃkýe {kxu
                        A computer        A telephone or cable line  MktûkuÃk: yk rð¼køk ÍzÃke MktûkuÃk {kxu «fhýLkku   «Þkuøkþk¤k{kt: yk yuf «Þkuøkþk¤k «ð]r¥k Au
                        A modem or a network card    Software (Web browser)
                        A company that provides Internet connection
                       nMíkf÷k ykÄkrhík «ð]r¥kykuLkku Mk{kðuþ    Mkkhktþ ykÃku Au.            suLkku nuíkw ÔÞðnkrhf fwþ¤íkk
                                              57
                                       Introduction to Internet
                                                                                                  rðfMkkððkLkku Au.
                                                                                              SDG Activity
                                ÚkkÞ Au.                                                    "Good health helps us enjoy life and feel great.” Make a few
                                                                                            flash cards with different healthy activity quotes such as "Eat a
                                                                                            fruit," "Play outside," "Drink water," "Get a good night's sleep,"
                                                                                            and "Wash your hands"  in a Word document.
                                                        Recap                                                Century  Skills 21 st   #Technology Literacy
                                                                                                              #Creativity
                                        21 st
                                        Century   #Technology Literacy                              In the lab
                      Hands-On          Skills  #Communication    Magic tool has many effects like Fill effect, Smudge effect, Real Rainbow effect,   Do the following on your computer in Word 2016 under your teacher’s guidance:
                                                         Foam effect and Mosaic effect.        Type the poem 'My Big, Fat Cat'.
                      Find other software which are used to create drawings and discuss     Undo tool is used to reverse the last drawing action and Redo tool is used to     Save the document as ‘My Poem’.
                      them with your teacher.            reverse the action.                   Close Word 2016.
                                                           Slide Show helps us to run all the scenes of a story or text, one after another.
                                                                                            Teacher's Corner
                                                                                            1.  Explain different parts of the Word 2016 screen, functions, how to open, close, minimize and
                                                                                            maximize a document.
                                                                                            2.  Discuss  the use of the Spelling and Grammar tool to correct  spellings  and grammatical
                                                                                            mistakes.
                                                                                                          Introduction to Word 2016  35
                    feçkkuzo þkuxofxTMk: yk rð¼køk (V–VIII {kt)   ðÄw yLðu»ký fhku: yk rð¼køk{kt ðÄkhkLkk ¿kkLk   ø÷kuMkhe: yk rð¼køk{kt {níðÃkqýo IT
                     rðrðÄ fk{økehe fhðk {kxu feçkkuzo þkuxofxTMk   {kxu Ãkqhf rð»kÞku Au.  þçËkuLke ÔÞkÏÞk ykÃkðk{kt ykðe Au.
                               Ähkðu Au.
                                                                Explore  More
                                                        Latest Trends
                              Keyboard Shortcuts        Let’s know about latest trends in technology.  Gl    ssary
                               PowerPoint 2016
                                                         PRINCUBE
                            Shortcut Keys  Description                                           Application
                                                        PrinCube  is a  smallest portable  colour   This software is used to perform a specific task.
                           Ctrl + M  To insert a new slide  printer which lets  you create fast  colour   Software
                                                        printing anywhere with an ease.
                           Ctrl + D  To duplicate the current slide           Explore  More
                                                                      Magical Mouse
                           Ctrl + T  To display the font dialog box                               Desktop  It is the first screen that appears after switching ON the
                                                                                                    computer from where you can start working.
                           Ctrl + Shift + >  To increase font size
                           Ctrl + Shift + <   To decrease font size                                Screen Saver  It is a moving pattern or animation that appears on the
                                                               MUAMA  Let’s know about the different types of mouse.  screen.
                           Shift + F3  To change case
                                                              MUAMA  is a  small language  computer
                           Ctrl + Equal sign  To apply superscript formatting                       It is a  document  that  contains a  collection of related
                                                              that can translate vocal sentences into    MAGIC MOUSE     File
                           Ctrl + Shift + Plus sign  To apply subscript formatting  the chosen output language in more than   Magic mouse was developed by Apple Computer   information.
                           Ctrl + E  To center a paragraph    40 languages.  Company.  It  has multitouch  technology  that
                                                                      allows for swiping and scrolling by moving your      Hardware  The parts of a computer that we can see and touch are
                           Ctrl + J  To justify a paragraph                                         called Hardware.
                                                                      hand anywhere over the surface of the mouse.
                           Ctrl + L  To left align a paragraph
                                                                                                   Icons  Small  graphical  representation  of  various  files/folders,
                           Ctrl + R  To right align a paragraph              VERTICAL MOUSE         programs or applications are known as icons.
                           Ctrl + G  To group Items (with items selected)
                                                         VIRTUAL REALITY    A vertical mouse is an ergonomic design that
                           Ctrl + Shift + G  To ungroup the grouped objects  places the wrist in a “handshake”  position      Internet  It is a network of computers connected all over the world.
                                                        Virtual Reality refers to a 3D computer   rather than flat against a desk. This reduces
                           Ctrl + X  To cut selected object or text
                                                        generated environment that feels real.   the pressure on the underside of the wrist.
                           Ctrl + C  To copy selected object or text
                                                                                                   Joystick  It is an input device used to play games on a computer.
                           Ctrl + V  To paste cut or copied object or text
                           Ctrl + Z  To undo the last action performed   STYLUS MOUSE
                                                                                                    and applications.
                           Ctrl + Y  To redo the last undo            The stylus mouse looks like a pen and works      Task View  This view allows us to quickly move within the open windows
                                                                      on a special pad.
                           Ctrl + F  To open find dialog box
                                                        92  Play (Ver. 2.1)-III
                           F1   To open the help of PowerPoint                                      It  helps  to  manage  various  currently  active  programs,
                                                                                                   Taskbar
                           F4   To repeat an action                                                 opened in different windows.
                           F5   To run a presentation                      The  Gold  Bullion  wireless  mouse  is  the
                                                                           costliest mouse in the world. The cost of this      Web Page  It is a part of a website and contains text, pictures, sounds,
                           F6   To move clockwise among panes in Normal view  mouse is $36,835.00.   videos, animations, etc.
                           Esc  To end the slide show
                                                                                                96  Play (Ver. 2.1)-III
                                  Keyboard Shortcuts (PowerPoint 2016)  127
                                                                       70  Play (Ver. 2.1)-II]]></page><page Index="7"><![CDATA[{qÕÞktfLk MktMkkÄLkku











                                  fMkhík: yk rð¼køk{kt WÆu~Þ yLku ÔÞÂõík÷ûke «&™ku Au.

                                                 Exercise                 D.  Which keys will you press to type the following:
                                          A.  Tick ( ) the correct option.     1.   #   :  .................. + ....................
                                             1.  Which of these can be used to type your contact number?
                                                                             2.   ?   :  .................. + ....................
                                           a.  Mouse      b.  Monitor      c.  Keyboard
                                             2.  Which of the following key is used to delete a word or a line?
                                                                             3.   *   :  .................. + ....................
                                           a.  Backspace Key      b.  Enter Key      c.  Shift Key
                                             3.  Which of the following key is used to move to the next line?  E.  Answer the following questions:
                                                                             1.  Which key is used to type capital letters?
                                           a.  Caps lock key       b.  Enter key      c.  Alt key
                                                                             2.  Which function of mouse helps us to see the
                                             4.  Which mouse pointer is used for pointing and selecting?  properties of an item?
                                           a.  Busy      b.  Normal      c.  I Beam
                                                                          F.  Competency-based/Application-based questions.  Century  21 st  #Critical Thinking
                                          B.  Fill in the blanks using the words given below:  Skills
                                                                             1.  Ajay is typing a story on the computer and wants to start a new
                                               Caps Lock, Drag and Drop, I Beam, Double  line after each paragraph. Which key should he press to move to
                                                                            the next line?
                                             1.  ......................... key is used to write capital letters.     2.  Muskan is reading a long article on the computer and wants to see more
                                                                            content up and down the page. Which part of the mouse should she use to
                                             2.  ......................... is used to move an item from one place to another.
                                                                            move up and down to view the entire article?
                                             3.  ......................... click opens the selected item.
                                                                                       21 st
                                             4.  ......................... mouse pointer is used for inserting text in a document.  Century  Skills  #Technology Literacy
                                                                                 In the lab
                                          C.  Match the following:
                                                                             Type the following characters using the various keys on the keyboard.
                                             1.         a.  Working in background
                                             2.         b.  I Beam
                                                                             Perform the following actions on the ‘This PC’ icon:
                                                                              a.  Single-click    b.  Double-click    c.  Right-click
                                             3.    c.  Busy
                                                                           Teacher's Corner
                                             4.         d.  Double-headed arrow  1.  Explain to the students the use of special keys of the keyboard.
                                                                          2.  Explain to the students the different functions of the mouse.
                                                      Keyboard and Mouse  31  32  Play (Ver. 2.1)-II
                  SDG «ð]r¥k: yk «ð]r¥k çkíkkðu Au fu rðãkÚkeoyku   fwËhíke nfefík: çkk¤fku rzrsx÷ Þwøk{kt Sðíkk   ®Úkf xuLf: yk rðãkÚkeoykuLku LkðeLk rð[khku
                   SDGs Lku Mk{sðk {kxu rzrsx÷ MkkûkhíkkLkku   nkuðk Aíkkt, yk rð¼køk íku{Lku «f]rík    þkuÄðk yLku ÃkhtÃkhkøkík rð»kÞkuÚke ykøk¤
                          WÃkÞkuøk fuðe heíku fhu Au.          MkkÚku òuzu Au.            ðÄeLku rð[khðk {kxu «kuíMkkrník fhu Au.
                       SDG Activity                           Just like a tree stores water
                                                               in its trunk, a computer
                     "Good health helps us enjoy life and feel great.” Make a few   stores information, like your
                     flash cards with different healthy activity quotes such as "Eat a   drawings and games in its
                     fruit," "Play outside," "Drink water," "Get a good night's sleep,"   storage devices.
                     and "Wash your hands"  in a Word document.
                                       21 st   #Technology Literacy
                                      Century
                                      Skills  #Creativity
                             In the lab
                     Do the following on your computer in Word 2016 under your teacher’s guidance:
                        Type the poem 'My Big, Fat Cat'.
                        Save the document as ‘My Poem’.
                        Close Word 2016.
                     Teacher's Corner
                     1.  Explain different parts of the Word 2016 screen, functions, how to open, close, minimize and
                     maximize a document.
                     2.  Discuss  the use of the Spelling and Grammar  tool to correct  spellings  and grammatical
                     mistakes.
                     Mkk{rÞf {qÕÞktfLk: rðãkÚkeoykuLkk ¿kkLkLkwt    xuMx þex: yk rð¼køk{kt rðãkÚkeoykuLkwt    «kusuõx ðfo: yk yuf {qÕÞktfLk Au su
                   {qÕÞktfLk fhðk {kxu [kh Mkk{rÞf {qÕÞktfLkLkku   {qÕÞktfLk fhðk {kxu «&™ku Au.  rðãkÚkeoykuLku þe¾u÷k ÏÞk÷kuLku ÷køkw fhðk
                        Mk{kðuþ fhðk{kt ykÔÞku Au.                                             {kxu Ãkzfkh ykÃku Au.
                                   Introduction to Word 2016  35
                             Periodic Assessment  2              Test Sheet  2
                               (Based on chapters 3 & 4)         (Based on chapters 5 to 10)        PROJECT WORK
                          A.  Identify the given pictures and write I for Input and O for Output.
                                                                  Section A
                             1.      2.       3.             A.  Tick ( ) the correct option.
                                                                1.  What is a collection of stacked blocks is called?  Century  21 st   #Creativity
                                                                                               A.  Draw the following pictures in Paint:  Skills  #Technology Literacy
                                                              a.  Backdrop      b.  Script      c.  Code tab
                                                                                                  1.
                             4.      5.       6.                2.  Which of the following functions can be performed by smart speakers?
                                                              a. Cook meals      b. Drive cars     c. Control home gadgets
                                                                3.  Repeating a set of steps is a ......................
                                                              a. Step      b. If       c. loop
                                                                 https://www
                                                                4.  Which term is used to describe the process of reaching a conclusion by making a
                          B.  Identify the functions of a mouse.  choice?
                             1.   click     2.   click     3.   click    4.   up  a. Decision making      b. Problem solving     c. Stepwise thinking
                              click
                                     down
                                                             B.  Fill in the blanks.
                                                                1.   A ..................... is a step-by-step instructions for a computer to perform a task.
                                                                2.  ..................... is an AI application used to make an online chat conversation.
                            .........................  .........................  .........................  .........................     3.  The ..................... area shows the result of the Scratch program.
                                                                                                a.  Now flip the flowers horizontally.
                                                                4.  ..................... are portable devices which combine the functions of a mobile phone
                          C.  Look at the given icon and fill the missing letters to complete their names.        b.  Rotate a cloud.
                                                              and computing devices.
                                                                  Section B                          c.  Copy and paste two more huts.
                             1.       .....U.....Y                                                2.
                                                             A.  Short answer type questions.
                                                                1.  How does a smart TV work?
                             2.       D.....U.....LE  .....E.....D.....D  AR.....O.....     2.  What is the process of completing one step and going onto the other known as?
                                                                 https://www
                                                                3.  Explain the use of Motion blocks?
                                                             B.  Long answer type questions.
                             3.       I B.....A.....
                                                                1.  How are smartwatches different from traditional watches?
                                                                2.  Give an example of loop in real life.
                                                                3.  Write the steps to change the appearance of a sprite.
                                   Periodic Assessment 2  33  88  Play (Ver. 2.1)-III
                                                                                                         Project Work  89]]></page><page Index="8"><![CDATA[yLkw¢{rýfk


                                                          Digital & Cyber World

               01   fBÃÞqxh - yuf Íktfe                                                                                7
                       fBÃÞqxhLkwt fkÞo                  RLkÃkwx WÃkfhýku                  «kuMku®Mkøk rzðkRMk
                       ykWxÃkwx rzðkRMk
               02   rðLzkuÍ 10 Lku ÔÞÂõíkøkík çkLkkððwt                                                               14
                       rðLzkuÍ 10 MkkÚku þYykík fhðe     yk ÃkeMke ykRfkuLkLkku WÃkÞkuøk     VkR÷/VkuÕzh
                       Lkðwt VkuÕzh çkLkkððwt            Lkðe VkR÷ çkLkkððe                VkR÷/VkuÕzh ÃkMktË fhðwt
                       þkuxofx {uLkq
                    Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 1                                                                            20
               03   ðzo 2016 {kt Vku{uo®xøk                                                                           21
                       VkuLx, VkuLxLke MkkRÍ yLku VkuLxLkku htøk çkË÷ku                    nkR÷kR®xøk xuõMx
                       çkkuÕz, Rxkr÷f yLku ytzh÷kRLk     xuõMx RVuõxTMk ÷køkw fhðe         Vku{uox r«Lxh
                       yu÷kR{uLx çkË÷ðwt                 çkkuzoh yLku þu®zøk ÷køkw fhðwt     fuMk çkË÷ðku
                       þkuÄku yLku çkË÷ðku               çkw÷uxTMkT Q{uhðk yLku Lktçk®høk     zÙkuÃk fuÃk RVuõx ÷køkw fhðe
               04   ðzo 2016 {kt økúkrVõMk yLku xuçk÷                                                                 29
                       þuÃMk                             ðzoykxo                           rMkBçkku÷
                       xuçk÷                             xuçk÷ MkkÚku fk{ fhðwt
               05   ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lkku Ãkrh[Þ                                                                     38
                       ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lke þYykík      ÃkkðhÃkkuRLx rðLzkuLkk ½xfku      Lkðwt «uÍLxuþLk çkLkkððwt
                       M÷kRz Ãkh zuxk Ëk¾÷ fhðku         rçkÕx-RLk xuBÃ÷uxTMkLkku WÃkÞkuøk     M÷kRz ÔÞqÍ
                       «uÍLxuþLk Mkk[ððwt                Mkk[ðu÷ «uÍLxuþLk ¾ku÷ðwt
                    Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 2                                                                            47
                    Ãkheûkk Ãkºkf 1                                                                                   48
               06   ÃkkðhÃkkuRLx 2016 MkkÚku fk{ fhðwt                                                                50
                       M÷kRz ÷uykWx                      ðzoykxo Ëk¾÷ fhðwt                r[ºk Ëk¾÷ fhðwt
                       M{kxoykxo Ëk¾÷ fhðwt              ykuçsuõx ¾Mkuzðwt                 Vhíke ðMíkwyku
                       þuzku RVuõx ÷køkw fhðe            M÷kRz Mkkuxoh ÔÞq{kt M÷kRzTMk økkuXððe
               07   RLxhLkux Ãkh ðÄw                                                                                  58
                       RLxhLkuxLkk WÃkÞkuøkku            RLxhLkuxÚke fLkuõx Úkðk {kxuLke ykð~Þfíkkyku     Mkk{kLÞ þhíkku
                    Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 3                                                                            65

                                                           økýíkheí{f rð[khMkhýe
               08   rðÍTÞwy÷ «kuMku®Mkøk                                                                              66
                       r[ºk ÃkÍ÷                         rËþk-rLkËuoþku yLku Lkõþk

                                                                  fku®zøk ðÕzo
               09   M¢u[{kt ðÄw ç÷kuõMk                                                                               71
                       ç÷kuf fuxuøkheÍ                   M«kRx ÃkkurÍþLk Mkux fhðe

                                                            ykŠxrVrþÞ÷ ELxur÷sLMk
               10   AI Lkku rðfkMk                                                                                    78
                       1950 Lkku Ëþf                     1960 Lkku Ëþf                     1970 Úke 1990 Lkk ËkÞfk
                       2000 Úke 2010                     2010 Úke yíÞkh MkwÄe
                    Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 4                                                                            86
                    Ãkheûkk Ãkºkf 2                                                                                   87
                    «kusuõx fkÞo                                                                                      89
                    ðÄw yLðu»ký fhku (rðLzkuÍLkku rðfkMk)                                                             91
                    OGO MkkÞçkh Lk{qLkk «&™ku                                                                         94
                    ø÷kuMkhe                                                                                          96
                                                                  (vi)]]></page><page Index="9"><![CDATA[fBÃÞqxh - yuf Íkt¾e
                    01
















                                     ík{khku WÆu~Þ
                                        òýfkhe {kxu:
                                        l  fBÃÞqxhLkwt fkÞo                 l  RLkÃkwx WÃkfhýku

                                           l  «kuMku®Mkøk rzðkRMk             l  ykWxÃkwx rzðkRMk


                 su{ ík{u òýku Aku fu fBÃÞqxh rMkMx{ çku «fkhLkk ¼køkkuÚke çkLku÷wt nkuÞ Au - nkzoðuh yLku Mkku^xðuh

                    fBÃÞqxhLkk su ¼køkkuLku ykÃkýu òuR yLku MÃkþeo þfeyu Aeyu íkuLku nkzoðuh fnuðk{kt ykðu Au.
                    fBÃÞqxhLku ftRÃký fhðk {kxu Mkq[LkkykuLke sYh nkuÞ Au. Mkq[Lkkyku yLku «kuøkúkBMk su fBÃÞqxhLku fkÞkuo fhðk Mkûk{ çkLkkðu

                    Au íkuLku Mkku^xðuh fnuðk{kt ykðu Au.


                     fBÃÞqxhLkwt fkÞo

                 fBÃÞqxh IPO (RLkÃkwx-«kuMkuMk-ykWxÃkwx) [¢ Ãkh fkÞo fhu Au. íku RLkÃkwx WÃkfhýku îkhk ðÃkhkþfíkko ÃkkMkuÚke RLkÃkwx {u¤ðu
                 Au, CPU Lkku WÃkÞkuøk fheLku RLkÃkwx Ãkh «r¢Þk fhu Au yLku ykWxÃkwx WÃkfhýkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ykWxÃkwx ÃkkAwt ykÃku Au.

                 yk «r¢ÞkLku  IPO [¢ íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.













                           RLkÃkwx rzðkRMk                   «kuMku®Mkøk rzðkRMk               ykWxÃkwx rzðkRMk

                                                              IPO MkkÞf÷


                    ELkÃkwx rzðkEMk

                 RLkÃkwx WÃkfhýku fBÃÞqxhLku ðÃkhkþfíkko ÃkkMkuÚke {krníke yLku Mkq[Lkkyku «kó fhðkLke {tsqhe ykÃku Au. {krníke MktÏÞkyku,
                 xuõMx, æðrLk yÚkðk økúkrVõMkLkk MðYÃk{kt nkuR þfu Au.



                                                                                              fBÃÞqxh - yuf Íkt¾e  7]]></page><page Index="10"><![CDATA[feçkkuzo

                  feçkkuzo yu fBÃÞqxMko {kxu {wÏÞ RLkÃkwx rzðkRMk Au. ík{u íkuLkk ÃkhLke fe
                  ËçkkðeLku yûkhku, MktÏÞkyku yLku «íkefkuLkk YÃk{kt {krníke RLkÃkwx fhe
                  þfku Aku.

                                                                                                 feçkkuzo
                                              {kWMk

                                              {kWMk ÃkkuR®Lxøk rzðkRMk Au ík{Lku ÃkkuRLx, Âõ÷f, zçk÷ Âõ÷f yLku zÙuøk yLku zÙkuÃk

                                              r¢ÞkykuLkku WÃkÞkuøk fheLku fBÃÞqxh{kt {krníke {qfðkLke {tsqhe ykÃku Au. íku M¢eLk Ãkh
                                              ÃkkuRLxhLke økríkrðrÄLku rLkÞtrºkík fhu Au. íkuLkku WÃkÞkuøk ík{khk fBÃÞqxh Ãkh ykRfkuLk,
                                              VkR÷ku yLku VkuÕzMko ¾Mkuzðk yLku ÃkMktË fhðk {kxu ÚkkÞ Au, Mkku^xðuh yuÂÃ÷fuþLkku îkhk

                            {kWMk             Lkurðøkux fhðk {kxu ÚkkÞ Au. íkuLkku WÃkÞkuøk r[ºkku Ëkuhðk {kxu Ãký ÚkkÞ Au.


                  MfuLkh

                  MfuLkh yu yuf yuðwt WÃkfhý Au su r«Lxuz r[ºkku yLku xuõMxLku rzrsx÷ MðYÃk{kt

                  YÃkktíkrhík fheLku fBÃÞqxh{kt RLkÃkwx fhðk{kt {ËË fhu Au.
                  fux÷kf ÷kufr«Þ «fkhLkk MfuLkMko nkuÞ Au :
                                                                                              MfuLkh


                      çkkhfkuz hezh : yku¤¾ yLku RLðuLxhe {uLkus{uLx {kxu çkkhfkuz MfuLk fhu Au.


                       ^÷uxçkuz MfuLkh : ËMíkkðuòu yLku R{uòuLku MfuLk fhðk {kxu MkÃkkx MkÃkkxeLkku WÃkÞkuøk fhu Au, su ½ýeðkh Wå[-økwýð¥kkðk¤k
                     MfuLk {kxu ÃkhðkLkøke ykÃku Au.

                       þezVuz MfuLkh : çknwrðÄ ËMíkkðuòuLku ÍzÃke MfuLk fhðk {kxu MfuLkh îkhk ÃkusLku ykÃk{u¤u Vez fhu Au.














                                 çkkhfkuz hezh                   ^÷uxçkuz MfuLkh                 þexVuz MfuLkh

                  ðuçkfu{

                  ðuçkfu{ yu yuf rzrsx÷ ðerzÞku fu{uhk Au su fBÃÞqxh MkkÚku òuzkÞ Au, suLkkÚke ðÃkhkþfíkkoyku

                  ðkMíkrðf Mk{Þ{kt íku{Lke R{us yLku ðerzÞku RLkÃkwx fhe þfu Au. ðuçkfu{Lkku WÃkÞkuøk Mkk{kLÞ heíku
                  ðerzÞku fkuL£®LMkøk, ÷kRð MxÙe®{øk yLku rðrðÄ yuÂÃ÷fuþLkku {kxu R{us yÚkðk ðerzÞku fuÃ[h
                  fhðk {kxu ÚkkÞ Au. íku{Lku ÷uÃkxkuÃk{kt çkLkkðe þfkÞ Au yÚkðk USB îkhk fLkuõxuz çkkÌk WÃkfhýku
                  íkhefu WÃkÞkuøk fhe þfkÞ Au.                                                               ðuçkfu{



                    8       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="11"><![CDATA[økúkrVf xuç÷ux

                                               økúkrVf  xuç÷ux,  suLku  zÙku$øk  xuç÷ux  íkhefu  Ãký  yku¤¾ðk{kt  ykðu  Au,  íku
                                               ðÃkhkþfíkkoykuLku  ÃkuLk  suðk  Ëu¾kíkk  òuzkÞu÷  MxkR÷MkLkku  WÃkÞkuøk  fheLku  MkÃkkx
                                               MkÃkkxe Ãkh MkeÄk ËkuhðkLke {tsqhe ykÃku Au. yk WÃkfhý fBÃÞqxh MkkÚku òuzkÞ Au
                                               yLku MxkR÷MkLke økríkrðrÄyku yLku ËçkkýLku rzrsx÷ RLkÃkwx{kt yLkwðkrËík fhu

                                               Au, su íkuLku r[ºkku, yurLk{uþLk yLku rzrsx÷ f÷k çkLkkððk {kxu f÷kfkhku yLku

                          økúkrVf xuç÷ux       rzÍkRLkhku{kt ÷kufr«Þ çkLkkðu Au.
                 òuÞÂMxf

                 òuÞÂMxf yu yuf ÃkkuR®Lxøk rzðkRMk Au suLkku WÃkÞkuøk ík{khk fBÃÞqxh M¢eLk Ãkh ÃkkuRLxhLke økríkLku

                 rLkÞtrºkík fhðk {kxu ÚkkÞ Au. íku{kt Mkk{kLÞ heíku yuf Mxef nkuÞ Au su çkuÍ Ãkh Vhu Au, suLkkÚke
                 ðÃkhkþfíkkoyku ÃkkuRLxhLku swËe-swËe rËþk{kt nuhVuh fhe þfu Au. òuÞÂMxf ¾kMk fheLku ðerzÞku økuBMk
                 h{ðk {kxu ÷kufr«Þ Au, fkhý fu íku øku®{øk ðkíkkðhý{kt Lkurðøkux fhðk yLku r¢Þk-«ríkr¢Þk fhðk
                 {kxu [ku¬Mk rLkÞtºký ÃkqÁt Ãkkzu Au.


                                                                                                          òuÞÂMxf


                                   {kR¢kuVkuLk
                                   {kR¢kuVkuLk yu yuf RLkÃkwx rzðkRMk Au suLkku WÃkÞkuøk fBÃÞqxh rMkMx{{kt yðks, Mktøkeík yLku æðrLk

                                   hufkuzo fhðk {kxu ÚkkÞ Au. íku {kRf íkhefu òýeíkwt Au. íku æðrLkLku R÷urõxÙf rMkøLk÷{kt YÃkktíkrhík fhu Au.
                                   {kR¢kuVkuLkLkku WÃkÞkuøk Mkk{kLÞ heíku ykurzÞku hufku‹zøk, ðerzÞku fkuL£®LMkøk yLku ÷kRð MxÙe®{øk Mkrník
                                   rðrðÄ yuÂÃ÷fuþLkku{kt ÚkkÞ Au.


                    {kR¢kuVkuLk




                    «kuMku®Mkøk rzðkEMk

                 fBÃÞqxh{kt Ëk¾÷ fhkÞu÷k {krníke (RLkÃkwx) Ãkh «r¢Þk fhðk{kt ykðu Au, suÚke «kuMkuMkh îkhk íkuLku yÚkoÃkqýo {krníke{kt
                 YÃkktíkrhík fhe þfkÞ. yk «r¢Þk fk[k zuxkLku Ãkrhýk{ku yÚkðk yktíkhárü{kt ÃkrhðŠíkík fhu Au suLkku WÃkÞkuøk rðrðÄ nuíkwyku
                 {kxu ÚkR þfu Au, su{ fu rLkýoÞku ÷uðk yÚkðk fkÞkuo Ãkqýo fhðk.





                 MkeÃkeÞw

                 MkeÃkeÞw (MkuLxÙ÷ «kuMku®Mkøk ÞwrLkx) yuf «kuMkuMkh Au, suLku {kR¢ku«kuMkuMkh Ãký fnuðk{kt
                 ykðu Au. íku fBÃÞqxhLkwt {øks Au su çkÄe økýíkheyku fhu Au yLku çkÄk «kuøkúk{ [÷kðu
                 Au. íku çkÄe fk{økeheLkwt Mkt[k÷Lk fhu Au yLku fBÃÞqxh [÷kðíke {q¤¼qíkLku Mkq[LkkykuLkwt

                 Ãkk÷Lk fhu Au.


                                                                                        MkeÃkeÞw çkkuõMk/furçkLkux  MkeÃkeÞw

                                                                                              fBÃÞqxh - yuf Íkt¾e  9]]></page><page Index="12"><![CDATA[CPU Lkk ºký {wÏÞ ½xfku Au :
                      ALU (ytføkrýík íkfo yuf{):  økkrýríkf yLku íkkŠff                   Control
                                                                                            Unit
                      fk{økehe fhu Au.                                   Input                              Output
                                                                          Unit                                Unit
                      CU  (ftxÙku÷ ÞwrLkx):  «kuMkuMkhLke çkÄe fk{økeheLkwt              Arithmetic
                      Mktf÷Lk yLku rLkÞtºký fhu Au yLku MkeÃkeÞw{kt {krníkeLkk           Logic Unit

                      «ðknLkwt Mkt[k÷Lk fhu Au.
                      {u{he ÞwrLkx :  «r¢Þk Ëhr{ÞkLk ÍzÃke yuõMkuMk                       Memory

                      {kxu  {krníke  yLku  Mkq[LkkykuLku  yMÚkkÞe  YÃku                     Unit
                      Mktøkúrník fhu Au.                                           Functioning of CPU
                    Clickipedia




                     MkeÃkeÞwLke ÍzÃk {uøkknxTÍo{kt {kÃkðk{kt ykðu Au. {qÕÞ sux÷wt Ÿ[wt nþu, MkeÃkeÞw îkhk «r¢Þk fhðk{kt ykðíke {krníke ÍzÃke nþu.




                      ykWxÃkwx rzðkEMk
                  ykWxÃkwx rzðkRMkLkku WÃkÞkuøk ðÃkhkþfíkkoLku økýíkheLke {krníke yLku Ãkrhýk{ «ËŠþík fhðk {kxu ÚkkÞ Au. fux÷ef ykWxÃkwx

                  rzðkRMk Au :

                  {kurLkxh

                  {kurLkxh yu MkkiÚke Ãkrhr[ík ykWxÃkwx rzðkRMk{ktLkwt yuf Au. íkuLku rðÍTÞwy÷ rzMÃ÷u ÞwrLkx
                  (VDU) Ãký fnuðk{kt ykðu Au. {kurLkxh Ãkh ík{u su R{uòu swyku Aku íku rÃkõMku÷ Lkk{Lkk

                  LkkLkk ®çkËwykuÚke çkLku÷e nkuÞ Au. R{uòuLke MÃküíkk M¢eLk Ãkh «rík $[ fux÷k ®çkËwyku/
                  rÃkõMku÷ Au íkuLkk Ãkh ykÄkh hk¾u Au.

                  r«Lxh                                                                                 {kurLkxh

                  r«Lxh yu yuf ykWxÃkwx rzðkRMk Au su ík{Lku fBÃÞqxh Ãkh fhðk{kt ykðu÷ fkÞoLku fkøk¤Lkk xwfzk Ãkh AkÃkðkLke {tsqhe ykÃku
                  Au. MkkiÚke ðÄw WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk r«Lxhku{kt þk{u÷ Au :





                                                   zkux {urxÙõMk r«LxMko : yk xkRÃkhkRxh suðwt s fk{ fhu Au, ßÞkt r«Lxh nuz yûkhku

                                                  çkLkkððk {kxu fkøk¤ Ãkh þkne rhçkLk Vxfkhu Au.

                        zkux {urxÙõMk r«Lxh


                       RLfsux r«LxMko : yk fkøk¤ Ãkh þkneLkk LkkLkk xeÃkkt AktxeLku AkÃku Au, Mkk{kLÞ heíku íku yuf
                     ÃkAe yuf ÷exe{kt fhðk{kt ykðu Au.


                                                                                                       RLfsux r«Lxh





                   10       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="13"><![CDATA[÷uMkh r«LxMko : yk fkøk¤ Ãkh xkuLkhLku xÙktMkVh fheLku Wå[-økwýð¥kkðk¤e r«Lx çkLkkððk

                                            {kxu ÷uMkh çke{Lkku WÃkÞkuøk fhu Au.


                       ÷uMkh r«Lxh

                 Ã÷kuxh

                   Ã÷kuxMko r«Lxh suðwt s nkuÞ Au Ãký MkkRÍ{kt ½ýwt {kuxwt nkuÞ Au. ºký {wÏÞ «fkhLkk Ã÷kuxMko{kt þk{u÷ Au.




                     zÙ{ Ã÷kuxh : fkøk¤Lkk hku÷ yLku ÃkuLkLkku WÃkÞkuøk fhu Au su hu¾ktfLkku çkLkkððk {kxu

                    MkÃkkxe Ãkh Vhu Au.


                                                                                                   zÙ{ Ã÷kuxh

                                                RLfsux Ã÷kuxh : RLfsux r«LxhLke su{ fk{ fhu Au Ãkhtíkw íku RLfsux xufLkku÷kuSLkku
                                            WÃkÞkuøk  fheLku  Wå[-økwýð¥kkðk¤e  R{uòu  çkLkkððk  {kxu  {kuxk  Vku{uox  AkÃkðk  {kxu

                                            Mkûk{ Au.
                   RLfsux Ã÷kuxMko


                     ^÷uxçkuz Ã÷kuxh : íkuLke MkÃkkxe MkÃkkx nkuÞ Au ßÞkt fkøk¤ {qfðk{kt ykðu Au, suLkkÚke {kuxe
                    rzÍkRLkLkwt [ku¬Mk r«®Lxøk þõÞ çkLku Au.



                                                                                                     ^÷uxçkuz Ã÷kuxh
                                                       MÃkefMko
                                                       MÃkefMko yu ykWxÃkwx rzðkRMk Au su fBÃÞqxh{ktÚke Mktøkeík, ðkýe yÚkðk yLÞ

                                                       yðkòu WíÃkÒk fhu Au. íkuyku rðãwík MktfuíkkuLku ©kÔÞ æðrLk{kt YÃkktíkrhík fhu Au,
                                                       suLkkÚke ðÃkhkþfíkkoyku ykurzÞku Mkk{økúe Mkkt¼¤e þfu Au, ÃkAe ¼÷u íku Mktøkeík

                                                       nkuÞ, rVÕ{ku nkuÞ fu Mkq[Lkkyku nkuÞ.
                                 MÃkefMko

                    ÃkwLkhkðíkoLk


                        fBÃÞqxh rMkMx{ çku «fkhLkk ¼køkkuÚke çkLku÷e nkuÞ Au - nkzoðuh yLku Mkku^xðuh.

                        fBÃÞqxh IPO (RLkÃkwx-«kuMkuMk-ykWxÃkwx) [¢ Ãkh fk{ fhu Au.
                        fBÃÞqxh RLkÃkwx WÃkfhýku îkhk zuxk yLku Mkq[Lkkyku Mðefkhu Au.
                        fBÃÞqxh{kt Ëk¾÷ fhkÞu÷k {krníke (RLkÃkwx) Ãkh «r¢Þk fhðk{kt ykðu Au, suÚke íkuLku yÚkoÃkqýo {krníke{kt YÃkktíkrhík

                       fhe þfkÞ.
                        økýíkheLke {krníke yLku Ãkrhýk{ Ëþkoððk {kxu ykWxÃkwx WÃkfhýkuLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.


                                                                                              fBÃÞqxh - yuf Íkt¾e  11]]></page><page Index="14"><![CDATA[MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  yðks hufkuzo fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke þwt ðÃkhkÞ Au ?


                          a.  r«Lxh                   b.  MfuLkh                        c.  {kR¢kuVkuLk
                      2.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt «kuMku®Mkøk rzðkRMk Au ?


                          a.  {kurLkxh                b.  CPU                           c.  Ã÷kuxh

                      3.  Lke[uLkk rðfÕÃkku{ktÚke RLkÃkwx rzðkRMk yku¤¾ku :

                          a.  MfuLkh                  b.  r«Lxh                         c.  CPU


                      4.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt ykWxÃkwx rzðkRMk Au ?

                          a.  feçkkuzo                b.  {kWMk                         c.  MÃkefMko

                  B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                      1.  ykWxÃkwx rzðkRMkLkku WÃkÞkuøk f{ktz ykÃkðk {kxu ÚkkÞ Au.                          ...................

                      2.  CU CPU Lkk çkÄk ¼køkkuLkwt Mktf÷Lk yLku rLkÞtºký fhu Au.                          ...................

                      3.  þçËku ÷¾ðk {kxu MfuLkhLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.                                      ...................

                      4.  MÃkefMkoLkkuu WÃkÞkuøk yðkòu Mkkt¼¤ðk {kxu ÚkkÞ Au.                               ...................

                  C.  yk WÃkfhýku RLkÃkwx Au fu ykWxÃkwx íku sýkðku.

                      1.                                2.                         3.











                          ...........................................   ...........................................    ...........................................

                  D.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  nkzoðuh þwt Au ?

                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  r«Lxh þwt Au ?


                          .....................................................................................................................................................................




                   12       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="15"><![CDATA[E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  RLkÃkwx rzðkRMk þwt Au ? fkuRÃký çku RLkÃkwx rzðkRMkLkk Lkk{ ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  CPU Lke ¼qr{fk þwt Au ? CPU Lkk {wÏÞ ½xfku Mk{òðku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................
                        .....................................................................................................................................................................

                                                                                                    21 st
                 F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                                   Century   #Critical Thinking
                                                                                                   Skills
                     1.  ík{u fBÃÞqxh Ãkh çku MktÏÞkyku W{uhðk {ktøkku Aku. fBÃÞqxhLkk fÞk ¼køk{kt W{uhðkLke «r¢Þk Úkþu ?


                     2.  «kusuõx Ãkqýo fÞko ÃkAe yLku íkuLku r«Lx fÞko ÃkAe, r«®Lxøk IPO [¢Lkk fÞk Ãkøk÷kLkwt «ríkrLkrÄíð fhu Au ?




                                                                                               21 st   #Technology Literacy
                                                                                            Century
                                                                                              Skills  #Collaboration
                                                               ÷uçk{kt


                       ík{khk MknÃkkXeyku MkkÚku ík{khk fBÃÞqxh ÷uçkLke {w÷kfkík ÷ku. ík{khk rþûkfLku ÷uçk{kt òuðk {¤íkk rðrðÄ WÃkfhýku rðþu
                     ÃkqAku yLku çkÄk RLkÃkwx yLku ykWxÃkwx WÃkfhýkuLkk Lkk{ ÷¾ku.




                  Teacher's Corner


                 RLkÃkwx, «kuMku®Mkøk yLku ykWxÃkwx rzðkRMkLkk WÃkÞkuøkku Mk{òðku.


























                                                                                              fBÃÞqxh - yuf Íkt¾e  13]]></page><page Index="16"><![CDATA[rðLzkuÍ 10 Lku ÔÞÂõíkøkík çkLkkððwt
                    02













                          ík{khku WÆu~Þ

                             òýfkhe {kxu:

                              l  rðLzkuÍ 10 MkkÚku þYykík fhðe           l  yk ÃkeMke ykRfkuLkLkku WÃkÞkuøk
                                l  VkR÷/VkuÕzh                             l  Lkðwt VkuÕzh çkLkkððwt

                                  l  Lkðe VkR÷ çkLkkððe                       l  VkR÷/VkuÕzh ÃkMktË fhðwt
                                    l  þkuxofx {uLkq



                  rðLzkuÍ yu {kR¢kuMkku^x îkhk Ãkqhe Ãkkzðk{kt ykðíke økúkrVf÷ ÞwÍh RLxhVuMk (GUI) ykÄkrhík ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au. [k÷ku
                  ykÃkýu ÃkkA÷k ðøko{kt þe¾u÷e fux÷ef «ð]r¥kyku ÞkË fheyu yLku rðLzkuÍ 10 rðþu ðÄw þe¾eyu. íku MkkiÚke ðÄw WÃkÞkuøk{kt

                  ÷uðkíke ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au. rðLzkuÍ XP, rðLzkuÍ 7 yLku rðLzkuÍ 10 rðLzkuÍLkk MkkiÚke ÷kufr«Þ ðÍoLk Au. rðLzkuÍ 11
                  yu {kR¢kuMkku^xLke ykuÃkhu®xøk rMkMx{Lkwt LkðeLkík{ ðÍoLk Au, su{kt MkwÄkhu÷ ðÃkhkþfíkko yLkw¼ð {kxu rh£uþ rzÍkRLk yLku

                  WÒkík «ËþoLk Au.




                      rðLzkuÍ 10 MkkÚku þYykík fhðe

                  ßÞkhu Ãký ík{u ík{khk fBÃÞqxhLku [k÷w fhku Aku, íÞkhu çkw®xøk «r¢Þk
                  þY ÚkkÞ Au. ykLkku yÚko yu ÚkkÞ fu ykuÃkhu®xøk rMkMx{ fBÃÞqxhLke
                  {u{he{kt ÷kuz ÚkkÞ Au yLku ÃkAe rðLzkuÍ 10 ðu÷f{ M¢eLk Ëu¾kÞ
                  Au.  Úkkuzef  MkufLzku  ÃkAe,  VkRLk÷  M¢eLk  Ëu¾kÞ  Au  suLku  zuMfxkuÃk

                  fnuðk{kt ykðu Au.

                  rðLzkuÍ 10 zuMfxkuÃkLkk ½xfku
                  ík{u rðLzkuÍ 10 Lkk zuMfxkuÃk rðþu Ãknu÷kÚke s òýku Aku. [k÷ku Ëhuf ½xf

                  rðþu rðøkíkðkh ðkt[eyu.

                  zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz
                  ykRfkuLMkLke çkuføkúkWLz{kt hnu÷e R{usLku zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz yÚkðk

                  ðku÷ÃkuÃkh fnuðk{kt ykðu Au. rzVkuÕx ðku÷ÃkuÃkh rðLzkuÍ M¢eLk Au.






                   14       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="17"><![CDATA[ík{u zuMfxkuÃk çkuføkúkWLzLku ík{khe ÃkMktËøkeLkk r[ºk yÚkðk htøk{kt Mkh¤íkkÚke çkË÷e þfku Aku.

                 ykRfkuLMk

                 rðrðÄ VkR÷ku/VkuÕzMko, «kuøkúkBMk yÚkðk yuÂÃ÷fuþLMkLkk
                 LkkLkk  økúkrVf÷  hsqykíkLku  ykRfkuLMk  íkhefu  yku¤¾ðk{kt
                 ykðu Au. ykRfkuLk yu fBÃÞqxh ÃkhLke fkuRÃký ykRx{,    rhMkkÞf÷rçkLk   fBÃÞqxh Lkuxðfo      yk ÃkeMke

                 su{ fu «kuøkúk{, VkR÷, VkuÕzh yÚkðk r«Lxh, yk ÃkeMke Ãkh                                   ykRfkuLk
                 fkuRÃký MÚkkLk ÃkhLke ®÷f Au. yk ykRfkuLMk VkR÷ku/VkuÕzMko yÚkðk «kuøkúkBMk Ãkh zçk÷-Âõ÷f fheLku íku{Lku ÍzÃkÚke ¾ku÷ðk{kt
                 {ËË fhu Au.

                  Clickipedia



                   zuMfxkuÃk{kt fux÷kf þkuxofx ykRfkuLk Ãký nkuÞ Au. þkuxofx yu fBÃÞqxh ÃkhLke fkuRÃký ykRx{ su{ fu «kuøkúk{, VkR÷, VkuÕzh
                   yÚkðk r«LxhLke ®÷f Au su fBÃÞqxh{kt fkuRÃký MÚkkLk Ãkh nkuÞ Au. ykÃkýu Võík þkuxofx ykRfkuLk Ãkh Âõ÷f fhðkLkwt Au yLku
                   Mktf¤kÞu÷ «kuøkúk{, VkR÷ yÚkðk VkuÕzh ¾w÷u Au.


                 xkMfçkkh

                 íku rðrðÄ rðLzku{kt ¾w÷íkk rðrðÄ nk÷{kt Mkr¢Þ «kuøkúkBMkLku {uLkus fhðk{kt {ËË fhu Au. ykÃkýu xkMfçkkh ÃkhLkk çkxLkku Ãkh
                 Âõ÷f fheLku yk «kuøkúkBMk ðå[u ÂMð[ fhe þfeyu Aeyu. íku{kt Mxkxo çkxLk, ½rzÞk¤Lkwt ykRfkuLk yLku zuMfxkuÃk çkíkkðku çkxLk

                 Ãký Au.
                                                                                                          õ÷kuf





                 Mxkxo çkxLk                                                                                       þku
                                                                 Âõðf ÷kuL[ çkkh          LkkurxrVfuþLk yurhÞk  zuMfxkuÃk
                                                                                                                  çkxLk


                 ✶  Mxkxo çkxLk : íkuLku rðLzkuÍ yLku íkuLkk «kuøkúkBMkLkk økuxðu íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au. ßÞkhu ykÃkýu íkuLkk Ãkh Âõ÷f fheyu

                    Aeyu íÞkhu íku Mxkxo {uLkq ¾ku÷u Au.
                 ✶  zuMfxkuÃk çkxLk çkíkkðku : rðLzkuÍ 10 {kt ‘‘zuMfxkuÃk çkxLk çkíkkðku’’ Lkk{Lke yuf Lkðe MkwrðÄk ykÃkðk{kt ykðe Au suLkk îkhk
                    ík{u zuMfxkuÃk òuðk {kxu ík{khe M¢eLk Ãkh ¾w÷u÷e çkÄe rðLzkuLku íkkífkr÷f LkkLke fhe þfku Aku.

                 ✶  ÄrzÞk¤ : xkMfçkkhLke s{ýe çkkswyu, ðíko{kLk íkkhe¾ yLku Mk{Þ «ËŠþík ÚkkÞ Au. òu fBÃÞqxh çktÄ nkuÞ íkku Ãký, ík{kÁt
                    fBÃÞqxh íkuLke ytËh yuf LkkLke çkuxheLke {ËËÚke íkkhe¾ yLku Mk{Þ ykÃk{u¤u yÃkzux ÚkkÞ Au.

                 ✶  Âõðf ÷kuL[ çkkh : íku ÞwÍhLku Mxkxo{uLkq{kt þkuæÞk rðLkk «kuøkúkBMk ÷kuL[ fhðkLke MkwrðÄk ykÃku Au. íku{kt rðrðÄ «kuøkúkBMk
                    ¾ku÷ðk {kxu þkuxofx Au.

                 ✶  LkkurxrVfuþLk yurhÞk : íku{kt rðrðÄ rMkMx{ yLku yuÂÃ÷fuþLk Mkq[LkkykuLkwt «ríkrLkrÄíð fhíkk ykRfkuLk Au.







                                                                                      rðLzkuÍ 10 Lku ÔÞÂõíkøkík çkLkkððwt  15]]></page><page Index="18"><![CDATA[yk ÃkeMke ykEfkuLkLkku WÃkÞkuøk

                  yk ÃkeMke ykRfkuLk ík{Lku ík{khk fBÃÞqxh{kt Mktøkúrník Ëhuf ðMíkw òuðk Ëu Au. íku ík{khk fBÃÞqxh{kt

                  VkR÷ku/VkuÕzMko þkuÄðk, økkuXððk yLku Mktøkúrník fhðk {kxu WÃkÞkuøke Au.
                                                                                                          This PC
                  ík{u yk ÃkeMke ykRfkuLk Ãkh zçk÷-Âõ÷f fheLku íkuLku ¾ku÷e þfku Aku. yufðkh ík{u yk ÃkeMke ykRfkuLk Ãkh zçk÷-Âõ÷f fhe ÷ku,

                  ÃkAe Lke[u ykÃku÷ rðLzku Ëu¾kþu. yk ÃkeMke rðLzku{ktLkk ykRfkuLk ík{khk fBÃÞqxh ÃkhLke çkÄe zÙkRÔMk, VkuÕzMko yLku VkR÷kuLkwt
                  «ríkrLkrÄíð fhu Au.

























                      VkE÷/VkuÕzh

                  VkR÷ yu yuf ËMíkkðus Au su{kt MktçktrÄík {krníkeLkku Mktøkún nkuÞ Au. {q¤¼qík heíku íkuLkku WÃkÞkuøk zuxk Mktøkúrník fhðk {kxu ÚkkÞ
                  Au. fBÃÞqxh{kt VkR÷ xuõMx ËMíkkðus, M«uzþex, r[ºk, Mktøkeík yÚkðk íkku rVÕ{ Ãký nkuR þfu Au. íku yuf ykRfkuLk îkhk

                  Ëþkoððk{kt ykðu Au.
                  VkuÕzh yu VkR÷ furçkLkux suðwt Au su{kt ík{u ík{khe VkR÷ku hk¾e þfku Aku. VkuÕzMkoLkku WÃkÞkuøk VkR÷ku yLku
                  yLÞ Mkçk VkuÕzMkoLku Mktøkúrník fhðk yLku økkuXððk {kxu ÚkkÞ Au. VkuÕzhLke ytËhLkk VkuÕzhLku MkçkVkuÕzh

                  fnuðk{kt ykðu Au.

                      Lkðwt VkuÕzh çkLkkððwt                                                                Folder

                  zuMfxkuÃk Ãkh VkuÕzh çkLkkððk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1   zuMfxkuÃkLkk  ¾k÷e  rðMíkkh{kt  øk{u  íÞkt  s{ýwt  Âõ÷f

                           fhku.
                  Ãkøk÷wt 2   ÃkkuÃk-yÃk {uLkw{ktÚke LÞq rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.


                  Ãkøk÷wt 3   Mkçk-{uLkw{ktÚke VkuÕzh rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.              2                         3
                             zuMfxkuÃk Ãkh yuf VkuÕzh Ëu¾kþu suLkwt Lkk{ Lkðwt VkuÕzh

                             nþu.
                                                                                         1





                   16       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="19"><![CDATA[Lkðe VkE÷ çkLkkððe

                 Lkðe VkR÷ çkLkkððkLke MkkiÚke Mkk{kLÞ heík yu «kuøkúk{Lkku WÃkÞkuøk fhðku Au. Ãkhtíkw ík{u fkuRÃký «kuøkúk{ fu yuÂÃ÷fuþLk ¾kuÕÞk

                 rðLkk Ãký VkR÷ çkLkkðe þfku Aku.
                 VkuÕzh{kt Lkðe VkR÷ çkLkkððk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1    ík{u su VkuÕzh/÷kufuþLk Ãkh Lkðe VkR÷ çkLkkððk {ktøkku
                          Aku íku ¾ku÷ku.

                 Ãkøk÷wt 2    VkuÕzhLke ¾k÷e søÞk Ãkh s{ýwt-Âõ÷f fhku yLku ÃkkuÃk-   1
                          yÃk {uLkw{ktÚke Lkðwt rðfÕÃk ÃkMktË fhku.

                 Ãkøk÷wt 3    Mkçk{uLkw{ktÚke VkR÷ «fkh {wsçk sYhe rðfÕÃk
                          Ãkh Âõ÷f fhku. ík{khk VkuÕzh{kt yuf Lkðe VkR÷          2
                          çkLkkððk{kt ykðþu.                                                                       3




                    VkE÷/VkuÕz ÃkMktË fhðk

                 VkR÷/VkuÕzh MkkÚku fk{ fhíke ð¾íku, MkkiÚke Ãknu÷wt Ãkøk÷wt yu Au fu ík{u su VkR÷/VkuÕzh MkkÚku fk{ fhðk {ktøkku Aku íku

                 ÃkMktË fhku.
                 VkR÷/VkuÕzh ÃkMktË fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :                          1

                 Ãkøk÷wt 1   VkR÷ Ähkðíke zÙkRð/VkuÕzh ¾ku÷ku.                                  2

                 Ãkøk÷wt 2    ík{u su VkR÷ ykRfkuLk ÃkMktË fhðk {ktøkku Aku íkuLkk Ãkh
                          Âõ÷f fhku. VkR÷ nkR÷kRx ÚkR sþu.                           Highlighted
                 ÃkMktË fhu÷e VkR÷ yÚkðk VkuÕzh ík{khe M¢eLk Ãkh «fkrþík ÚkÞu÷           file
                 Ëu¾kÞ Au.


                    þkuxofx {uLkw
                 ík{u fkuR ykRfkuLk yÚkðk zuMfxkuÃk Ãkh hkRx-Âõ÷f fheLku þkuxofx {uLkq ¾ku÷e þfku Aku. þkuxofx {uLkqLkku WÃkÞkuøk fheLku, ík{u

                 f{ktz yuõMkuMk fhðk {kxu ík{khku Mk{Þ çk[kðe þfku Aku.
                 rðrðÄ rðfÕÃkku Ähkðíkk þkuxofx {uLkqLku fkuLxuõx {uLkq yÚkðk ÃkkuÃk-yÃk {uLkq Ãký fnuðk{kt ykðu Au.






                                                                             Ãkûkeyku ½ýeðkh ÃkkuíkkLkk {k¤kyku çkLkkððk {kxu
                                                                              Mkk{økúe ¼uøke fhu Au yLku økkuXðu Au, íku{s heíku
                                                                             y{u VkR÷ku yLku VkuÕzhku Ãký Mkh¤íkkÚke yuõMkuMk
                                                                                  fhe þfkÞ íku {kxu økkuXðeyu Aeyu.






                  ykRfLk Ãkh hkRx-Âõ÷f fhku     zuMfxkuÃk Ãkh hkRx-Âõ÷f fhku


                                                                                      rðLzkuÍ 10 Lku ÔÞÂõíkøkík çkLkkððwt  17]]></page><page Index="20"><![CDATA[ÃkwLkhkðíkoLk


                         rðLzkuÍ 10 yu økúkrVf÷ ÞwÍh RLxhVuMk (GUI) ykÄkrhík ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au.
                         zuMfxkuÃk çkuføkúkWLz, ykRfkuLMk, xkMfçkkh ðøkuhu, rðLzkuÍ 10 zuMfxkuÃkLkk ½xfku Au.
                         xkMfçkkh{kt Mxkxo çkxLk, ½rzÞk¤Lkwt ykRfkuLk yLku zuMfxkuÃk çkíkkðku çkxLk nkuÞ Au.
                         VkR÷ yu yuf ËMíkkðus Au su{kt MktçktrÄík {krníkeLkku Mktøkún nkuÞ Au.

                         VkuÕzh yuf VkR÷ furçkLkux suðwt Au su{kt ík{u ík{khe VkR÷ku hk¾e þfku Aku.
                         þkuxofx {uLkq f{ktz yuõMkuMk fhðk {kxu ík{khku Mk{Þ çk[kðu Au.






                                                              MðkæÞkÞ


                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  Lke[uLkk{ktÚke fR VkR÷ku yLku VkuÕzMko ÍzÃkÚke ¾ku÷ðk{kt {ËË fhu Au ?

                          a.  xkMfçkkh                   b.  ykRfkuLMk                c.  Mxkxo çkxLk

                      2.  ............................. yu yuf ËMíkkðus Au su{kt MktçktrÄík {krníkeLkku Mktøkún ÚkkÞ Au.


                          a.  VkuÕzh                     b.  MkçkVkuÕzh               c.  VkR÷

                      3.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt nk÷{kt Mkr¢Þ rðrðÄ fkÞo¢{kuLkwt Mkt[k÷Lk fhðk{kt {ËË fhu Au ?

                          a.  xkMfçkkh                   b.  Mxkxo {uLkq              c.  zuMfxkuÃk

                      4.  VkuÕzhLke ytËhLkk VkuÕzhLku ............................. fnuðkÞ Au.

                          a.  VkR÷                       b.  VkuÕzh                   c.  MkçkVkuÕzh

                  B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                      1.  ½rzÞk¤Lku rðLzkuÍ yLku íkuLkk «kuøkúkBMkLkk økuxðu íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.     ...................

                      2.  rðLzkuÍ 10 yu økúkrVf÷ ÞwÍh RLxhVuMk ykÄkrhík ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au.              ...................

                      3.  ykRfkuLMkLkk çkuføkúkWLz{kt hnu÷e R{usLku zuMfxkuÃk
                          çkuføkúkWLz fnuðk{kt ykðu Au.                                                     ...................

                      4.  VkR÷kuLkku WÃkÞkuøk VkuÕzMkoLku Mktøkúrník fhðk yLku økkuXððk {kxu ÚkkÞ Au.       ...................
                  C.   ykRfkuLMk swyku yLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku.



                      1.      þku__Mf__   Ãk__ x__                            2.           rh__R__ ÷__  Lk




                      3.          M__x__ x__                                  4.           Vku__ f__




                   18       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="21"><![CDATA[D.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  rðLzkuÍ 10 zuMfxkuÃkLkk fkuRÃký çku ½xfkuLkk Lkk{ ÷¾ku.
                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  þkuxofx {uLkw þwt Au ?

                        .....................................................................................................................................................................

                     3.  xkMfçkkhLkk fkuRÃký çku ½xfkuLkk Lkk{ ykÃkku.
                        .....................................................................................................................................................................

                 E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  VkR÷ yLku VkuÕzh ðå[uLkku íkVkðík Mk{òðku.
                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  VkuÕzh ÃkMktË fhðk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.
                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                                                                                                   21 st
                 F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                                  Century   #Critical Thinking
                                                                                                  Skills
                     1.  xeLkkLku íkuLkk yMkkRLk{uLx fBÃÞqxh Ãkh fhðkLkk Au. íku íkuLkk yuMkkRLk{uLx Mxkuh fhðk {kxu yuf Lkðe VkR÷
                        çkLkkððk {ktøku Au. íkuLkk Lkk{ðk¤k VkuÕzh{kt Lkðe VkR÷ çkLkkððk{kt Ãkøk÷kt{kt íkuLku {ËË fhku.

                     2.  h{ý òýðk {ktøku Au fu íkuLkk fBÃÞqxh Ãkh nk÷{kt fÞk «kuøkúk{ ¾wÕ÷k Au. íku xkMfçkkhLkku WÃkÞkuøk fheLku yk
                        ¾wÕ÷k «kuøkúkBMkLke ÞkËe fuðe heíku òuR þfu Au ?




                                                                                              21 st   #Critical Thinking
                                                                                           Century
                                                                                             Skills  #Technology Literacy
                                                               ÷uçk{kt


                        zuMfxkuÃk Ãkh yuf VkuÕzh çkLkkðku.

                        VkuÕzh Ãkh zçk÷-Âõ÷f fheLku ¾ku÷ku yLku íku{kt yuf ðzo zkuõÞw{uLx çkLkkðku.












                 1.  rðLzkuÍLku ÔÞÂõíkøkík fhðkLkk WÃkÞkuøkku/VkÞËk Mk{òðku.
                 2.  VkR÷ furçkLkux yLku MktøkrXík ÷kRçkúuheyku MkkÚku VkR÷/VkuÕzhLkk ÏÞk÷Lke [[ko fhku su ÞkuøÞ heíku Mkq[eçkØ Au.





                                                                                      rðLzkuÍ 10 Lku ÔÞÂõíkøkík çkLkkððwt  19]]></page><page Index="22"><![CDATA[Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  1


                                                      («fhý 1 yLku 2 Ãkh ykÄkrhík)

                  A.  Lke[uLke «ð]r¥kyku {kxu ðÃkhkíkk WÃkfhýkuLkk Lkk{ ykÃkku :

                      1.  fkøk¤Lkk xwfzk Ãkh þkne AktxeLku ÷kRLk-çkkÞ-÷kRLk AkÃkðk {kxu.

                          ....................................................................................................................................................................

                      2.  r«Lxuz r[ºkku yLku xuõMxLku rzrsx÷ MðYÃk{kt YÃkktíkrhík fheLku fBÃÞqxh{kt RLkÃkwx fhðk {kxu.

                          ....................................................................................................................................................................

                      3.  fBÃÞqxh M¢eLk Ãkh MkeÄk Ëkuhðk {kxu.


                          ....................................................................................................................................................................

                      4.  fBÃÞqxh [÷kðíke çkÄe fk{økeheLkwt Mkt[k÷Lk fhðwt yLku {q¤¼qík Mkq[LkkykuLkwt Ãkk÷Lk fhðwt.

                          ....................................................................................................................................................................

                  B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                      1.  MkçkVkuÕzh yu VkR÷Lke ytËhLke VkR÷ Au.                                          .......................

                      2.  Mxkxo çkxLkLku rðLzkuÍ yLku íkuLkk «kuøkúkBMkLku økuxðu íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.   .......................

                      3.  ík{u ykRfkuLk yÚkðk zuMfxkuÃk Ãkh zkçkwt-Âõ÷f fheLku þkuxofx {uLkq ¾ku÷e þfku Aku.   .......................

                      4.  ‘yk ÃkeMke’ rðLzku ík{khk fBÃÞqxh ÃkhLke çkÄe zÙkRÔMkLkwt «ríkrLkrÄíð fhu Au.   .......................


                  C.  Lke[uLke çkkçkíkku MkkÚku {u¤ fhku :


                      1.                                           a.  çkkh fkuz hezh







                      2.                                           b.  þexVuz MfuLkh








                      3.                                           c.  ^÷uxçkuz MfuLkh










                   20       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="23"><![CDATA[ðzo 2016 {kt Vku{uo®xøk
                    03














                       ík{khku WÆu~Þ
                          òýfkhe {kxu:

                          l  VkuLx, VkuLxLke MkkRÍ yLku VkuLxLkku htøk çkË÷ðku

                           l  nkR÷kR®xøk xuõMx                      l  çkkuÕz, Rxkr÷f yLku ytzh÷kRLk
                            l  xuõMx RVuõxTMk ÷køkw fhðe             l  Vku{uox r«Lxh
                             l  yu÷kR{uLx çkË÷ðwt                    l  çkkuzoh yLku þu®zøk ÷køkw fhðwt
                              l  fuMk çkË÷ðku                          l  þkuÄku yLku çkË÷ku
                               l  çkw÷uxTMk Q{uhðk yLku Lktçk®høk     l  zÙkuÃk fuÃk RVuõx ÷køkw fhðe

                 ík{u ðzo 2016 {kt ËMíkkðuòu fuðe heíku MktÃkkrËík fhðk íku þe¾e økÞk Aku. yk «fhý{kt ík{u ðzo 2016 Lke Vkuu{uo®xøk
                 MkwrðÄkyku rðþu þe¾ðkLkk Aku. xuõMxLkku Ëu¾kð yLku økkuXðýe çkË÷ðkLku xuõMxLkwt Vku{uo®xøk fnuðk{kt ykðu Au.

                    VkuLx, VkuLxLke MkkRÍ yLku VkuLxLkku htøk çkË÷ðku

                 VkuLx yu M¢eLk ÃkhLkk xuõMxLkku Ëu¾kð Au. rzVkuÕx VkuLx fur÷çkúe Au yLku rzVkuÕx MkkRÍ 11 Au. ðzo 2016 {kt VkuLx, VkuLx htøk
                 yLku xuõMxLkku VkuLx MkkRÍ çkË÷ðk {kxuLkk Ãkøk÷kt Lke[u ykÃku÷ Au :
                 Ãkøk÷wt 1  xuõMx ÃkMktË fhku.

                 Ãkøk÷wt 2  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 3   VkuLx çkkuõMk, VkuLx MkkRÍ çkkuõMk yLku VkuLx f÷h çkkuõMkLke s{ýe çkkswLkk zÙkuÃk-zkWLk r÷Mx yuhku Ãkh yuf ÃkAe
                          yuf Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 4  zÙkuÃk-zkWLk Mkq[e{ktÚke RÂåAík VkuLx, VkuLx MkkRÍ yLku VkuLx htøk ÃkMktË fhku.
                                                                        Font    Font Size


                     2

                                                                                                         VkuuLx f÷h
                     4                             3





                                                                1







                                                                                             ðzo 2016 {kt Vku{uo®xøk  21]]></page><page Index="24"><![CDATA[nkE÷kE®xøk xuõMx

                  xuõMxLku nkR÷kRx fhðkLkku yÚko yu Au fu {níðÃkqýo xuõMxLku {k‹føk fhðwt yLku íkuLkk Ãkh htøkeLk ÷tçk[kuhMk {qfðwt. íku ÃkMktË fhu÷k
                  xuõMxLkku çkuføkúkWLz htøk çkË÷e Lkk¾u Au.
                  xuõMxLku nkR÷kRx fhðkLkk Ãkøk÷kt :

                  Ãkøk÷wt 1      ík{u su xuõMxLku nkR÷kRx fhðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.
                  Ãkøk÷wt 2  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.                                          2

                  Ãkøk÷wt 3   xuõMx nkR÷kRx f÷h çkxLkLke s{ýe çkkswLkk zÙkuÃk-
                           zkWLk r÷Mx yuhku Ãkh Âõ÷f fhku. yuf f÷h Ãku÷ux Ëu¾kÞ
                           Au.                                                  3
                  Ãkøk÷wt 4   zÙkuÃk-zkWLk Mkq[e{ktÚke yhS fhðk {kxu ík{khe ÃkMktËøkeLkku                4

                           htøk ÃkMktË fhku.

                                                                                          1
                       çkkuÕz, Exkr÷f yLku ytzh÷kELk

                  çkkuÕz yux÷u ½kxku xuõMx. Rxkr÷f yux÷u ºkktMke xuõMx. ytzh÷kRLk yux÷u xuõMx nuX¤Lke hu¾k. ík{u ÃkMktË fhu÷k xuõMx Ãkh
                  yk{ktÚke fkuRÃký yuf yÚkðk çkÄk Vku{uo®xøk yufMkkÚku ÷køkw fhe þfku Aku. xuõMxLku çkkuÕz/Rxkr÷f/ytzh÷kRLk çkLkkððk {kxu
                  ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  Vku{uox fhðk {kxu xuõMx ÃkMktË fhku.
                  Ãkøk÷wt 2  nku{ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.                                            2

                  Ãkøk÷wt 3   xuõMxLku yLkw¢{u çkkuÕz, Rxkr÷f yÚkðk ytzh÷kRLk fhðk {kxu VkuLx           3
                           økúwÃk{ktÚke B  yÚkðk  I  yÚkðk U  çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                                                                1


                           Tech Funda



                         xuõMxLku çkkuÕz fhðk {kxuLke þkuxofx fe Ctrl+B Au, Rxkr÷f{kt Ctrl+I Au yLku ytzh÷kRLk{kt Ctrl+U
                         Au.






                      xuõMx EVuõx ÷køkw fhðe

                  xuõMx RVuõxTMk çkxLk ík{Lku ík{khk xuõMx Ãkh fux÷ef MkwtËh yMkhku ÷køkw fhðkLke {tsqhe ykÃku Au.
                  xuõMx RVuõxTMk ÷køkw fhðk {kxu, Lke[u ykÃku÷kt Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  xuõMx ÃkMktË fhku.                                                    2

                  Ãkøk÷wt 2  nku{ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.                            3
                  Ãkøk÷wt 3   VkuLx økúwÃk{ktÚke xuõMx RVuõxTMk çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 4   Ëu¾kíke yMkhku{ktÚke, zÙkuÃk-zkWLk Mkq[e{kt ík{u su yMkh ÷køkw fhðk   1               4
                           {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.



                   22       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="25"><![CDATA[Vku{uox ÃkuELxh

                 Vku{uox ÃkuRLxh yuf þÂõíkþk¤e xq÷ / f{ktz Au suLkku WÃkÞkuøk Vku{uo®xøk MxkR÷, su{ fu VkuLx f÷h, MxkR÷ yÚkðk MkkRÍLke
                 Lkf÷ fhðk yLku íku s zkuõÞw{uLx{kt çkeò xuõMx Ãkh ÷køkw fhðk {kxu ÚkkÞ Au. Vku{uox ÃkuRLxhLkku WÃkÞkuøk fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt
                 yLkwMkhku :


                                                                                    2
                 Ãkøk÷wt 1  suLke Vku{uo®xøk þi÷eLke Lkf÷ fhðkLke sYh
                                                                  3
                          Au íku xuõMx ÃkMktË fhku.
                 Ãkøk÷wt 2  nku{ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.                        1                                   4

                 Ãkøk÷wt 3   Âõ÷Ãkçkkuzo økúwÃk{kt Vku{uox ÃkuRLxh f{ktz

                          Ãkh Âõ÷f fhku. ÃkkuRLxh çkúþLkk ykfkh{kt
                          çkË÷kÞ Au.

                 Ãkøk÷wt 4   su xuõMx Ãkh ík{u Mk{kLk Vku{uo®xøk ÷køkw fhðk {ktøkku Aku íkuLkk Ãkh çkúþ ÃkkuRLxh Ãkh Âõ÷f fhku. Vku{uo®xøk þi÷eLke
                          Lkf÷ fhðk{kt ykðþu.

                                                                                            Left         Right
                    yu÷kE{uLx çkË÷ðwt

                 ËMíkkðus{kt xuõMxLke rMÚkrík yÚkðk {kŠsLkLkk MktË¼o{kt xuõMx su heíku Mkux fhðk{kt
                 ykðu Au íkuLku økkuXðýe fnuðk{kt ykðu Au. ðzo 2016 {kt [kh økkuXðýe rðfÕÃkku
                 WÃk÷çÄ Au — zkçku, {æÞ{kt, s{ýu yLku sÂMxVkR. økkuXðýe çkË÷ðk {kxu, yk

                 Ãkøk÷kt yLkwMkhku :                                                             Center       Justify
                 Ãkøk÷wt 1  xuõMx ÃkMktË fhku.                                                2

                 Ãkøk÷wt 2  nku{ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.                                                        3
                 Ãkøk÷wt 3   Vfhk ÃkMktË fhe yu÷kR{uLxLke fkuR yuf çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.


                                                                                 1

                    çkkuzoh yLku þu®zøk ÷køkw fhðwt

                 ík{u ík{khk ËMíkkðusLku xuõMxLkk ç÷kuf Ãkh yÚkðk yk¾k Ãkus Ãkh çkkuzoh yLku þu®zøk ÷økkðeLku Mkòðx fhe þfku Aku yLku íkuLku
                 ykf»kof çkLkkðe þfku Aku. çkkuzoh yLku þu®zøk ÷økkððk {kxu, Lke[u ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :


                                                                                             2               3
                 Ãkøk÷wt 1  xuõMx ÃkMktË fhku.
                 Ãkøk÷wt 2  nku{ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.


                 Ãkøk÷wt 3   VfhkLkk sqÚk{kt çkkuzoMko rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 4   zÙkuÃk-zkWLk Mkq[e{ktÚke çkkuzoMko yLku þu®zøk ÃkMktË fhku.
                                                                                     1      4








                                                                                             ðzo 2016 {kt Vku{uo®xøk  23]]></page><page Index="26"><![CDATA[Ãkøk÷wt 5   çkkuzoh yLku þu®zøk zkÞ÷kuøk çkkuõMk Ëu¾kÞ Au. çkkuzoh ÷køkw fhðk {kxu
                           çkkuzoMko xuçk Ãkh Âõ÷f fhku yLku þu®zøk xuçk Ãkh Âõ÷f fheLku þu®zøk þuz         5
                           ÷køkw fhku.

                  Ãkøk÷wt 6   RÂåAík çkkuzoh yLku þuz ÃkMktË fhku yLku OK çkxLk Ãkh Âõ÷f
                           fhku.
                  ík{u ykxo rðfÕÃk{kt zÙkuÃk-zkWLk yuhku Ãkh Âõ÷f fheLku Ãký f÷kí{f çkkuzoh ÷køkw
                  fhe þfku Aku.                                                                     6


                           Tech Funda



                         Ãkus Ãkh çkkuzoh ÷økkððk {kxu, çkkuzoMko yLku þu®zøk zkÞ÷kuøk çkkuõMk{ktÚke Ãkus çkkuzoh xuçk Ãkh Âõ÷f fhku -> çkkuõMk
                         rðfÕÃk ÃkMktË fhku -> çkkuzoh MxkR÷ ÃkMktË fhku -> ykufu çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.








                      fuMk çkË÷ðku

                  [uLs fuMk rðfÕÃk {kR¢kuMkku^x ðzo{kt xuõMxLku yÃkhfuMk, ÷kuyhfuMk yÚkðk yLÞ Mkk{kLÞ furÃkx÷kRÍuþLk{kt çkË÷e Lkk¾u Au.
                  Ãkkt[ fuMk rðfÕÃkku Au : ðkõÞ fuMk, ÷kuyhfuMk, yÃkhfuMk, Ëhuf þçËLku furÃkx÷kRÍ fhku, fuMkLku xkìøk÷ fhku. ËMíkkðus{kt ÃkMktË
                  fhu÷k xuõMxLkku fuMk çkË÷ðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  ík{u su xuõMxLkku fuMk çkË÷ðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.
                  Ãkøk÷wt 2  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 3  VkuLx økúwÃk{kt [uLs fuMk rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 4  zÙkuÃk-zkWLk {uLkq{ktÚke sYrhÞkík {wsçk rðfÕÃk ÃkMktË fhku.



                               2
                                                                           3








                                                1                       4



                      þkuÄku yLku çkË÷ku

                  òu ík{u þkuÄðk {ktøkíkk nku fu fkuR [ku¬Mk þçË yÚkðk ðkõÞ ËMíkkðus{kt Ëu¾kÞ Au fu Lknª, íkku ík{khu yk¾ku ËMíkkðus
                  ðkt[ðkLke sYh LkÚke. fkuR þçË yÚkðk ðkõÞ þkuÄðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  nku{ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.







                   24       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="27"><![CDATA[Ãkøk÷wt 2   yurz®xøk økúwÃk{kt Vk$z f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.   1
                          ykLkkÚke ðzo 2016  rðLzkuLke zkçke çkkswyu                                Find
                          LkurðøkuþLk ÃkuLk÷ ¾w÷þu.                                                                2

                 Ãkøk÷wt 3   xuõMx çkkuõMk{kt ík{Lku òuRíkku þçË yÚkðk  3          4                   Replace
                          ðkõÞ ÷¾ku.
                 Ãkøk÷wt 4   xuõMx çkkuõMkLke s{ýe çkkswyu Mk[o ykRfkuLk

                          Ãkh Âõ÷f fhku yÚkðk yuLxh fe Ëçkkðku.
                 LkurðøkuþLk ÃkuLk÷Lkku Lke[uLkku ¼køk sYhe xuõMx yÚkðk þçË
                 Mk{qnLke ½xLkkykuLke Mkq[e «ËŠþík fhþu.

                 xuõMxLke ykð~Þf ½xLkk Ãkh sðk {kxu yuLxh fe Ëçkkðku.

                 fkuR þçË yÚkðk ðkõÞLku çkeò þçË yÚkðk ðkõÞÚke çkË÷ðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :



                 Ãkøk÷wt 1   yurz®xøk økúwÃk{kt Replace f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. ykLkkÚke  Find       1
                          and Replace zkÞ÷kuøk çkkuõMk ¾w÷þu.

                 Ãkøk÷wt 2   Find what xuõMx çkkuõMk{kt su þçË yÚkðk ðkõÞ çkË÷ðkLkwt Au íku
                          ÷¾ku.
                 Ãkøk÷wt 3  Replace with xuõMx çkkuõMk{kt Lkðku þçË yÚkðk ðkõÞ ÷¾ku.
                                                                                                      2      4
                 Ãkøk÷wt 4   xuõMxLkk ÃkMktËøkeÞwõík rhÃ÷uMk{uLx {kxu  Find Next yLku Replace
                          çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku yÚkðk nk÷Lkk xuõMxLkk çkÄk s ðkhkLku Lkðk xuõMxÚke
                          çkË÷ðk {kxu Replace All çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.                       3





                          Tech Funda


                       l Find MkwrðÄkLkku WÃkÞkuøk fhðk {kxuLke þkuxofx fe Ctrl + F Au.

                       l Replace MkwrðÄkLkku WÃkÞkuøk fhðk {kxuLke þkuxofx fe Ctrl + H .








                    çkw÷uxTMk W{uhðk yLku Lktçk®høk

                 ðzo 2016 ík{Lku çku «fkhLke ÞkËeyku Au. çkw÷uxuz ÞkËe yLku Lktçkhðk¤e ÞkËe.   Bullets   Numbering
                 çkw÷ux yu [kuhMk yÚkðk ®çkËw suðwt LkkLkwt «íkef Au su xuõMxLke Mkh¤ hu¾kykuLku
                 ÞkËe{kt YÃkktíkrhík fhu Au. ÞkËe{kt Ëhuf ðMíkwLku Lktçkh ykÃkðk {kxu Lktçk®høkLkku

                 WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.
                                                                                       1             2






                                                                                             ðzo 2016 {kt Vku{uo®xøk  25]]></page><page Index="28"><![CDATA[çkw÷ux yLku MktÏÞkyku W{uhðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  nku{ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2   ÃkuhuøkúkV sqÚk{kt çkw÷uxTMk yÚkðk Lktçk®høkLke çkksw{kt                     3
                           zÙkuÃk-zkWLk íkeh Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 3   ík{u su çkw÷ux þi÷e yÚkðk Lktçkh þi÷eLkku WÃkÞkuøk
                           fhðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.
                  ÞkËeLkk Ãknu÷k ðMíkw ÷¾ku. yuLxh fe Ëçkkðku. ykøk¤Lkku
                  çkw÷ux  yÚkðk  Lktçkh  ykøk÷e  ÷kRLk{kt  ÃkkuíkkLke  {u¤u

                  Ëu¾kþu.                                                               3


                    ¿kkLk Mktøkún   òu ík{u ðzoLkku WÃkÞkuøk fheLku òËwR òuzýeLkwt ÃkwMíkf çkLkkðe þfku íkku þwt Úkþu ? ík{u íku{kt fÞk {tºkku þk{u÷


                                    fhþku ?




                      zÙkuÃk fuÃkLkku WÃkÞkuøk fuðe heíku fhðku
                  ßÞkhu VfhkLkk Ãknu÷k þçËLkku Ãknu÷ku yûkh çkkfeLkk þçË fhíkk {kuxku nkuÞ íÞkhu íkuLku zÙkuÃk fuÃk RVuõx fnuðk{kt ykðu Au. zÙkuÃk
                  fuÃk RVuõx ÷køkw fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1   Vfhk ÃkMktË fhku yLku RLMkxo xuçk Ãkh Âõ÷f
                           fhku.

                  Ãkøk÷wt 2   xuõMx økúwÃk{kt zÙkuÃk fuÃk rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.                               2
                           yuf zÙkuÃk zkWLk Mkq[e Ëu¾kþu.
                  Ãkøk÷wt 3   RÂåAík zÙkuÃk fuÃk yMkh ÃkMktË fhku.  1                        3








                     ÃkwLkhkðíkoLk



                         xuõMxLkku Ëu¾kð yLku økkuXðýe çkË÷ðkLku xuõMxLkwt Vku{uo®xøk fnuðk{kt ykðu Au.
                          VkuLx yux÷u M¢eLk ÃkhLkk xuõMxLkku Ëu¾kð.
                          xuõMxLku nkR÷kRx fhðkLkku yÚko yu Au fu {níðÃkqýo xuõMxLku Ã÷u®Mkøk fhðwt yLku íkuLkk Ãkh htøkeLk ÷tçk[kuhMk
                         {qfðwt
                          ËMíkkðus{kt xuõMxLke rMÚkrík yÚkðk {kŠsLkLkk MktË¼o{kt xuõMx su heíku Mkux fhðk{kt ykðu Au íkuLku økkuXðýe fnuðk{kt
                         ykðu Au.
                         çkw÷ux yu yuf LkkLkwt «íkef Au suLkku WÃkÞkuøk ÞkËe{kt Ëhuf ðMíkwLku r[röík fhðk {kxu ÚkkÞ Au.
                         zÙkuÃk fuÃk RVuõx VfhkLkk Ãknu÷k þçËLkk Ãknu÷k yûkhLku çkkfeLkk xuõMx fhíkk {kuxku çkLkkðu Au.








                   26       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="29"><![CDATA[MðkæÞkÞ



                 A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                     1.  ÷¾kýLku zkçke çkksw økkuXððk {kxu Lke[uLkk{ktÚke fÞk çkxLk Ãkh Âõ÷f fhðwt òuRyu ?


                        a.                               b.                             c.

                     2.  Lke[uLkk{ktÚke fR yMkh VfhkLkk Ãknu÷k þçËLkk Ãknu÷k yûkhLku çkkfeLkk ÷¾ký fhíkk {kuxku çkLkkðu Au ?

                        a.  VkuLx                        b.  zÙkuÃk fuÃk                c.  [uLs fuMk

                     3.  yk        rðfÕÃkLkku WÃkÞkuøk ............................. ÞkËe çkLkkððk {kxu ÚkkÞ Au.


                        a.  Lktçkh fhu÷                  b.  çkw÷ux                     c.  ÷kRLk

                     4.  Vku{uox ÃkuRLxh f{ktz fÞk økúwÃk nuX¤ òuðk {¤u Au ?


                        a.  Âõ÷Ãkçkkuzo                  b.  VkuLx                      c.  ÃkuhuøkúkV

                 B.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku :


                                                         Vku{uo®xøk, çkkuÕz, RLMkxo, s{ýu
                                          Mktfuík

                     1.  ......................... yux÷u ½kxwt ÷¾ký.

                     2.  ......................... yu÷kR{uLx, xuõMx s{ýk nktrMkÞk MkkÚku økkuXðkÞu÷ Au.

                     3.  ......................... xuçk nuX¤ xuõMx økúwÃk{kt zÙkuÃkfuÃk rðfÕÃk nksh Au.

                     4.  ÷¾kýLkk Ëu¾kð yLku økkuXðýe{kt VuhVkh fhðkLke «r¢ÞkLku fnuðkÞ Au ..........................

                 C.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  VkuLx þwt Au ? ðzo 2016 Lkk rzVkuÕx VkuLxLkwt Lkk{ ykÃkku.

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  [kh «fkhLkk økkuXðýeykuLke ÞkËe çkLkkðku.
                        .....................................................................................................................................................................


                 D.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.
                     1.  çkkuÕz yLku ytzh÷kRLk ðå[uLkku íkVkðík ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................






                                                                                             ðzo 2016 {kt Vku{uo®xøk  27]]></page><page Index="30"><![CDATA[2.  ík{u ík{khk zkuõÞwuLx{kt çkw÷uxTMk fuðe heíku Ëk¾÷ fhe þfku Aku ?

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                                                                                               21 st
                  E.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                            Century   #Critical Thinking
                                                                                              Skills  #Technology Literacy
                      1.  hknw÷u íkuLkk r«Þ r¢fuxh Ãkh yuf Vfhk ÷ÏÞku, Ãký íkuLku yuf þçË çkË÷ðkLke sYh ÷køke. íkuLku ¾çkh LkÚke fu íkuLku fuðe heíku çkË÷ðku.
                          íku þçËLku çkË÷ðk {kxu íku fÞku f{ktz ðkÃkhe þfu ?


                      2.  r«Þkyu yuf frðíkk ÷¾e Au yLku íku RåAu Au fu ÷¾ký Ãkus Ãkh furLÿík nkuÞ. ðzo 2016 {kt íku íkuLkk ÷¾kýLku fuðe
                          heíku fuLÿ{kt økkuXðe þfu Au íkuLkwt ðýoLk fhku.






                            SDG «ð]r¥k



                     støk÷ku fwËhíkLkku y{qÕÞ ¾òLkku Au, ðLÞSðLkLkwt ½h Au yLku ykÃkýe SðLkhu¾k Au. íkuyku nðkLku þwØ
                     fhu Au, MktMkkÄLkku Ãkqhk Ãkkzu Au yLku ykçkkunðk ÃkrhðíkoLk Mkk{u ÷zu Au. yk ÷e÷k yòÞçkeykuLkwt hûký fuðe
                     heíku fhðwt íku çkíkkððk {kxu ðzoLkk ykuLk÷kRLk rÃkõ[Mko Ve[hLkku WÃkÞkuøk fheLku Vkuxku fku÷ks çkLkkðku !






                                                                                            21 st   #Technology Literacy
                                                                                         Century
                                                                                           Skills  #Productivity & Accountability
                                                                 ÷uçk{kt


                         ðzo 2016 ¾ku÷ku yLku ykf]rík{kt çkíkkÔÞk «{kýu xkRÃk fhku :

                         ‘ykÃkýk ÃkÞkoðhý Ãkh «Ëq»kýLke yMkhku’ rð»kÞ Ãkh Ãkkt[ ðkõÞku
                        ÷¾ku.

                        l  {wÏÞ þe»kof çkkuÕz yLku {æÞ{kt økkuXðkÞu÷ nkuðwt òuRyu.

                        l  Ãkus çkkuzoh ÷køkw fhku.










                  1.  ðzo 2016 {kt Vku{uo®xøkLkk VkÞËkykuLke [[ko fhku.
                  2.  yurz®xøk yLku Vku{uo®xøk ðå[uLkk íkVkðíkLke [[ko fhku.









                   28       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="31"><![CDATA[ðzo 2016 {kt


                    04                                                   økúkrVõMk yLku xuçk÷















                                  ík{khku WÆu~Þ
                                    òýfkhe {kxu:


                                      l  þuÃMk                        l  ðzoykxo
                                       l  rMkBçkku÷                     l  xuçk÷
                                        l  xuçk÷ MkkÚku fk{ fhðwt




                 ík{u Ãknu÷uÚke s òýku Aku fu ðzo 2016 yuf ðzo «kuMkuMkh Au yLku íku ÔÞkðMkkrÞf Ëu¾kð MkkÚku ykf»kof ËMíkkðuòu
                 çkLkkððk {kxu WÒkík MkwrðÄkyku «ËkLk fhu Au. [k÷ku ðzo 2016 {kt økúkrVõMk yLku xuçk÷ MkkÚku fuðe heíku fk{ fhðwt íku
                 þe¾eyu.


                    þuÃMk

                 ðzo 2016 íkiÞkh ykfkhkuLkk Mk{qn MkkÚku ykðu Au suLkku WÃkÞkuøk ík{u ík{khk ËMíkkðus{kt fhe þfku Aku. ík{u ykfkhkuLke
                 MkkRÍ çkË÷e þfku Aku, Vuhðe þfku Aku, Â^÷Ãk fhe þfku Aku, htøk fhe þfku Aku yLku ðÄw srx÷ ykfkh çkLkkððk {kxu íku{Lku

                 òuze þfku Aku. þuÃMk f{ktz{kt ykfkhkuLke ½ýe ©uýeyku þk{u÷ Au, su{ fu hu¾kyku, ÷tçk[kuhMk, {q¤¼qík ykfkh, ç÷kuf
                 yuhku, ^÷ku[kxo, íkkhkyku yLku çkuLkhku yLku fkì÷ykWxTMk.

                 ykfkh Ëkuhðk

                 ykfkh Ëkuhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                                                                               1
                 Ãkøk÷wt 1  RLMkxo {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 2   Illustrations  økúwÃk{kt þuÃMk f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. yuf
                          zÙkuÃk-zkWLk {uLkq Ëu¾kÞ Au su{kt ík{u ík{khk zkuõÞw{uLx{kt çkÄk                      2
                          ykfkhku Ëk¾÷ fhe þfku Aku.

                 Ãkøk÷wt 3   WÃk÷çÄ ykfkh ©uýeyku{ktÚke fkuRÃký ykfkh ÃkMktË fhðk   3
                          {kxu íkuLkk Ãkh Âõ÷f fhku.

                 ÃkMktË fhu÷ ykfkh Ëkuhðk {kxu ËMíkkðus rðMíkkh{kt {kWMk ÃkkuRLxh Ãkh Âõ÷f fhku yLku ¾U[ku. ßÞkhu ÃkMktË fhu÷ ykfkh

                 RÂåAík MkkRÍLkku nkuÞ íÞkhu {kWMk çkxLk Akuze Ëku.


                                                                                        ðzo 2016 økúkrVõMk yLku xuçk÷  29]]></page><page Index="32"><![CDATA[xuõMx Ëk¾÷ fhðwt

                  xuõMx Ëk¾÷ fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1   ykfkhLke ytËh s{ýwt-Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2   ÃkkuÃk-yÃk {uLkw{ktÚke xuõMx W{uhku rðfÕÃk ÃkMktË fhku.
                  xuõMx ÷¾ku yLku ÃkAe ykfkhLke çknkh M¢eLk Ãkh øk{u íÞkt Âõ÷f
                  fhku.                                                              1




                  ykfkhLke YÃkhu¾k htøk yLku ¼hý htøk çkË÷ðku                                    2
                  ykfkhLke YÃkhu¾k çkË÷ðk yLku ykfkh{kt htøk ¼hðk {kxu yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1   ykfkh ÃkMktË fhðku.                                                                   2
                  Ãkøk÷wt 2   Vku{uox xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.                                              3

                  Ãkøk÷wt 3  þuÃk MxkR÷ økúwÃk{kt þuÃk rV÷ yÚkðk þuÃk ykWx÷kRLk

                           f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. f÷Mko Ãku÷ux Ëu¾kÞ Au.
                  Ãkøk÷wt 4   Úke{ f÷Mko zÙkuÃk-zkWLk {uLkq{ktÚke htøk ÃkMktË                             4

                           fhku.
                                                                                                            1

                  ykfkh{kt yMkhku W{uhðku

                  ðzo 2016 ykfkhLkk Ëu¾kðLku çkË÷ðk {kxu rðrðÄ «fkhLkk ykfkh «¼kðku Ãkqhk Ãkkzu Au, su{ fu «eMkux, þuzku, rh^÷uõþLk,
                  ø÷ku, Mkku^x yuSMk, çkuð÷ yLku 3-D hkuxuþLk.
                  þuÃk RVuõxTMk ÷køkw fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                                                                                                                    2
                  Ãkøk÷wt 1  ykfkh ÃkMktË fhðk {kxu íkuLkk Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                                    3
                  Ãkøk÷wt 2  þuÃk Vku{uox xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 3   þuÃk MxkR÷ økúwÃk{ktÚke, þuÃk RVuõxTMk f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. yuf   4
                           zÙkuÃk-zkWLk {uLkw Ëu¾kÞ Au.

                  Ãkøk÷wt 4   zÙkuÃk-zkWLk {uLkq{ktÚke fkuR rðfÕÃk Ãkh {kWMk {qfku. yuf Mkçk-{uLkq                  5
                           Ëu¾kÞ Au.

                  Ãkøk÷wt 5    Mkçk-{uLkw{ktÚke, RÂåAík yMkh ÃkMktË fhku.                                           1




                      ðzoykxo
                  ðzoykxo ík{Lku xuõMx RVuõxTMk çkLkkððkLke {tsqhe ykÃku Au su xuõMx Vku{uo®xøk îkhk þõÞ LkÚke. ðzoykxo xuõMxLku ðÄw ykf»kof

                  yLku æÞkLkÃkkºk çkLkkðu Au. xuõMx Ãkh ðzoykxo RVuõx ÷køkw fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  ík{u ðzoykxo ÷køkw fhðk {ktøkku Aku íku xuõMx ÃkMktË fhku.







                   30       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="33"><![CDATA[Ãkøk÷wt 2  RLMkxo {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.                     1
                 Ãkøk÷wt 3   xuõMx økúwÃk{kt ðzoykxo f{ktz Ãkh Âõ÷f                                                2
                          fhku.

                 Ãkøk÷wt 4    rðrðÄ þi÷e rðfÕÃkku MkkÚku ðzoykxo Âõ÷f
                          MxkR÷ øku÷uhe zÙkuÃk-zkWLk Ëu¾kÞ Au.
                          RÂåAík þi÷e ÃkMktË fhku.                     4
                                                                                                              3



                    rMkBçkku÷
                 rMkBçkku÷ yu rðhk{r[öku yÚkðk ¾kMk yûkhku Au su Mkk{kLÞ heíku feçkkuzo Ãkh òuðk {¤íkk LkÚke. ík{khk ËMíkkðus{kt rMkBçkku÷

                 W{uhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                 Ãkøk÷wt 1  RLMkxo {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                       1
                 Ãkøk÷wt 2   rMkBçkkuÕMk økúwÃk{kt rMkBçkku÷ f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.                                2
                          rðrðÄ rMkBçkku÷ Ähkðíkwt zÙkuÃk-zkWLk {uLkw Ëu¾kÞ
                          Au.                                                                            3

                 Ãkøk÷wt 3   ík{u su Ãký rMkBçkku÷ Ëk¾÷ fhðk {ktøkku Aku
                          íkuLkk Ãkh Âõ÷f fhku.


                    xuçk÷

                 xuçk÷ yu Míkt¼ku yLku ÃktÂõíkykuLkk MðYÃk{kt ÷¾kýLke økkuXðýe Au. xuçk÷Lkku WÃkÞkuøk {krníkeLku ÔÞðÂMÚkík heíku hsq fhðk {kxu
                 ÚkkÞ Au.

                 fkì÷{ yu xuçk÷Lkk Q¼k rð¼køkku Au, ßÞkhu ÃktÂõíkyku yu xuçk÷Lkk ykzk rð¼køkku Au.
                 xuçk÷{kt xku[Lke nhku¤Lkku WÃkÞkuøk Mkk{kLÞ heíku xuçk÷ nuzh íkhefu ÚkkÞ Au. fku»kku yu ÔÞÂõíkøkík [kuhMk Au su{kt ík{u xuõMx,

                 R{uòu yÚkðk økúkrVõMk {qfku Aku.


                    xuçk÷ MkkÚku fk{ fhðwt
                 [k÷ku ðzo 2016 {kt xuçk÷kuLke fk{økehe rðþu þe¾eyu.                                               1


                 xuçk÷ Ëk¾÷ fhðwt
                 xuçk÷ Ëk¾÷ fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :                                   2

                 Ãkøk÷wt 1  RLMkxo xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.                                          3

                 Ãkøk÷wt 2  xuçkÕMk økúwÃk{kt xuçk÷ f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 3   xuçk÷{kt fkì÷{ yLku ÃktÂõíkykuLke MktÏÞk ÃkMktË fhðk {kxu [kuhMk Ãkh {kWMk
                          hk¾ku  yLku  {kWMk  Ãkh  Âõ÷f  fhku.  xuçk÷  ËMíkkðus{kt  Ëk¾÷  fhðk{kt
                          ykðþu.






                                                                                        ðzo 2016 økúkrVõMk yLku xuçk÷  31]]></page><page Index="34"><![CDATA[ík{u xuçk÷ f{ktzLkk zÙkuÃk-zkWLk {uLkw{ktÚke RLMkxo xuçk÷ rðfÕÃkLkku WÃkÞkuøk fheLku ðÄw ÃktÂõíkyku yLku fkì÷BMk MkkÚku xuçk÷ Ãký

                  Ëk¾÷ fhe þfku Aku.
                  fku»kku, ÃktÂõíkyku, Míkt¼ku yLku xuçk÷ ÃkMktË fhðk

                  ðzo 2016 ík{Lku yuf fku»k, fku»kkuLkku Mk{qn, yk¾e ÃktÂõík, yk¾e fkì÷{ yLku yk¾e xuçk÷ ÃkMktË fhðkLkku rðfÕÃk
                  ykÃku Au.
                      yuf s fku»k ÃkMktË fhðk {kxu, {kWMk ÃkkuRLxhLku fku»kLke zkçke Äkh íkhV ¾Mkuzku. ÃkkuRLxh yuf fk¤ku s{ýku ÃkkuR®Lxøk yuhku
                     çkLkþu.

                      yk¾e ÃktÂõík ÃkMktË fhðk {kxu, {kWMk ÃkkuRLxhLku ÃktÂõíkLkk Ãknu÷k fku»kLke zkçke ÄkhLke çknkh ¾Mkuzku. ÃkkuRLxh MkVuË s{ýk
                     ÃkkuR®Lxøk yuhku çkLkþu. yk¾e ÃktÂõík ÃkMktË fhðk {kxu Âõ÷f fhku.
                      yk¾k fkì÷{Lku ÃkMktË fhðk {kxu, {kWMk ÃkkuRLxhLku fkì÷{Lkk Ãknu÷k Mku÷Lke WÃkhLke ÄkhLke çknkh ¾Mkuzku. ÃkkuRLxh ç÷uf

                     zkWLk fhíku yuhku çkLkþu. yk¾k fkì÷{Lku ÃkMktË fhðk {kxu Âõ÷f fhku.
                      yk¾wt xuçk÷ ÃkMktË fhðk {kxu, {kWMk ÃkkuRLxhLku xuçk÷ Ãkh ¾Mkuzku. xuçk÷Lkk WÃkh zkçkk ¾qýk{kt yuf xuçk÷ nuzh Ëu¾kþu.

                     yk¾wt xuçk÷ ÃkMktË fhðk {kxu xuçk÷ nuLz÷ Ãkh Âõ÷f fhku.



                  hku yLku fkì÷{ W{uhðkLkwt
                  yufðkh ík{u xuçk÷ Ëk¾÷ fhe ÷ku, ÃkAe ík{u íku{kt ðÄw hku yLku fkì÷{ W{uhe þfku Aku. xuçk÷{kt yuf ÃktÂõík yÚkðk fkì÷{ W{uhðk
                  {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1   xuçk÷Lke  íku hku yÚkðk  fkì÷{ ÃkMktË
                           fhku ßÞkt ík{u çkeS hku yÚkðk fkì÷{                                            2
                           W{uhðk {ktøkku Aku.
                  Ãkøk÷wt 2   ÷uykWx xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.                          3

                  Ãkøk÷wt 3   WÃkhLke  íkhV  W{uhðe,  Lke[uLke  íkhV   1
                           W{uhe, zkçke çkksw W{uhðe yLku s{ýe
                           çkksw W{uhðe{ktÚke RÂåAík f{ktz ÃkMktË

                           fhku.


                  fku»kku, hku, fku÷{ yLku xuçk÷ fkZe Lkk¾ðk

                  ík{u fkuRÃký Mk{Þu ík{khk xuçk÷{ktÚke fku»kku, hku yLku fkì÷BMk fkZe þfku Aku. ík{u yk¾wt xuçk÷ Ãký fkZe þfku Aku. xuçk÷ yÚkðk yk¾k
                  xuçk÷{ktÚke fku»kku, hku yÚkðk fkì÷BMk fkZe Lkk¾ðk {kxu yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1   ík{u su fku»kku, fkì÷{, hku yÚkðk                                      2
                           xuçk÷ fkZe Lkk¾ðk {ktøkku Aku íku
                           ÃkMktË fhku.
                                                                          3
                  Ãkøk÷wt 2   ÷uykWx {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.  1




                                                                                           4




                   32       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="35"><![CDATA[Ãkøk÷wt 3  rz÷ex f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 4   zÙkuÃk-zkWLk Mkq[e{ktÚke RÂåAík rðfÕÃk ÃkMktË fhku :  Delete Cells,  Delete
                          Columns, Delete Rows yLku Delete Table Lkk¾ku.
                 òu ík{u Delete Cells rðfÕÃk ÃkMktË fhku Aku, íkku Delete Cells zkÞ÷kuøk çkkuõMk Ëu¾kÞ Au.
                 RÂåAík rðfÕÃk ÃkMktË fhku.



                          Tech Funda



                       ÃkMktË fhu÷e hku/fkì÷{ fkZe Lkk¾ðk {kxu Shift+Del fe Ëçkkðku.




                 fkì÷{Lke Ãknku¤kR çkË÷ðe

                 ßÞkhu ík{u xuçk÷ Ëk¾÷ fhku Aku, íÞkhu ðzo fkì÷{Lke Ãknku¤kR Mkux fhu Au. suÚke íku xuçk÷ Ãkus Ãkh rVx ÚkkÞ. ík{u xuçk÷{kt
                 fkì÷{Lke Ãknku¤kR ðÄkhe yÚkðk ½xkze þfku Aku. fkì÷{Lke Ãknku¤kR çkË÷ðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1   ík{u suLke Ãknku¤kR çkË÷ðk {ktøkku Aku íku fkì÷{ ÃkMktË     2
                          fhku.

                 Ãkøk÷wt 2   ÷uykWx xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                                1
                 Ãkøk÷wt 3   Mku÷ MkkRÍ økúwÃk{kt, xuçk÷ fkì÷{ Ãknku¤kR çkkuõMk{kt Âõ÷f              3
                          fhku, yLku ÃkAe fkì÷{Lke Ãknku¤kR çkË÷ku.


                 fku»kku {so fhðwt
                 {‹søk yux÷u yuf s hku yÚkðk yuf s fku÷{{kt çku yÚkðk ðÄw fku»kkuLku yuf s fku»k{kt òuzðkLkku. çku yÚkðk ðÄw fku»kkuLku {so
                 fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1  {so fhðk {kxuLkk fku»kku ÃkMktË fhku.                                         2
                 Ãkøk÷wt 2  ÷uykWx xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                                                  3
                 Ãkøk÷wt 3   {so Mku÷ f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. ÃkMktË fhu÷k
                          fku»kku yuf Mku÷ íkhefu {so ÚkkÞ Au.                1



                 rð¼ksLk fku»kku

                 rð¼ksLk yux÷u yuf fku»kLku çku fu íkuÚke ðÄw fku»kku{kt rð¼kSík fhðku. fku»kLku rð¼kSík fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt
                 yLkwMkhku :
                 Ãkøk÷wt 1   ík{u su fku»kLku rð¼kSík fhðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.

                 Ãkøk÷wt 2   ÷uykWx xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 3   ÂMÃ÷x Mku÷ f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. ÂMÃ÷x Mku÷ MktðkË çkkuõMk ¾w÷þu.






                                                                                        ðzo 2016 økúkrVõMk yLku xuçk÷  33]]></page><page Index="36"><![CDATA[Ãkøk÷wt 4   fku÷{Lke MktÏÞk çkkuõMk{kt fku÷{ {kxu RÂåAík MktÏÞk yLku hkuLke MktÏÞk çkkuõMk{kt hkuLke MktÏÞk Ëk¾÷

                           fhku.
                  Ãkøk÷wt 5  ykufu çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.

                                                          2


                                                                                                       4

                                                        3
                                1
                                                                                              5


                  xuçk÷kuLke MkkRÍ çkË÷ðe
                  MkkRÍ çkË÷ðkLkku yÚko xuçk÷Lke MkkRÍ çkË÷ðkLkku ÚkkÞ Au. xuçk÷Lke MkkRÍ çkË÷ðk {kxu :
                  Ãkøk÷wt 1   {kWMk ÃkkuRLxh Ã÷Mk MkkRLk{kt YÃkktíkrhík Lk ÚkkÞ íÞkt MkwÄe xuçk÷Lke Lke[u s{ýe çkkswyu xuçk÷ nuLz÷ Ãkh {kWMk
                           ÃkkuRLxh ¾Mkuzku.






                                                                                                            Âõ÷f fhku yLku
                                                                                                               ¾U[ku



                  Ãkøk÷wt 2  {kWMk ÃkkuRLxhLku ºkktMkk heíku Âõ÷f fhku yLku ¾U[ku yLku ßÞkhu ík{Lku RÂåAík MkkRÍ {¤u íÞkhu {kWMk çkxLk Akuze
                  Ëku.

                  çkkuzoh yLku þu®zøk

                  çkkuzoh yLku þu®zøk ÷køkw fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1   xuçk÷ ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 3  nku{ {uLkwLkk ÃkuhuøkúkV sqÚk{kt çkkuzoMko zÙkuÃk-zkWLk

                           yuhku Ãkh Âõ÷f fhku.
                  Ãkøk÷wt 4   çkkuzohLkku «fkh ÃkMktË fhku.


                                                       2
                                                                             3

                                                                             4



                                               1


                  Ãkøk÷wt 5  nku{ {uLkwLkk ÃkuhuøkúkV sqÚk{kt þu®zøk zÙkuÃk zkWLk yuhku Ãkh Âõ÷f fhku.






                   34       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="37"><![CDATA[Ãkøk÷wt 6  Úke{ f÷MkoLke zÙkuÃk-zkWLk ÞkËe{ktÚke htøk ÃkMktË fhku.


                                                                               5





                                                    6








                 ík{u çkkuzoh zÙkuÃk-zkWLk Mkq[e{ktÚke çkkuzoMko yLku þu®zøk rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fheLku çkkuzohLke þi÷e Ãký çkË÷e þfku Aku.
                 xuçk÷ þi÷eyku

                 ðzo 2016 {kt xuçk÷ MxkR÷ Ve[h MkkÚku, ík{u yk¾k xuçk÷Lku ÍzÃkÚke Vku{uox fhe þfku Aku. xuçk÷ MxkR÷ ÷køkw fhðk {kxu, yk

                 Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1   xuçk÷ Ãkh øk{u íÞkt Âõ÷f fhku yLku rhçkLk Ãkh Ëu¾kíke rzÍkRLk xuçk ÃkMktË fhku.
                 Ãkøk÷wt 2   xuçk÷ MxkR÷ økúwÃk{kt RÂåAík MxkR÷ Ãkh Âõ÷f fhku. ÃkMktË fhu÷e MxkR÷ xuçk÷ Ãkh ÷køkw Úkþu.


                                        2                                       1




















                    ÃkwLkhkðíkoLk


                        ðzoykxo ík{Lku xuõMx RVuõxTMk çkLkkððkLke {tsqhe ykÃku Au su xuõMx Vku{uo®xøk îkhk þõÞ LkÚke.


                        xuçk÷ yu hku yLku fku÷{Lkk MðYÃk{kt xuõMxLke økkuXðýe Au.
                        {‹søk yux÷u çku fu íkuÚke ðÄw fku»kkuLkwt yuf fku»k{kt òuzký.

                        rð¼ksLk yux÷u yuf fku»kLku çku fu íkuÚke ðÄw fku»kku{kt rð¼kSík fhðe.

                        xuçk÷Lke MkkRÍ çkË÷ðkLkku yÚko yu Au fu xuçk÷Lke MkkRÍ ðÄkhðe yLku ½xkzðe.

                        ðzo 2016 {kt xuçk÷ MxkR÷ Ve[h MkkÚku, ík{u yk¾k xuçk÷Lku ÍzÃkÚke Vku{uox fhe þfku Aku.

                        nk÷Lkk xuçk÷{kt fku»kku, hku yLku fkì÷BMk W{uhðk yLku fkZe Lkk¾ðk þõÞ Au.




                                                                                        ðzo 2016 økúkrVõMk yLku xuçk÷  35]]></page><page Index="38"><![CDATA[MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  {so Mku÷ f{ktz fÞk xuçk nuX¤ òuðk {¤u Au ?

                          a.  ÷uykWx                     b.  RLMkxo                       c.  Vku{uox

                      2.  ......................... yu xuçk÷Lke MkkRÍ çkË÷ðkLkku WÕ÷u¾ fhu Au.


                          a.  rð¼ksLk                    b.  {‹søk                        c.  MkkRÍ çkË÷ðe
                      3.  xuçk÷ f{ktz fÞk xuçk nuX¤ òuðk {¤u Au ?


                          a.  Vku{uox                    b.  ÷uykWx                       c.  RLMkxo

                      4.  ÂMÃ÷x Mku÷ f{ktz fÞk xuçk nuX¤ òuðk {¤u Au ?

                          a.  nku{                       b.  ÷uykWx                       c.  Vku{uox


                  B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.
                      1.  ík{u xuçk÷{kt yrLkåALkeÞ hku yLku fkì÷BMk fkZe þfíkk LkÚke.                       ...................


                      2.  çkuð÷ yu ðzo 2016 {kt nksh yuf ykfkh yMkh Au.                                     ...................

                      3.  ðzoykxo øku÷uhe{kt rðrðÄ «fkhLkk r[ºkku Mkk{u÷ Au.                                ...................

                      4.  xuçk÷{kt hku yLku fku÷{Lkk yktíkhAuËLku fku»k fnuðk{kt ykðu Au.                   ...................

                  C.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  xuçk÷ MxkR÷Lkku WÃkÞkuøk þwt Au ?

                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  ykfkh Ãkh «rík®çkçk yMkh ÷køkw fhðk {kxu fÞku f{ktz ðÃkhkÞ Au ?

                          .....................................................................................................................................................................

                  D.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.
                      1.  xuçk÷{kt hku W{uhðkLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.


                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  zkuõÞw{uLx{kt ðzoykxo W{uhðkLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.

                          .....................................................................................................................................................................


                          .....................................................................................................................................................................


                   36       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="39"><![CDATA[21 st
                 E.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                            Century   #Critical Thinking
                                                                                             Skills  #Technology Literacy
                     1.  rËþkyu íkuLkk çkÄk MknÃkkXeykuLke rðøkíkku Ëk¾÷ fhðkLke hnuþu yLku íkuLke Mkku^xfkuÃke çkLkkððkLke hnuþu. yktfzkfeÞ zuxk
                        Ähkðíkk íkuLkk fkÞoLku økkuXððk {kxu íkuýeyu fR MkwrðÄkLkku WÃkÞkuøk fhðku òuRyu ?


                     2.  hrðLku íkuLkk «kusuõx {kxu þe»kof ÃktÂõík çkLkkððk {kxu xuçk÷{kt fku»kku {so fhðkLke sYh Au. fku»kku ÃkMktË fhðk
                        yLku íku{Lku {so fhðk {kxu íkuýu fÞk Ãkøk÷kt yLkwMkhðk òuRyu yLku íku {so f{ktz õÞktÚke þkuÄe þfu Au ?





                                                                                                 21 st   #Technology Literacy
                                                                                               Century
                                                                                                Skills  #Flexibility
                                                               ÷uçk{kt


                    ðzo 2016 {kt Lke[u {wsçk Ëkuhku yLku çkLkkðku :
                    l  6 hku yLku 6 fku÷{ Ähkðíkwt xuçk÷ Ëk¾÷ fhku.
                    l   fku÷{{kt rMk. Lktçkh, Lkk{, ytøkúuS, rnLËe, økrýík yLku fw÷ íkhefu nu®zøk ÷¾ku.

                    l  hku{kt RÂåAík zuxk Ëk¾÷ fhku.
                    l   ‘nwt {khk ðøko rþûkfLku «u{ fÁt Awt’ ÷¾ký MkkÚku nMkíkku [nuhku çkLkkðku. Ëkuhu÷k nMkíkk [nuhkLke òzkR yLku YÃkhu¾kLkku htøk
                        çkË÷ku. íkuLku ðkË¤e htøkÚke Ãký ¼hku.






                  Teacher's Corner

                 1.  ðzo 2016 ËMíkkðus{kt økúkrVõMkLkk nuíkwyku Mk{òðku.
                 2.  ðzo 2016 {kt xuçk÷kuLke rðrðÄ rðþu»kíkkyku Mk{òðku.




































                                                                                        ðzo 2016 økúkrVõMk yLku xuçk÷  37]]></page><page Index="40"><![CDATA[ÃkkðhÃkkuELx 2016 Lkku Ãkrh[Þ
                    05














                         ík{khku WÆu~Þ
                            òýfkhe {kxu:

                             l  ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lke þYykík         l  ÃkkðhÃkkuRLx rðLzkuLkk ½xfku
                              l  Lkðw «uÍLxuþLk çkLkkððwt              l  M÷kRz Ãkh zuxk Ëk¾÷ fhðku
                                l  rçkÕx-RLk xuBÃ÷uxTMkLkku WÃkÞkuøk       l  M÷kRz ÔÞqs
                                 l  «uÍLxuþLk Mkk[ððwt                     l  Mkk[ðu÷ «uÍLxuþLk ¾ku÷ðwt

                  {kR¢kuMkku^x ÃkkðhÃkkuRLx yu {kR¢kuMkku^x ykurVMk ÃkufusLkku yuf ¼køk Au. íku yuf yuðku «kuøkúk{ Au su ík{Lku «uÍLxuþLk çkLkkððkLke
                  {tsqhe ykÃku Au. íku yuf þÂõíkþk¤e Aíkkt WÃkÞkuøk{kt Mkh¤ Mkku^xðuh «kuøkúk{ Au. «uÍLxuþLkLkk yuf s ÃkusLku M÷kRz fnuðk{kt ykðu
                  Au. «uÍLxuþLk yu M÷kRzTMkLkwt r{©ý Au.





                      ÃkkðhÃkkuELx 2016 Lke þYykík                                                                  2

                  ÃkkðhÃkkuRLx þY fhðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  Mk[o çkkuõMk{kt Âõ÷f fhku yLku ÃkkðhÃkkuRLx 2016 ÷¾ku.
                  Ãkøk÷wt 2  {kR¢kuMkku^x ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Ãkh Âõ÷f fhku.





                       ÃkkðhÃkkuELx rðLzkuLkk ½xfku

                  ÃkkðhÃkkuRLx rðLzkuLkk rðrðÄ ½xfku Au :
                      xkRx÷ çkkh : íku ÃkkðhÃkkuRLx rðLzkuLke xku[ Ãkh rMÚkík Au. íku ðíko{kLk «MíkwríkLkwt Lkk{    1

                     çkíkkðu Au.                                                                    Starting PowerPoint

                      rhçkLk : íku{kt çknwrðÄ xuçMk Au, Ëhuf{kt f{ktzLkk yLkuf sqÚkku Au.
                      Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh : íku ÃkkðhÃkkuRLx 2016 M¢eLkLkk WÃkh zkçkk ¾qýk{kt Ëu¾kÞ Au. íku{kt ðkhtðkh WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíke
                     MkwrðÄkyku {kxu ykRfkuLk Au su{ fu Mkuð, yLkzw, hezw yLku fMx{kRÍ Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh ykRfkuLk.

                      VkR÷ xuçk : íku çkufMxus ÔÞq Ëþkoðu Au. íku{kt r«Lx, Mkuð, ykuÃkLk ðøkuhu suðk f{ktz Au.

                      M÷kRz : íku «uÍLxuþLkLkwt yuf s ÃkkLkwt Au.




                   38       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="41"><![CDATA[Ã÷uMknkuÕzh : íku M÷kRz Ãkh yuf fkuxuz çkkuõMk Au su{kt xuõMx, r[ºk, ðerzÞku ðøkuhu nkuR þfu Au.
                    M÷kRzTMk/ykWx÷kRLk ÃkuLk : íku rðLzkuLke zkçke çkkswyu rMÚkík Au. M÷kRzTMk ÃkuLk «uÍLxuþLk{kt Ëhuf M÷kRzTMkLkwt ÚktçkLku÷

                    M÷kRz Lktçkh MkkÚku çkíkkðu Au. ykWx÷kRLk ÃkuLk M÷kRzTMk ÃkhLke çkÄe {krníkeLke xuõMx ykWx÷kRLk çkíkkðu Au. íku ík{khk
                    «uÍLxuþLkLke Íkt¾e ykÃku Au. íku ík{Lku «uÍLxuþLk{kt M÷kRzTMkLku VheÚke økkuXððkLke {tsqhe ykÃku Au.

                    MxuxMk çkkh : íku ÃkkðhÃkkuRLx rðLzkuLke Lke[u rMÚkík Au. íku ðíko{kLk M÷kRz Lktçkh, M÷kRzTMkLke fw÷ MktÏÞk yLku ðÃkhkÞu÷e
                    rzÍkRLk Úke{ rðþu {krníke Ëþkoðu Au.


                              Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh            xkRx÷ çkkh



                    VkR÷ xuçk
                     rhçkLk




                                                                                                         M÷kRz


                                                                                                           Ã÷uMknkuÕzh
                    M÷kRz/
                  ykWx÷kRLk
                     ÃkuLk








                              MxuxMk çkkh

                    Lkðw «uÍLxuþLk çkLkkððwt

                 ßÞkhu  ík{u  Ãknu÷eðkh  ÃkkðhÃkkuRLx  ¾ku÷ku  Aku,  íÞkhu ‘«uÍLxuþLk1’  Lkk{Lkwt yuf Lkðwt «uÍLxuþLk   1
                 çkLkkððk{kt ykðu Au. Lkðw «uÍLxuþLk çkLkkððk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :




                 Ãkøk÷wt 1   VkR÷ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku. çkufMxus ÔÞq Ëu¾kÞ   2

                          Au.
                 Ãkøk÷wt 2  LÞq ykuÃþLk Ãkh Âõ÷f fhku.                     3
                 Ãkøk÷wt 3   ¾k÷e «uÍLxuþLk ÃkMktË fhku.

                            yuf Lkðw «uÍLxuþLk yuf M÷kRz MkkÚku
                          çkLkkððk{kt ykðu Au su{kt çku Ã÷uMknkuÕzh nkuÞ
                          Au.
                                                                                        «uÍLxuþLk çkLkkððwt







                                                                                       ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lkku Ãkrh[Þ  39]]></page><page Index="42"><![CDATA[M÷kEz Ãkh zuxk Ëk¾÷ fhðku

                  ßÞkhu Ãký ík{u ík{khe «uÍLxuþLk þY fhku Aku, íÞkhu ÃkkðhÃkkuRLx rzVkuÕx YÃku Ãknu÷e M÷kRzLku xkRx÷ M÷kRz {kLku Au. xkRx÷
                  M÷kRz xuõMx Ã÷uMknkuÕzh Ëþkoðu Au, ßÞkt xuõMx xkRÃk fhðkLkwt Au. íku Mkk{kLÞ heíku «uÍLxuþLkLkk xkRx÷ yLku Mkçk-xkRx÷
                  Ëþkoðu Au.


                  M÷kRz Ãkh xuõMx Ëk¾÷ fhðwt
                                                                                   1
                  M÷kRz Ãkh xuõMx Ëk¾÷ fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                                                                                                              2
                  Ãkøk÷wt 1  xkRx÷ xuõMx Ã÷uMknkuÕzh çkkuõMk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  xuõMx Ã÷uMknkuÕzh çkkuõMk{kt ík{kÁt xuõMx ÷¾ku.
                                                                                   Entering text in title Placeholder
                      rçkÕx-ELk xuBÃ÷uxTMkLkku WÃkÞkuøk

                  xuBÃ÷uxTMk yu ÃkkðhÃkkuRLx 2016 îkhk «ËkLk fhðk{kt ykðíke ÔÞkðMkkrÞf heíku rzÍkRLk fhu÷e «Míkwríkyku Au. ÃkkðhÃkkuRLx

                  MkkÚku ½ýk xuBÃ÷uxTMk Ãknu÷kÚke RLMxku÷ fhu÷k Au. xuBÃ÷ux yu ÃkqðoÔÞkÏÞkrÞík ÷uykWx, htøkku, VkuLxTMk yLku ÚkeBMk MkkÚku M÷kRzTMkLkku
                  Mk{qn Au. ík{u RLxhLkux ÃkhÚke ðÄw xuBÃ÷uxTMk zkWLk÷kuz fhe þfku Aku. ßÞkhu ík{u «uÍLxuþLk çkLkkððk {kxu xuBÃ÷uxLkku WÃkÞkuøk
                  fhku Aku, íÞkhu ík{khu Võík xuõMx çkË÷ðkLke sYh Au yLku ík{kÁt «uÍLxuþLk íkiÞkh Au. xuBÃ÷uxTMkLkku WÃkÞkuøk fhðk {kxu yk

                  Ãkøk÷kt yLkwMkhku :



                                                                                 1
                  Ãkøk÷wt 1   VkR÷ {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku. çkufMxus ÔÞq Ëu¾kÞ Au.
                  Ãkøk÷wt 2  LÞq rðfÕÃk ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 3   Mk[o çkkhLke {ËËÚke ík{u su «fkhLkk xuBÃk÷ux þkuÄe hÌkk Aku íku þkuÄku.   2  3
                           ík{Lku íkiÞkh xuBÃk÷uxTMkLke ÞkËe Ëu¾kþu.
                  Ãkøk÷wt 4   ík{khe ÃkMktËøkeLkku xuBÃk÷ux ÃkMktË fhku yLku çkLkkðku çkxLk Ãkh
                           Âõ÷f fhku. ÃkMktË fhu÷k xuBÃ÷ux MkkÚku yuf Lkðw «uÍLxuþLk
                           çkLkkððk{kt ykðþu. «uÍLxuþLk{kt ½ýe Ãkqðo-rzÍkRLk fhu÷e
                           M÷kRzTMk Au.


                                                                                           Using templates












                                          4


                                     xuBÃk÷ux ÃkMktË fhe hÌkk Aeyu                              Lk{qLkk MkkÚkuLke hsqykík







                   40       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="43"><![CDATA[M÷kEz ÔÞqÍ

                 M¢eLk Ãkh M÷kRzTMk yLku íku{Lke Mkk{økúe fuðe Ëu¾kÞ Au íku Mkux           View tab
                 fhðk {kxu ík{u ÃkkðhÃkkuRLx ÔÞqLkku WÃkÞkuøk fhe þfku Aku. íkuLkku
                 WÃkÞkuøk ík{khk «uÍLxuþLkLku MktÃkkrËík fhðk, AkÃkðk yLku çkíkkððk {kxu ÚkkÞ Au. rzVkuÕx YÃku, ÃkkðhÃkkuRLx ík{khe
                 M÷kRzTMkLku Lkku{o÷ ÔÞq{kt «ËŠþík fhu Au. «uÍLxuþLkLkku ÔÞq çkË÷ðk {kxu, ÔÞq xuçk Ãkh Âõ÷f fhku yLku ÃkAe «uÍLxuþLk

                 ÔÞqÍ økúwÃk{kt WÃk÷çÄ fkuRÃký rðfÕÃkku Ãkh Âõ÷f fhku. yk rðfÕÃkku Lkku{o÷, M÷kRz Mkkuxoh, LkkuxTMk Ãkus, he®zøk ÔÞq yLku
                 M÷kRz þku ÔÞq Au.

                 Lkku{o÷ ÔÞq
                 íku rzVkuÕx ÔÞq Au su ðíko{kLk M÷kRz, ykWx÷kRLk yLku LkkuxTMk ÃkuLk çkíkkðu Au.

                    M÷kRz yurhÞk : M÷kRz yurhÞk ðíko{kLk M÷kRzLkwt {kuxwt á~Þ Ëþkoðu Au. yk íku søÞk Au ßÞkt M÷kRzTMk çkLkkððk{kt yLku
                    MktÃkkrËík fhðk{kt ykðu Au.

                    M÷kRzTMk ÃkuLk : M÷kRzTMk ÃkuLk M÷kRzTMkLku ÚktçkLkuÕMk íkhefu Ëþkoðu Au.

                    LkkuxTMk ÃkuLk : yk íku ûkuºk Au ßÞkt ðõíkk ÃkkuíkkLkk {kxu LkkUÄku ÷¾e þfu Au. «uÍLxuþLk [k÷w ÚkkÞ íÞkhu yk LkkUÄku Ëu¾kíke
                    LkÚke.







                     M÷kRz ÃkuLk
                                                                                                             M÷kRz
                                                                                                             yurhÞk













                                                                   Lkku{o÷ ÔÞq             LkkuxTMk ÃkuLk

                 M÷kEz Mkkuxoh ÔÞq

                 yk ÔÞq «uÍLxuþLkLke çkÄe M÷kRzTMkLku ÚktçkLkuÕMk íkhefu çkíkkðu Au yLku
                 íku{Lkku ¢{ çkË÷ðkLke {tsqhe ykÃku Au. yk ÔÞqLkku VkÞËku yu Au fu
                 ík{u M¢eLk Ãkh ðÄw M÷kRzTMk òuR þfku Aku yLku ík{u yk M÷kRzTMkLku
                 ðÄw Mkh¤íkkÚke ¾Mkuze, fkZe yLku økkuXðe þfku Aku.

                 yk {kuz{kt «uÍLxuþLk òuðk {kxu, ÔÞq xuçk nuX¤ M÷kRz Mkkuxoh ÔÞq
                 f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.



                                                                                         M÷kRz Mkkuxoh ÔÞq



                                                                                       ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lkku Ãkrh[Þ  41]]></page><page Index="44"><![CDATA[LkkuxTMk Ãkus ÔÞq

                                                                   LkkuxTMk Ãkus ÔÞq çkíkkðu Au fu ík{khk LkkuxTMk Ãkus r«Lxuz MðYÃk{kt
                                                                   fuðk Ëu¾kÞ Au. yk ÔÞq{kt ík{khk «uÍLxuþLkLke M÷kRz yLku Ëhuf
                                                                   ÔÞÂõíkøkík M÷kRz {kxu LkkuxTMk ÃkuLk{kt ík{u W{uhu÷e MÃkefh LkkuxTMk

                                                                   yufMkkÚku Ëu¾kÞ Au.

                                                                   LkkuxTMk Ãkus ÔÞq{kt «uÍLxuþLk òuðk {kxu, ÔÞq xuçkLkk
                                                                   «uÍLxuþLk ÔÞqÍ økúwÃk{ktÚke LkkuxTMk Ãkus f{ktz Ãkh Âõ÷f
                                                                   fhku.
                                     LkkuxTMk Ãkus ÔÞq



                  he®zøk ÔÞq

                  he®zøk ÔÞq ík{khk M÷kRz þkuLku Ãkqýo M¢eLkLku çkË÷u Mkh¤ rLkÞtºkýku
                  MkkÚku ÃkkðhÃkkuRLx rðLzku{kt [÷kðu Au. íku «uÍLxuþLkLke Mk{eûkk

                  fhðkLkwt  Mkh¤  çkLkkðu  Au.  yk  ÔÞq{kt  rhçkLk  yLku  M÷kRzTMk/
                  ykWx÷kRLk ÃkuLk Ëu¾kíkk LkÚke.
                  «uÍLxuþLk òuðk {kxu, ÔÞq xuçk nuX¤ he®zøk ÔÞq f{ktz Ãkh Âõ÷f
                  fhku.




                                                                                            he®zøk ÔÞq


                    ¿kkLk Mktøkún   Äkhku fu, ík{u ÃkkðhÃkkuRLxLkku WÃkÞkuøk fheLku ÃkÞkoðhýeÞ nehku çkLkðk {kxu yuf Íwtçkuþ rzÍkRLk fhe þfku Aku.


                                    ík{u yLÞ ÷kufkuLku fÞk Ãkøk÷kt ÷uðk {kxu «kuíMkk?






                  M÷kRz þku ÔÞq

                  M÷kRz þku ÔÞq ík{Lku Ãkqýo M¢eLk {kuz{kt «uÍLxuþLk òuðkLke {tsqhe ykÃku Au. M÷kRz þku çkLkkððk {kxu M÷kRzTMkLku yuf ÃkAe yuf
                  [÷kðe þfkÞ Au. yk ÔÞqLkku WÃkÞkuøk fheLku, ík{u òuR þfku Aku fu ßÞkhu ík{u ík{khk «uÍLxuþLk yLÞ ÷kufkuLku çkíkkðu Aku íÞkhu

                  íku fuðw Ëu¾kþu. òu fu, ík{u yk ÔÞq{kt «uÍLxuþLk{kt VuhVkh fhe þfíkk LkÚke.
                  M÷kRz þku ÔÞq{kt «uÍLxuþLk òuðk {kxu, rhçkLk{ktÚke M÷kRz þku xuçk Ãkh Âõ÷f fhku yLku ÃkAe Ãknu÷e M÷kRzÚke M÷kRz þku

                  þY fhðk {kxu ‘«Úk{ þYykík’ rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku yÚkðk ðíko{kLk M÷kRzÚke M÷kRz þku þY fhðk {kxu ‘«Úk{ ðíko{kLk
                  M÷kRz’ rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  M÷kRz þku ÔÞq yu ík{khk «uÍLxuþLkLkku Ãkqýo M¢eLk ÔÞq Au su heíku ík{khk «uûkfku íkuLku òuþu.








                   42       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="45"><![CDATA[M÷kRz þku ÔÞq{kt ykøk÷e M÷kRz Ãkh sðk {kxu, M÷kRz Ãkh øk{u íÞkt Âõ÷f fhku yÚkðk ík{khk feçkkuzo Ãkh MÃkuMkçkkh fe Ëçkkðku.
                 M÷kRz þku òuðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1   rhçkLk Ãkh M÷kRz þku xuçk Ãkh Âõ÷f                                          1
                          fhku.                                        2

                 Ãkøk÷wt 2   Mxkxo M÷kRz þku økúwÃk{ktÚke þYykíkÚke / ðíko{kLk
                          M÷kRzÚke Âõ÷f fhku.

                          yÚkðk

                            MxuxMk çkkh Ãkh    M÷kRz þku ÔÞq ykRfkuLk Ãkh Âõ÷f fhku.


                          Tech Funda



                       M÷kRz þku þYykíkÚke òuðk {kxu þkuxofx fe F5 Au yLku ðíko{kLk M÷kRz{ktÚke òuðk {kxu Shift + F5
                       Au.





                    «uÍLxuþLkLku Mkk[ððku

                 ík{u «MíkwríkLku VheÚke WÃkÞkuøk fhðk {kxu Mkk[ðe þfku Aku yÚkðk yk Ãkøk÷kt yLkwMkheLku íkuLku yLÞ ÷kufku MkkÚku þuh fhe
                 þfku Aku :

                 Ãkøk÷wt 1  VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku. çkufMxus ÔÞq Ëu¾kþu.

                 Ãkøk÷wt 2   Save yÚkðk Save As rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku. Save As zkÞ÷kuøk çkkuõMk Ëu¾kÞ Au.
                 Ãkøk÷wt 3   íku VkuÕzh yÚkðk MÚkkLk Ãkh Lkurðøkux fhku ßÞkt ík{u VkR÷ Mkk[ððk {ktøkku Aku.

                 Ãkøk÷wt 4   VkR÷ Lkk{ xuõMx çkkuõMk Ãkh Âõ÷f fhku yLku VkR÷ {kxu Lkk{ ÷¾ku.

                 Ãkøk÷wt 5   Mkuð çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku. ÃkkðhÃkkuRLx «uÍLxuþLk Mkuð fhu Au yLku Lkðe VkR÷Lkwt Lkk{ xkRx÷ çkkh Ãkh
                          Ëu¾kÞ Au.








                                                            3

                                                                            4

                                                                                               5
                             1
                                                            2


                                                                                Mkuð yuÍ zkÞ÷kuøk çkkuõMk






                                                                                       ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lkku Ãkrh[Þ  43]]></page><page Index="46"><![CDATA[Mkk[ðu÷wt «uÍLxuþLk ¾ku÷ðwt

                  Mkk[ðu÷wt «uÍLxuþLk ¾ku÷ðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1  çkufMxus ÔÞq Ãkh sðk {kxu VkR÷ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  ykuÃkLk rðfÕÃk Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 3   ykuÃkLk zkÞ÷kuøk çkkuõMk Ëu¾kþu. ík{khk «uÍLxuþLk þkuÄku yLku ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 4  ykuÃkLk çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.










                                                                 3

                                                                                                 4
                              1
                                                             2


                                                           «uÍLxuþLk ¾ku÷e hÌkk Aeyu

                     ÃkwLkhkðíkoLk


                          {kR¢kuMkku^x ÃkkðhÃkkuRLx yuf yuðku «kuøkúk{ Au su ík{Lku hMk«Ë yLku W¥kusf «uÍLxuþLk çkLkkððkLke {tsqhe ykÃku Au.
                          «uÍLxuþLk yu M÷kRzTMkLke ©uýeLkwt çkLku÷wt nkuÞ Au.
                          xuBÃ÷uxTMk yu ÃkkðhÃkkuRLx 2016 îkhk «ËkLk fhðk{kt ykðíke ÔÞkðMkkrÞf heíku rzÍkRLk fhu÷w «uÍLxuþLk
                          Au.
                          M÷kRz þku ÔÞq ík{Lku Ãkqýo M¢eLk {kuz{kt «uÍLxuþLk òuðkLke {tsqhe ykÃku Au.
                          ÃkkðhÃkkuRLx{kt rðrðÄ ÔÞq rðfÕÃkku Lkku{o÷, M÷kRz Mkkuxoh, LkkuxTMk Ãkus, he®zøk ÔÞq yLku M÷kRz þku ÔÞq Au.









                                                              MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku..

                      1.  ÃkkðhÃkkuRLx{kt ykÃkýu fÞk «fkhLke VkR÷ çkLkkðe þfeyu Aeyu ?

                          a.  M«uzþex                  b.  zkuõÞw{uLx                  c.  «uÍLxuþLk

                      2.  Lke[uLkk{ktÚke fÞk{kt çknwrðÄ xuçMk Au, su{kt Ëhuf{kt yLkuf f{ktzLkk sqÚkku Au ?


                          a.  MxuxMk çkkh              b.  M÷kRz ÃkuLk                 c.  rhçkLk





                   44       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="47"><![CDATA[3.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt á~Þ «uÍLxuþLkLke çkÄe M÷kRzTMkLku ÚktçkLku÷ íkhefu çkíkkðu Au yLku íku{Lku ¢{ çkË÷ðkLke {tsqhe ykÃku
                        Au ?


                        a.  LkkuxTMk Ãkus             b.  M÷kRz Mkkuxoh               c.  he®zøk

                     4.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt rzVkuÕx «uÍLxuþLk ÔÞq Au ?

                        a.  M÷kRz Mkkuxoh             b.  Lkku{o÷                     c.  he®zøk

                 B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                     1.  ÃkkðhÃkkuRLx 2016 yu yuf ðzo «kuMku®Mkøk Mkku^xðuh Au.                       ...........................

                     2.  Âõðf yuõMkuMk xq÷çkkh M¢eLkLkk WÃkh zkçkk ¾qýk{kt rMÚkík Au.                 ...........................

                     3.  rhçkLk ÃkhLkk xuçMk fkÞkuoLkk sqÚk {kxu þe»kofku Au.                         ...........................

                     4.  ykÃkýu ykÃkýk «uÍLxuþLk Ãkqýo M¢eLk {kuz Ãkh òuR þfíkk LkÚke.                ...........................

                 C.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku :



                             Mktfuík         M÷kRz, {kR¢kuMkku^x ykurVMk, «uÍLxuþLk, xkRx÷ çkkh, MxuxMk çkkh


                     1.  ÃkkðhÃkkuRLx yu ...................................... ÃkufusLkku yuf ¼køk Au.

                     2.  ...................................... ðíko{Lk «MíkwríkLkwt Lkk{ Ëþkoðu Au.

                     3.  «uÍLxuþLkLkk yuf s ÃkkLkkLku ...................................... fnuðkÞ Au.

                     4.  ...................................... yu M÷kRzTMkLkku Mktøkún Au.

                     5.  ...................................... M÷kRzTMk rðþu {krníke Ëþkoðu Au.

                 D.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  {kR¢kuMkku^x ÃkkðhÃkkuRLx þwt Au ?

                        ..................................................................................................................................................................................

                     2.  ÃkkðhÃkkuRLx rðLzkuLkk fkuRÃký ºký ½xfkuLkk Lkk{ ÷¾ku.

                        ..................................................................................................................................................................................

                     3.  M÷kRz þku ÔÞq Au ?

                        ..................................................................................................................................................................................

                 E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  ÃkkðhÃkkuRLx «kuøkúk{ þY fhðk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.

                        ..................................................................................................................................................................................

                        ..................................................................................................................................................................................

                                                                                       ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lkku Ãkrh[Þ  45]]></page><page Index="48"><![CDATA[2.  xuBÃ÷uxTMk þwt Au ? þwt ykÃkýu RLxhLkux ÃkhÚke Lkðk xuBÃ÷uxTMk zkWLk÷kuz fhe þfeyu ?


                          ..................................................................................................................................................................................

                          ..................................................................................................................................................................................

                                                                                               21 st
                  F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                            Century   #Technology Literacy
                                                                                              Skills  #Creativity
                      Mðkrík 12 M÷kRzTMkLkwt «uÍLxuþLk çkLkkðu Au. íku íkuLkk ¼kRLku «uÍLxuþLk çkíkkðu Au su íkuLku fux÷ef rçkLksYhe
                      M÷kRzTMk rz÷ex fhðkLkwt fnu Au. Mðkrík ÃkkuíkkLke Mk{Þ yLku «ÞíLk çk[kððk {kxu ÃkkðhÃkkuRLxLkku fÞku ÔÞq
                      ðkÃkhe þfu Au ?






                            SDG «ð]r¥k

                     ½ýk økk{zkyku yuðk Au ßÞkt Akufheyku þk¤kyu síke LkÚke. íkuLkk çkË÷u íku{Lku hku®sËk ½hfk{{kt {ËË fhðe Ãkzu
                     Au. çkÄk çkk¤fku, ¾kMk fheLku Akufheyku, þk {kxu þk¤kyu sðk yLku þe¾ðkLku Ãkkºk Au íku Mk{òðíke «uÍLxuþLk
                     çkLkkðku.







                                                                                             21 st   #Critical Thinking
                                                                                           Century
                                                                                             Skills  #Leadership & Responsibility
                                                                 ÷uçk{kt


                        ÃkÞkoðhý «Ëq»ký Ãkh «uÍLxuþLk çkLkkððk {kxu ÃkkðhÃkkuRLx 2016 ¾ku÷ku. AkuzLkk {níð yLku sYrhÞkík, Akuz fkÃkðkLke
                        yMkhku ðøkuhu rðþu {krníke ykÃkku.














                        ík{khk «uÍLxuþLkLku ÃkÞkoðhý «Ëq»ký Lkk{Úke Mkk[ðku yLku ÃkkðhÃkkuRLx çktÄ fhku.







                   Teacher's Corner

                  ÃkkðhÃkkuRLx «uÍLxuþLk, ¼k»kýku yLku [[koykuLkk {níð rðþu ðkík fhku.








                   46       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="49"><![CDATA[Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  2


                                                        («fhý 3 Úke 5 Ãkh ykÄkrhík)
                 A.  nwt fkuý Awt ?


                     1.  nwt M¢eLk Ãkh {q¤kûkhkuLkku Ëu¾kð Awt.                                         .......................

                     2.  nwt ík{Lku ík{khk xuõMx Ãkh fux÷ef yMkhku ÷køkw fhðkLke {tsqhe ykÃkwt Awt.     .......................


                     3.  nwt yuf LkkLkwt «íkef Awt suLkku WÃkÞkuøk ÞkËe{kt Ëhuf ðMíkw çkLkkððk {kxu ÚkkÞ Au.    .......................

                     4.  ðzo 2016 {kt nwt rzVkuÕx VkuLx MkkRÍ Awt.                                      .......................


                 B.  ykÃku÷k MktfuíkkuLkk ykÄkhu ¢kuMkðzo Wfu÷ku :
                     Lke[u :                                                                                   1

                     1.  xuçk÷{kt fku»kkuLke Q¼e økkuXðýe                                    2
                                                                                                       3       O
                     2.  yuf fku»kLku çku fu íkuÚke ðÄw fku»kku{kt rð¼kSík fhðkLke «r¢Þk

                     5.  xuçk÷Lke MkkRÍ ðÄkhðkLke fu ½xkzðkLke «r¢Þk
                                                                                         4   L                 U

                     ykhÃkkh :

                     3.  xuçk÷{kt fku»kkuLke ykze økkuXðýe

                     4.  xuçk÷{kt ðÄw hku yLku fkì÷{ Ëk¾÷ fhðk {kxu ðÃkhkíkku xuçk
                                                                                              I
                                                                                         5
                     6.  xuçk÷{kt çku fu íkuÚke ðÄw fku»kkuLku yuf fku»k{kt òuzðkLke   6  R  G
                        «r¢Þk

                     7.  ðzo 2016 Lke rðþu»kíkk su xuçk÷ Vku{uo®xøk   7                  S
                        rðþu»kíkkykuLku Mktøkúrník fhu Au.


                 C.  Lke[uLkk «&™kuLkk sðkçk ykÃkku :

                     1.  fkuRÃký çku VkuLxLkk Lkk{ ykÃkku.

                     2.  fkuRÃký çku «fkhLkk økkuXðýeykuLke ÞkËe çkLkkðku.

                     3.  yuf fku»kLkwt çku fu íkuÚke ðÄw fku»kku{kt rð¼ksLk ÚkðkLkku yÚko þwt ÚkkÞ Au ?













                                                                                              Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 2  47]]></page><page Index="50"><![CDATA[Ãkheûkk Ãkºkf  1



                                                        («fhý 1 Úke 5 Ãkh ykÄkrhík)



                                                               rð¼køk A


                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh (3) rxf fhku.

                      1.  yðks hufkuzo fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke þwt ðÃkhkÞ Au ?

                          (i)  r«Lxh                       (ii)  MfuLkh                   (iii)  {kR¢kuVkuLk


                      2.  Lke[uLkk rðfÕÃkku{ktÚke RLkÃkwx rzðkRMk yku¤¾ku.

                          (i)  MfuLkh                      (ii)  r«Lxh                    (iii)  MkeÃkeÞw

                      3.  yk{ktÚke fÞwt nk÷{kt Mkr¢Þ rðrðÄ fkÞo¢{kuLkwt Mkt[k÷Lk fhðk{kt {ËË fhu Au ?
                                                 https://www

                          (i)  xkMfçkkh                    (ii)  Mxkxo {uLkw              (iii)  zuMfxkuÃk

                      4.  VkuÕzhLke ytËhLkk VkuÕzhLku ............................. fnuðkÞ Au.

                          (i)  VkR÷                        (ii)  VkuÕzh                   (iii)  MkçkVkuÕzh


                      5. Lke[uLkk{ktÚke fR yMkh VfhkLkk Ãknu÷k þçËLkk Ãknu÷k yûkhLku çkkfeLkk ÷¾ký fhíkk {kuxku çkLkkðu Au ?
                          (i)  VkuLx                       (ii)  zÙkuÃk fuÃk              (iii)  [uLs fuMk


                      6.  Vku{uox ÃkuRLxh f{ktz fÞk økúwÃk nuX¤ òuðk {¤u Au ?

                          (i)  Âõ÷Ãkçkkuzo                 (ii)  VkuLx                    (iii)  ÃkuhuøkúkV

                      7.  {so Mku÷ f{ktz fÞk xuçk nuX¤ òuðk {¤u Au ?

                          (i)  ÷uykWx                      (ii)  RLMkxo                   (iii)  Vku{uox

                      8.  ÂMÃ÷x Mku÷ f{ktz fÞk xuçk nuX¤ òuðk {¤u Au ?


                          (i)  nku{                        (ii)  ÷uykWx                   (iii)  Vku{uox

                      9.  ÃkkðhÃkkuRLx{kt ykÃkýu fÞk «fkhLke VkR÷ çkLkkðe þfeyu Aeyu ?
                                                 https://www
                          (i)  M«uzþex                     (ii)  zkuõÞw{uLx               (iii)  «uÍLxuþLk
                    10.  Lke[uLkk{ktÚke fÞku rzVkuÕx «uÍLxuþLk ÔÞq Au ?


                          (i)  M÷kRz Mkkuxoh               (ii)  Lkku{o÷                  (iii)  he®zøk







                   48       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="51"><![CDATA[B.  ¾k÷e søÞkyku Ãkqhku.


                     1.  zÙkuÃkfuÃk rðfÕÃk ............................. xuçk nuX¤ xuõMx økúwÃk{kt nksh Au.
                     2.  ÷¾kýLkk Ëu¾kð yLku økkuXðýe{kt VuhVkh fhðkLke «r¢ÞkLku ............................. fnuðkÞ Au.


                     3.  «uÍLxuþLkLkk yuf s ÃkkLkkLku ............................. fnuðkÞ Au.

                     4.  ............................. M÷kRzTMk rðþu {krníke çkíkkðu Au.


                 C.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                     1.  CU CPU Lkk çkÄk ¼køkkuLkwt Mktf÷Lk yLku rLkÞtºký fhu Au.                         .....................

                     2.  ½rzÞk¤Lku rðLzkuÍ yLku íkuLkk «kuøkúkBMkLkk økuxðu íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.    .....................

                     3.  çkuð÷ yu ðzo 2016 {kt nksh yuf ykfkh yMkh Au.                                    .....................


                     4.  ÃkkðhÃkkuRLx 2016 yu yuf ðzo «kuMku®Mkøk Mkku^xðuh Au.                           .....................
                                              https://www
                     5.  rhçkLk ÃkhLkk xuçMk fkÞkuoLkk sqÚk {kxu þe»kofku Au.                             .....................


                                                              rð¼køk B


                 A.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.


                     1.  nkzoðuh þwt Au ?

                     2.  þkuxofx {uLkw þwt Au ?

                     3.  VkuLx þwt Au ? ðzo 2016 Lkk rzVkuÕx VkuLxLkwt Lkk{ ykÃkku.

                     4.  xuçk÷ MxkR÷Lkku WÃkÞkuøk þwt Au ?


                 B.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.


                     1.  RLkÃkwx rzðkRMk þwt Au ? fkuRÃký çku RLkÃkwx rzðkRMkLkk Lkk{ ÷¾ku.

                     2.  VkR÷ yLku VkuÕzh ðå[uLkku íkVkðík Mk{òðku.

                     3.  ík{u ík{khk zkuõÞw{uLx{kt çkw÷uxTMk fuðe heíku Ëk¾÷ fhe þfku Aku ?
                                              https://www
                     4.  xuBÃ÷uxTMk þwt Au ? þwt ykÃkýu RLxhLkux ÃkhÚke Lkðk xuBÃ÷uxTMk zkWLk÷kuz fhe þfeyu ?














                                                                                                  Ãkheûkk Ãkºkf 1  49]]></page><page Index="52"><![CDATA[ÃkkðhÃkkuELx 2016 MkkÚku

                    06                                                                           fk{ fhðwt















                                  ík{khku WÆu~Þ
                                     òýfkhe {kxu:

                                     l  M÷kRz ÷uykWx                     l  ðzoykxo Ëk¾÷ fhðwt
                                      l  r[ºk Ëk¾÷ fhðwt                   l  M{kxoykxo Ëk¾÷ fhðwt
                                       l  ykuçsuõx ¾Mkuzðwt                  l  Vhíke ðMíkwyku
                                       l  þuzku RVuõx ÷køkw fhðe

                                        l  M÷kRz Mkkuxoh ÔÞq{kt M÷kRzTMk økkuXððe

                  ÃkkA÷k «fhý{kt, ík{u ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lke {q¤¼qík çkkçkíkku rðþu þeÏÞk Aku. yk «fhý{kt, ík{u ÃkkðhÃkkuRLx rðþu ðÄw
                  þe¾e þfþku.


                      M÷kEz ÷uykWx

                  M÷kRz ÷uykWx yu [ku¬Mk M÷kRz Ãkh xuõMx, R{uòu, [kxo ðøkuhuLke økkuXðýe fhu Au. ÃkkðhÃkkuRLx ík{Lku ík{khe sYrhÞkíkku
                  yLkwMkkh ÃkMktË fhe þfku Aku íku rðrðÄ M÷kRz ÷uykWx «ËkLk fhu Au. M÷kRz ÷uykWx øku÷uhe ík{Lku M÷kRz {kxu ÷uykWx
                  ÃkMktË fhðk Mkûk{ çkLkkðu Au. fux÷kf ÷uykWx Võík xuõMx Ähkðu Au, su{ fu xkRx÷ M÷kRz, MkuõþLk nuzh yLku xkRx÷ ykuL÷e
                  ÷uykWx.

                  yLÞ ÷uykWx{kt þe»kof yLku Mkk{økúe yÚkðk r[ºk Ã÷uMknkuÕzMkoLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au. WËknhý íkhefu, þe»kof yLku Mkk{økúe, çku
                  Mkk{økúe, Mkh¾k{ýe, fuÃþLk MkkÚku r[ºk yLku fuÃþLk MkkÚku Mkk{økúe. ÃkkðhÃkkuRLx 2016 {kt Lkðk RLkrçkÕx M÷kRz ÷uykWx

                  þk{u÷ Au. ík{u ík{khe [ku¬Mk sYrhÞkíkkuLku Ãkqýo fhíkk fMx{ ÷uykWx Ãký çkLkkðe þfku Aku.

                                                                                      2     3    4

                  M÷kRz ÷uykWx çkË÷ðwt

                  òu ík{Lku ÷køku fu M÷kRzLkku {q¤ ÷uykWx ÞkuøÞ LkÚke, íkku ík{u Lkku{o÷ ÔÞq{kt
                  y÷øk M÷kRz ÷uykWx ÷køkw fhe þfku Aku.

                  M÷kRz ÷uykWx çkË÷ðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1    ík{u su M÷kRzLkku ÷uykWx çkË÷ðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.
                  Ãkøk÷wt 2   nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.                                1



                                                                                           Changing layout

                   50       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="53"><![CDATA[Ãkøk÷wt 3   M÷kRzTMk økúwÃk{kt nksh ÷uykWx zÙkuÃk-zkWLk yuhku Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 4   RÂåAík ÷uykWx ÃkMktË fhku. ÃkkðhÃkkuRLx ÃkMktË fhu÷ ÷uykWxLku M÷kRz Ãkh ÷køkw fhu Au.
                 M÷kRz{ktLkku xuõMx ykÃk{u¤u Lkðk ÷uykWx{kt økkuXðkR sþu.


                    ðzoykxo Ëk¾÷ fhðwt

                 ík{u Ãknu÷kÚke s yÇÞkMk fÞkuo nþu fu ðzo 2016 {kt ðzoykxo ík{Lku xuõMx RVuõxTMk çkLkkððkLke {tsqhe ykÃku Au su VkuLx
                 Vku{uo®xøk îkhk fhe þfkíkk LkÚke. ík{u ík{khe ÃkkðhÃkkuRLx M÷kRzTMk{kt ðzoykxo Ãký Ëk¾÷ fhe þfku Aku. íku ík{khk
                 xuõMxLku htøkeLk yLku ykf»kof çkLkkððk {kxu íkuLku ¾kMk yMkhku ykÃku Au. M÷kRz{kt ðzoykxo W{uhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt
                 yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1   RLMkxo xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 2   xuõMx økúwÃk{kt ðzoykxo f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. rðrðÄ «fkhLkk ðzoykxo MxkR÷ MkkÚku yuf zÙkuÃk-zkWLk {uLkw
                          Ëu¾kÞ Au.


                                                                                2         3



                                             1








                                                                                    Âõðf MxkR÷


                                                Ãkøk÷wt 3    RÂåAík þi÷e  ÃkMktË  fhku.  ËMíkkðus{kt  yuf  xuõMxçkkuõMk
                                                          Ëu¾kþu.

                                           4    Ãkøk÷wt 4    xuõMx çkkuõMk{kt xuõMx Ëk¾÷ fhku. xuõMx Ëk¾÷ fÞko ÃkAe, xuõMx çkkuõMkLke
                                                          çknkh ËMíkkðus Ãkh øk{u íÞkt Âõ÷f fhku.
                            ðzoykxo



                    r[ºk Ëk¾÷ fhðwt
                 ÃkkðhÃkkuRLx 2016 {kt, ík{u çku heíku r[ºk Ëk¾÷ fhe þfku Aku : VkR÷{ktÚke r[ºk yLku ykuLk÷kRLk r[ºkku.

                 VkR÷{ktÚke r[ºkku Ëk¾÷ fhðk {kxu ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1  ík{u ßÞkt r[ºk Ëk¾÷ fhðk {ktøkku Aku íku M÷kRz ÃkMktË fhku. RLMkxo xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.

                 Ãkøk÷wt 2   rÃkõ[Mko f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. RLMkxo rÃkõ[h rðLzku Ëu¾kÞ Au.
                 Ãkøk÷wt 3  RÂåAík r[ºk ÃkMktË fhku.

                 Ãkøk÷wt 4  RLMkxo çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.






                                                                                     ÃkkðhÃkkuRLx 2016 MkkÚku fk{ fhðwt  51]]></page><page Index="54"><![CDATA[2     1
                                                                                                        3







                                                                                                        4

                                                                        Insert Picture dialog box
                  ykuLk÷kRLk r[ºk Ëk¾÷ fhðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1  RLMkxo {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 2  ykuLk÷kRLk rÃkõ[Mko f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku. ®çkøk R{us þkuÄ MktðkË çkkuõMk Ëu¾kÞ Au.
                  Ãkøk÷wt 3  sYhe r[ºk þkuÄku yLku ÃkMktË fhku.

                  Ãkøk÷wt 4  RLMkxo çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.


                                                                 3
                                    1    2









                                                                                                                 4


                               Inserting Online Picture                          Bing dialog box

                       M{kxoykxo Ëk¾÷ fhðwt

                  ßÞkhu fkuR rð»kÞLku ykf]ríkyku yLku ÞkËeyku íkhefu Ëþkoððk{kt ykðu Au íÞkhu íkuLku Mk{sðwt Mkh¤ çkLku Au. ÃkkðhÃkkuRLx{kt
                  y{u yk fhðk {kxu M{kxoykxoLkku WÃkÞkuøk fheyu Aeyu. íku ík{khe {krníkeLkwt ÿ~Þ «ríkrLkrÄíð Au. ÃkkðhÃkkuRLx{kt WÃkÞkuøk{kt
                  ÷uðkíkk rðrðÄ «fkhLkk M{kxoykxo ykf]ríkyku Lke[u ykÃku÷ Au :




                     zkÞkøkúk{Lkku «fkh                             ßÞkhu WÃkÞkuøk{kt ÷uðkÞ Au


                   ÞkËe                ¢r{f {krníke Lk çkíkkðku.
                   «r¢Þk               «r¢ÞkLkk Ãkøk÷kt ¢{{kt çkíkkðku.

                   [¢                  Mkíkík [¢{kt ÃkwLkhkðŠíkík Úkíke «r¢Þk çkíkkðku.

                   nkÞhkfeo            MktMÚkkLkk [kxo suðk ðtþðu÷ku MktçktÄku çkíkkðku.

                   rh÷uþLkþeÃk         òuzkýku çkíkkðku.

                   {urxÙõMk            [íkwÚkkOþ{kt økkuXðkÞu÷e [kh ðMíkwyku çkíkkðku.



                   52       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="55"><![CDATA[zkÞkøkúk{Lkku «fkh                            ßÞkhu WÃkÞkuøk{kt ÷uðkÞ Au


                  r[ºk                Mkk{økúe ÃknkU[kzðk {kxu r[ºkku çkíkkðku.

                  rÃkhkr{z            ÃkkÞku çkLkkððk {kxu íkíðku yufçkeò Ãkh fuðe heíku çkLku Au íku çkíkkðku.

                 M÷kRz Ãkh M{kxoykxo Ëk¾÷ fhðk {kxu, yk Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1  RLMkxo xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 2   Illustrations  økúwÃk{ktÚke M{kxoykxo f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.           1
                          ykLkkÚke  Choose a SmartArt Graphic  zkÞ÷kuøk                                            2

                          çkkuõMk ¾w÷þu.

                 Ãkøk÷wt 3   zkÞ÷kuøk çkkuõMkLkk zkçkk rð¼køk{ktÚke zkÞkøkúk{ «fkh ÃkMktË fhku.  M{kxoykxo Ëk¾÷ fhðwt
                 Ãkøk÷wt 4   ík{u su zkÞkøkúk{ Ëk¾÷ fhðk {ktøkku Aku íkuLke rzÍkRLk ÃkMktË fhku.

                 Ãkøk÷wt 5   OK çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku. yk M÷kRz Ãkh (xuõMx) çkkuõMk MkkÚku M{kxoykxo økúkrVf Ëk¾÷ fhþu su{kt ík{khku
                          xuõMx Ëk¾÷ fhðk{kt ykðþu.

                 Ãkøk÷wt 6   ík{khku xuõMx Ëk¾÷ fhðk {kxu (xuõMx) çkkuõMk Ãkh Âõ÷f fhku.



                         3



                                                                                                           6

                         4







                                                                       5
                 ík{u M{kxoykxo xqÕMk nuX¤ rzÍkRLk yLku Vku{uox xuçk ÃkMktË fheLku M{kxoykxo økúkrVfLkku htøk yLku rzÍkRLk çkË÷e
                 þfku Aku.


                    ykuçsuõx ¾Mkuzðwt
                                                                                                         1
                 ykuçsuõx ¾MkuzðkLkku yÚko yu Au fu ykuçsuõxLku yuf s M÷kRz Ãkh yÚkðk
                 M÷kRzTMkLke  ytËh  yuf  søÞkyuÚke  çkeS  søÞkyu  ¾Mkuzðe.  ykuçsuõx

                 ¾Mkuzðk {kxu Lke[uLkk Ãkøk÷ktyku yLkwMkhku :
                 Ãkøk÷wt 1  ík{u su ykuçsuõx ¾Mkuzðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.


                                                                                            ykuçsuõx ÃkMktË fhðwt






                                                                                     ÃkkðhÃkkuRLx 2016 MkkÚku fk{ fhðwt  53]]></page><page Index="56"><![CDATA[Ãkøk÷wt 2  nku{ xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.
                                                                                       2
                  Ãkøk÷wt 3    Âõ÷Ãkçkkuzo økúwÃk{kt fx f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.

                  Ãkøk÷wt 4    ykuçsuõxLku ßÞkt ¾Mkuzðk {ktøkku Aku íÞkt fMkoh {qfku
                           yLku nku{ xuçkLkk Âõ÷Ãkçkkuzo sqÚk{kt ÃkuMx f{ktz Ãkh   4
                           Âõ÷f  fhku.  ykuçsuõx  Lkðk  MÚkkLk  Ãkh  ¾Mkuzðk{kt

                           ykðþu.                                                     3      Moving object



                           Tech Funda


                         ík{u ykuçsuõxLku yuf søÞkyuÚke çkeS søÞkyu ¾Mkuzðk {kxu íkuLku ¾U[e Ãký þfku Aku.






                      Vhíke ðMíkwyku

                  ÃkkðhÃkkuRLx ykÃkýLku ykfkh, xuõMx yLku r[ºkLku ½rzÞk¤Lke rËþk{kt yÚkðk ½rzÞk¤Lke rðÁØ rËþk{kt VuhððkLke {tsqhe
                  ykÃku Au. ykuçsuõxLku Vuhððk {kxu Lke[uLkk Ãkøk÷ktyku yLkwMkhku :
                  Ãkøk÷wt 1    ík{u su ykuçsuõxLku Vuhððk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku. ykuçsuõxLke
                           xku[ Ãkh yuf hkuxuþLk nuLz÷ Ëu¾kÞ Au.                                            2

                  Ãkøk÷wt 2    {kWMk  ÃkkuRLxhLku  hkuxuþLk  nuLz÷  Ãkh  hk¾ku.  {kWMk  ÃkkuRLxh

                           økku¤kfkh íkeh{kt çkË÷kÞ Au.
                                                                                              1                     3
                  Ãkøk÷wt 3  ykuçsuõxLku Vuhððk {kxu sYh {wsçk {kWMkLku ½rzÞk¤Lke rËþk{kt
                           yÚkðk ½rzÞk¤Lke rðÁØ rËþk{kt ¾U[ku.
                                                                                             ykuçsuõx Vuhððwt



                      þuzku EVuõx ÷køkw fhðwt
                  ík{u ykfkhku yLku xuõMx Ãkh rðrðÄ «fkhLkk þuzku RVuõx ÷køkw fhe þfku Aku. xuõMx Ãkh þuzku RVuõx ÷køkw fhðk {kxu, ykÃku÷k

                  Ãkøk÷kt yLkwMkhku :

                  Ãkøk÷wt 1    ík{u suLkk Ãkh þuzku RVuõx ÷køkw fhðk {ktøkku Aku íku xuõMx ÃkMktË fhku.
                  Ãkøk÷wt 2  þuÃk Vku{uox xuçk Ãkh Âõ÷f fhku.                                    2

                  Ãkøk÷wt 3    ðzoykxo MxkR÷ økúwÃkLkk xuõMx RVuõxTMk f{ktz                          3
                           Ãkh Âõ÷f fhku. yuf zÙkuÃk-zkWLk {uLkq Ëu¾kÞ Au
                           su{kt A ©uýeykuLke RVuõxTMk Ëu¾kÞ Au su þuzku,                                           4
                           rh^÷uõþLk, ø÷ku, çkuð÷, 3-D hkuxuþLk yLku                                                5

                           xÙktMkVku{o Au.                                             1


                                                                                          þuzku ÷køkw fhðwt




                   54       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="57"><![CDATA[Ãkøk÷wt 4   þuzku ©uýe WÃkh {kWMk Vuhðku.
                 Ãkøk÷wt 5    rðrðÄ þuzku RVuõxTMkðk¤e yuf ÞkËe Ëu¾kÞ Au. ík{u su þuzku RVuõx ÷køkw fhðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku. «eÔÞq òuÞk

                          ÃkAe, ík{u RVuõx Ãkh Âõ÷f fhe þfku Aku. RVuõx ÷køkw Úkþu.


                   ¿kkLk Mktøkún   òu ík{kÁt ÃkkðhÃkkuRLx «uÍLxuþLk Sðtík çkLku íkku þwt Úkþu ? íku þwt fhþu ?








                    M÷kEz Mkkuxoh ÔÞq{kt M÷kEzTMk økkuXððe

                 ÃkkðhÃkkuRLx ík{Lku M÷kRz Mkkuxoh ÔÞqLkku WÃkÞkuøk fheLku M÷kRzTMkLke rMÚkrík çkË÷ðkLke {tsqhe ykÃku Au. M÷kRz
                 Mkkuxoh ÔÞq M÷kRzTMkLku ÚktçkLkuÕMk íkhefu çkíkkðu Au. M÷kRz Mkkuxoh ÔÞq{kt M÷kRzTMkLku økkuXððk {kxu ykÃku÷k Ãkøk÷kt

                 yLkwMkhku :

                 Ãkøk÷wt 1   ÔÞq {uLkw Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 2    «uÍLxuþLk ÔÞqÍ økúwÃkLkk M÷kRz Mkkuxoh f{ktz Ãkh Âõ÷f fhku.
                 Ãkøk÷wt 3    M÷kRz  ÃkMktË  fhku  yLku  Lkðe    2                             1
                          rMÚkrík{kt ¾U[ku ßÞkt ík{u M÷kRzLku
                          ¾Mkuzðk  {ktøkku  Aku.  ßÞkhu  ík{u

                          M÷kRzLku ¾U[ku Aku, íÞkhu M÷kRzTMk
                          ðå[u yuf Q¼e Ãkèe Ëu¾kþu. ÃkMktË
                          fhu÷e M÷kRzLku Lkðe rMÚkrík{kt                                                3
                          ¾Mkuzðk{kt ykðþu.


                                                                                   M÷kRz ¾Mkuzðe




                    ÃkwLkhkðíkoLk

                        M÷kRz ÷uykWx yu [ku¬Mk M÷kRz{kt xuõMx, R{uòu, [kxoMko ðøkuhuLke økkuXðýe Au.
                        M÷kRzTMkLku ykf»kof yLku htøkeLk çkLkkððk {kxu ðzoykxo suðk rðrðÄ ÃkËkÚkkuo W{uhe þfkÞ Au.
                        ÃkkðhÃkkuRLx{kt rðrðÄ «fkhLkk M{kxoykxo zkÞkøkúk{Lkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au su{ fu ÞkËe, «r¢Þk, [¢, nkÞhkfeo, rh÷uþLkþeÃk,
                       {urxÙõMk, rÃkhkr{z, r[ºk.

                        ykuçsuõx ¾MkuzðkLkku yÚko yu Au fu ykuçsuõxLku yuf s M÷kRz Ãkh yÚkðk M÷kRzTMkLke ytËh yuf søÞkyuÚke çkeS søÞkyu
                       ¾Mkuzðku.
                        ÃkkðhÃkkuRLx ykÃkýLku ykfkh, xuõMx yLku r[ºkLku ½rzÞk¤Lke rËþk{kt yÚkðk ½rzÞk¤Lke rðÁØ rËþk{kt VuhððkLke {tsqhe
                       ykÃku Au.
                        ykÃkýu ÃkkðhÃkkuRLx{kt çku heíku r[ºkku Ëk¾÷ fhe þfeyu Aeyu : VkR÷{ktÚke r[ºk yLku ykuLk÷kRLk
                        r[ºkku.






                                                                                     ÃkkðhÃkkuRLx 2016 MkkÚku fk{ fhðwt  55]]></page><page Index="58"><![CDATA[MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  ÃkkðhÃkkuRLx «uÍLxuþLk .............................. Lke ©uýeLkwt çkLku÷wt nkuÞ Au.

                          a.  yurLk{uþLk                  b.  ðzoykxo                     c.  M÷kRzTMk

                      2.  M÷kRz{kt xuõMx, økúkrVõMk, R{uòu ðøkuhuLke økkuXðýeLku þwt fnuðkÞ Au ?

                          a.  yurLk{uþLk                  b.  M÷kRz ÷uykWx                c.  ðzoykxo

                      3.  fÞku ÔÞq M÷kRzTMkLku ÚktçkLkuÕMk íkhefu çkíkkðu Au ?

                          a.  LkkuxTMk Ãkus               b.  ykWx÷kRLk ÔÞq               c.  M÷kRz Mkkuxoh ÔÞq


                  B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.

                      1.  ík{u M÷kRz{kt zkWLk÷kuz fhu÷e R{uòu Ëk¾÷ fhe þfíkk LkÚke.                        .....................

                      2.  ðzoykxo f{ktz RLMkxo xuçk nuX¤ xuõMx økúwÃk{kt nksh Au.                          .....................
                      3.  ÃkkðhÃkkuRLx{kt {urxÙõMk yu yuf «fkhLkku zkÞkøkúk{ Au.                           .....................

                      4.  ík{u ykfkhku Ãkh rðrðÄ «fkhLkk þuzku RVuõxTMk ÷køkw fhe þfku Aku.                .....................

                  C.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku :


                                               M÷kRz Mkkuxoh, Vuhðku, M÷kRz ÷uykWx, Mkk[ðu÷k r[ºkku, ¾Mkuzðwt
                             Mktfuík

                      1.  ÃkkðhÃkkuRLx ykÃkýLku ½rzÞk¤Lke rËþk{kt yÚkðk ½rzÞk¤Lke rðÁØ rËþk{kt ykfkh, xuõMx yLku r[ºkLku ........................
                          .............. fhðkLke {tsqhe ykÃku Au.


                      2.  ...................................... øku÷uhe ík{Lku M÷kRz {kxu ÷uykWx ÃkMktË fhðk Mkûk{ çkLkkðu Au.
                      3.  ...................................... ykuçsuõxLkku yÚko yu Au fu ykuçsuõxLku yuf s M÷kRz Ãkh yÚkðk M÷kRzTMkLke ytËh yuf
                          søÞkyuÚke çkeS søÞkyu ¾Mkuzðku.

                      4.  ÃkkðhÃkkuRLx ík{Lku ...................................... Ëk¾÷ fhðkLke {tsqhe ykÃku Au su ík{u çkLkkðe yÚkðk zkWLk÷kuz
                          fhe nþu.

                      5.  M÷kRzTMkLkku ¢{ ...................................... ÔÞq{kt çkË÷e þfkÞ Au.

                  D.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  ík{u fÞk ÔÞq{kt M÷kRz ÷uykWx çkË÷e þfku Aku ?

                          ....................................................................................................................................................................
                      2.  ÃkkðhÃkkuRLx{kt fÞk «fkhLke ykf]rík Mkíkík [¢{kt ÃkwLkhkðŠíkík Úkíke «r¢Þk Ëþkoðu Au ?

                          ....................................................................................................................................................................





                   56       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="59"><![CDATA[3.  M{kxoykxoLkk fkuRÃký ºký «fkh sýkðku.

                        ....................................................................................................................................................................
                 E.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.


                     1.  ykuçsuõxLku VuhððkLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.
                        ....................................................................................................................................................................

                        ....................................................................................................................................................................

                        ....................................................................................................................................................................

                     2.  þuzku RVuõx ÷køkw fhðk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.
                        ....................................................................................................................................................................

                        ....................................................................................................................................................................
                        ....................................................................................................................................................................


                     3.  ík{khk «uÍLxuþLk{kt ykuLk÷kRLk r[ºk Ëk¾÷ fhðk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.
                        ....................................................................................................................................................................
                        ....................................................................................................................................................................

                        ....................................................................................................................................................................

                 F.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                             Century   #Technology Literacy
                                                                                              21 st
                                                                                             Skills  #Creativity
                     Mkwr{ík ‘LkuþLk÷ rMkBçkkuÕMk’ rð»kÞ Ãkh þk¤k {kxu yuf «uÍLxuþLk çkLkkðe hÌkku Au. íku «uÍLxuþLkLku ðÄw ykf»kof
                     çkLkkððk {kxu fux÷kf þuzku RVuõxTMk þkuÄe hÌkku Au. íku fÞk xuçk nuX¤ íku þkuÄe þfu Au. íkuLku ykðwt fhðk {kxu
                     {køkoËþoLk ykÃkku.


                                                                                            21 st   #Information Literacy
                                                                                         Century   #Leadership & Responsibility
                                                               ÷uçk{kt                     Skills



                       ÃkkðhÃkkuRLx ¾ku÷ku yLku ‘¼khíkeÞ MktMf]rík’ rð»kÞ Ãkh yuf «uÍLxuþLk çkLkkðku. «uÍLxuþLk{kt ykuAk{kt
                      ykuAe ËMk M÷kRzTMk nkuðe òuRyu su{kt r[ºkku yLku xuõMx nkuÞ yLku ÞwðkLkku{kt ¼khíkeÞ MktMf]ríkLkk {qÕÞkuLku
                      Wòøkh fhu.

                       ‘¼khík{kt fku{LkðuÕÚk økuBMk’ rð»kÞ Ãkh MktçktrÄík {krníke yufrºkík fhku yLku ykuAk{kt ykuAe 10 M÷kRzTMkLke «uÍLxuþLk
                      rzÍkRLk fhku.








                1.  ÃkkðhÃkkuRLx «uÍLxuþLk xq÷ íkhefu fu{ WÃkÞkuøke Au íku Mk{òðku.
                2.  yk «fhý{kt WÕ÷ur¾ík M÷kRz ÷uykWx yLku økúkrVõMkLkk Ëhuf ½xfLku Mk{òðku su{kt «uÍLxuþLk{kt ðzoykxoLkku WÃkÞkuøk
                   þk{u÷ Au.


                                                                                     ÃkkðhÃkkuRLx 2016 MkkÚku fk{ fhðwt  57]]></page><page Index="60"><![CDATA[ELxhLkux Ãkh ðÄw
                    07















                             ík{khku WÆu~Þ
                                òýfkhe {kxu:

                                  l  RLxhLkuxLkk WÃkÞkuøkku     l  RLxhLkuxÚke fLkuõx Úkðk {kxuLke ykð~Þfíkkyku
                                    l  Mkk{kLÞ þhíkku




                  RLxhLkux yu yuf ðirïf Lkuxðfo Au su rðï¼hLkk ÷k¾ku fBÃÞqxMko yLku fBÃÞqxh LkuxðfoLku òuzu Au. íku ykÃkýLku Lkuxðfo Ãkh
                  {krníke yuõMkuMk fhðk yLku þuh fhðkLke {tsqhe ykÃku Au. RLxhLkux{kt {krníke Ãkqhe Ãkkzðk {kxu yçkòu ðuçkMkkRxTMk Au. yk
                  ðuçkMkkRxTMk MktçktrÄík ðuçk Ãkus Ähkðu Au. ðuçkMkkRxTMk ðuçkMkkRx MkhLkk{kt yÚkðk ÞwrLkVku{o rhMkkuMko ÷kufuxh (URL) Lkku WÃkÞkuøk
                  fheLku rMÚkík ÚkkÞ Au su yuf yLÞ MkhLkk{wt Au.



                      ELxhLkuxLkk WÃkÞkuøkku

                  RLxhLkuxLkk rðrðÄ WÃkÞkuøkkuLke Lke[u [[ko fhðk{kt ykðe Au.

                  R-{uR÷
                  R{uR÷ yux÷u R÷uõxÙkurLkf {uR÷. R-{uR÷ yuf ykuLk÷kRLk fBÞwrLkfuþLk rMkMx{ Au. R-{uR÷

                  îkhk ík{u R÷uõxÙkurLkf MktËuþkyku {kuf÷e yLku «kó fhe þfku Aku su Ãkºkku ÷¾ðk suðwt fk{ fhu Au.
                  ÃkhtÃkhkøkík {uR÷Úke rðÃkheík, ík{khk MktËuþkyku rðï{kt øk{u íÞkt ÷kufkuLku íkkífkr÷f ÃknkU[kzðk{kt
                  ykðu Au su{kt ½ýku Mk{Þ ÷køku Au. xur÷VkuLk, VuõMk yLku ÃkkuMx÷ MkuðkykuLke íkw÷Lkk{kt R-{uR÷Lkk
                  VkÞËk ðÄkhu Au:                                                                           Gmail
                  ✶  òu ík{u RLxhLkuxÚke fLkuõxuz nkuð íkku íkhík s {kuf÷e yÚkðk ÃknkU[kze þfkÞ Au.

                  ✶  íku yuf {Vík MkkÄLk Au. ík{u {Vík{kt MktËuþk {kuf÷e yLku «kó fhe þfku Aku.
                  ✶  íku rðï{kt øk{u íÞkhu yLku øk{u íÞkt {kuf÷e þfkÞ Au.

                  ✶  íkuLkku WÃkÞkuøk ËMíkkðuòu, R{uòu, ykurzÞku yLku ðerzÞku VkR÷ku yLku rðrðÄ «fkhLke VkR÷kuLku òuzký íkhefu {kuf÷ðk {kxu
                     ÚkkÞ Au.











                   58       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="61"><![CDATA[{krníke

                 RLxhLkux yu {krníkeLkku yuf ðkMíkrðf ¾òLkku Au. fkuRÃký rð»kÞ Ãkh fkuRÃký «fkhLke {krníke
                 RLxhLkux Ãkh WÃk÷çÄ nkuÞ Au. RLxhLkux ÃkhLkk Mk[o yuÂLsLk ík{Lku fkuRÃký rð»kÞ Ãkh {krníke
                 þkuÄðk{kt {ËË fhe þfu Au. fux÷kf Mkk{kLÞ heíku WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk Mk[o yuÂLsLk økwøk÷, Þknw
                 ðøkuhu Au.                                                                           Google


                 ykuLk÷kRLk þku®Ãkøk
                 ykuLk÷kRLk þku®Ãkøk yux÷u RLxhLkux îkhk WíÃkkËLkku yÚkðk Mkuðkyku ¾heËðk.
                 RLxhLkux ËwrLkÞk¼hLkk ÷kufkuLku WíÃkkËLkku yLku Mkuðkyku ¾heËðk yLku ðu[ðkLke

                 MkwrðÄk ykÃku Au. íkuLku R-fku{Mko fnuðk{kt ykðu Au. ½ýk çkÄk ykuLk÷kRLk MxkuMko
                 yLku ðuçkMkkRxTMk nkuÞ su çkúkWÍ fheLku WíÃkkËLkku òuR þfkÞ Au yLku ík{khk ¢urzx
                 yLku zurçkx fkzoÚke Ãký ¾heËe þfkÞ Au. ík{khu ík{kÁt ½h AkuzðkLke sYh LkÚke,   Amazon    Flipkart

                 yLku ík{u ík{khk ½hLke MkwrðÄkÚke ¾heËe fhe þfku Aku.

                 ykuLk÷kRLk [u®xøk

                 ÷kufku ykuLk÷kRLk [uxLkku WÃkÞkuøk fheLku RLxhLkux îkhk yLÞ ÷kufku MkkÚku ðkMíkrðf Mk{Þ{kt
                 ðkík[eík fhe þfu Au. ðuçk Ãkh ½ýk çkÄk ‘[ux Y{’ WÃk÷çÄ Au. Lkðk ÷kufkuLku {¤ðk, Lkðk r{ºkku
                 çkLkkððk, íku{s sqLkk r{ºkku MkkÚku MktÃkfo{kt hnuðk {kxu ykLkku WÃkÞkuøk fhe þfkÞ Au. õÞkhuf ykLkku

                 WÃkÞkuøk òøk]rík Vu÷kððk yLku fkuRÃký [ku¬Mk fkhýLku ÷økíkk rð[khkuLkwt ykËkLk-«ËkLk fhðk
                                                                                                       Google Meet
                 {kxu ÚkkÞ Au.

                                                                   zuxk zkWLk÷kuz fhðk
                                                                   nkuMx  fBÃÞqxh  (Mkðoh)  Úke  õ÷kÞLxLkk  fBÃÞqxh  (ÞwÍhLkk
                                                                   fBÃÞqxh) Ãkh zuxk {u¤ððkLku zkWLk÷ku®zøk fnuðk{kt ykðu Au.

                                                                   ík{u yMktÏÞ h{íkku, Mktøkeík, ðerzÞkuÍ, {qðeÍ, yuÂÃ÷fuþLkku
                                                                   yLku ËMíkkðuòu zkWLk÷kuz fhe þfku Aku, su{ktÚke {kuxk¼køkLkk
                                                                   {Vík Au.






                 zuxk yÃk÷kuz fhðk

                 õ÷kÞLxLkk  fBÃÞqxh  (ÞwÍhLkk  fBÃÞqxh)  {ktÚke  nkuMx  fBÃÞqxh
                 (Mkðoh) Ãkh zuxk {kuf÷ðkLku yÃk÷ku®zøk fnuðk{kt ykðu Au.














                                                                                                 RLxhLkux Ãkh ðÄw  59]]></page><page Index="62"><![CDATA[yk «r¢ÞkLkku WÃkÞkuøk Mkk{kLÞ heíku íÞkhu ÚkkÞ Au sÞkhu ík{u ík{khk r{ºkku, Ãkrhðkh ðøkuhuLku R{uR÷, fux÷kf Vkuxkuøkúk^Mk,
                  ÷u¾ku yÚkðk VkR÷ku {kuf÷ðk {ktøkíkk nkuÞ.

                  MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk
                  MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk Mkk{kLÞ Ár[yku yÚkðk «ð]r¥kyku Ähkðíkk ÷kufkuLku yufçkeò MkkÚku òuze Ëu Au. MkkurþÞ÷

                  LkuxðõMko ¿kkLk yLku {krníkeLkku rðþk¤ ¼tzkh Au fkhý fu rðï¼hLkk ÷kufkuLkk yLkw¼ðku þuh fhðk{kt ykðu
                  Au. òu fu, yk MkuðkykuLkku ðÄw Ãkzíkku WÃkÞkuøk Mkk{kLÞ heíku rðãkÚkeoyku {kxu rþûkýÚke rð[r÷ík ÚkðkLkwt fkhý
                  {kLkðk{kt ykðu Au.

                  fux÷ef Mkk{kLÞ MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk MkkRxTMk Au :

                      VuMkçkwf : íku {kfo Íwfhçkøko îkhk 2004 {kt MÚkkrÃkík fhkÞu÷ MkkiÚke ÷kufr«Þ MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk
                      ðuçkMkkRxTMk{ktÚke yuf Au. ðÃkhkþfíkko r{ºkku W{uhe þfu Au yLku íku{Lke MkkÚku rxÃÃkýeyku, r[ºkku
                      yLku ðerzÞkuÍ ÃkkuMx fheLku ðkíkko÷kÃk fhe þfu Au.



                                       RLMxkøkúk{ : íku yuf Vkuxku yLku ðerzÞku þu®høk MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk MkkRx Au su nðu VuMkçkwfLke
                                       {kr÷feLke Au, su {q¤ YÃku 2010 {kt furðLk rMkMxÙku{ yLku {kRf r¢økh îkhk çkLkkððk{kt ykðe
                                       níke.


                      X (yøkkW ÂxTðxh íkhefu yku¤¾kíkwt) : íku yuf MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk MkkRx Au ßÞkt ðÃkhkþfíkkoyku
                      ÃkkuMx íkhefu yku¤¾kíkk MktËuþkyku ÃkkuMx fhu Au yLku íku{Lke MkkÚku r¢Þk-«ríkr¢Þk fhu Au. yk
                      ÃkkuMxTMk{kt xuõMx, ðerzÞkuÍ, Vkuxk yÚkðk ®÷õMk nkuR þfu Au. íku 2006 {kt þY fhðk{kt ykÔÞwt
                      níkwt.

                                              Þwxâwçk : íku yuf ðerzÞku þu®høk MkkRx Au ßÞkt ðÃkhkþfíkkoyku ðerzÞkuÍ òuR, þuh, ÷kRf,
                                              zkWLk÷kuz yLku yÃk÷kuz fhe þfu Au. íku 2005 {kt çkLkkððk{kt ykðe níke Ãkhtíkw økwøk÷u
                                              íkuLku 2006 {kt ¾heËe ÷eÄe.

                      ðkuxTMkyuÃk : íku yuf RLMxLx {uMku®søk Mkuðk Au su ík{Lku RLxhLkux Ãkh MktËuþk, r[ºkku
                      íkÚkk ðerzÞkuÍ yLku ðkìRMk hufku‹zøk {kuf÷ðk yLku «kó fhðkLke {tsqhe ykÃku Au.
                      ðkuxTMkyuÃkLkku WÃkÞkuøk fheLku ykÃkýu R{kuS, Mxefhku yLku GIF îkhk þçËkuLkku WÃkÞkuøk
                      fÞko rðLkk ðkík[eík fhe þfeyu Aeyu. íku 2009 {kt þY ÚkÞwt níkwt yLku nðu íku VuMkçkwfLke
                      {kr÷feLkwt Au. íku SMS  Lkk rðfÕÃk íkhefu þY ÚkÞwt níkwt yLku {uMku®søk yuÂÃ÷fuþLk
                      íkhefu ðÄw ÷kufr«Þ çkLÞwt.

                  yLÞ WÃkÞkuøkku

                  nðu RLxhLkux Ãkh  ½ýe Mkuðkyku Ãkqhe  Ãkkzðk{kt ykðu  Au su{  fu   Ëhuf ÍuçkúkLkku Ãkèkðk¤ku ÃkuxLko {kLkð ®Vøkr«Lx
                                                                                yÚkðk ðuçkMkkRxLkk URL sux÷ku s yLkku¾ku
                  ykuLk÷kRLk çkut®føk, Lkkufhe þkuÄðe, ykuLk÷kRLk rþûký, ykuLk÷kRLk           nkuÞ Au !
                  rxrfx çkw®føk, nkuxu÷ rhÍðuoþLk yLku ykuLk÷kRLk Mxkuhus. ½ýeðkh,
                  yk Mkuðkyku fkt íkku ykuV÷kRLk WÃk÷çÄ nkuíke LkÚke yÚkðk ðÄw ¾[ko¤
                  nkuÞ Au.









                   60       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="63"><![CDATA[ELxhLkux fLkuõx fhðk {kxuLke ykð~Þfíkkyku

                 RLxhLkux fLkuõþLk {kxu sYhe ðMíkwyku yk «{kýu Au :


                     fBÃÞqxh rMkMx{ : íku yuf Mktfr÷ík rMkMx{ Au su{kt rðrðÄ «fkhLkk RLkÃkwx, ykWxÃkwx,
                     «kuMku®Mkøk yLku Mxkuhus rzðkRMk nkuÞ Au.





                                                  xur÷VkuLk yLku fuçk÷ ÷kRLMk : yk fBÃÞqxh yLku Mkðoh ðå[u òuzký MÚkkrÃkík fhðk{kt
                                                  {ËË fhu Au.





                     {kuzu{ : íkuLkku yÚko {kuzâw÷uxh-rz{kuzâw÷uxh ÚkkÞ Au. {kuzu{ yuf Lkuxð‹føk rzðkRMk Au su
                     xur÷VkuLk ÷kRLk Ãkh rzrsx÷ {krníke xÙkLMkVh fhu Au.




                                       ðuçk çkúkWÍh : íku yuf Mkku^xðuh «kuøkúk{ Au su ðÃkhkþfíkkoLku RLxhLkux Ãkh ðuçkMkkRxTMk ¾ku÷ðk

                 Microsoft Edge        yLku òuðk{kt {ËË fhu Au. rðrðÄ «fkhLkk ðuçk çkúkWÍMko Au : økqøk÷ ¢ku{, {kR¢kuMkku^x yus,
                                       {kurÍ÷k VkÞhVkuõMk, ykuÃkuhk, MkVkhe, ðøkuhu.



                 Firefox  Chrome


                     ISP: íkuLkku yÚko RLxhLkux Mkuðk «Ëkíkk ÚkkÞ Au. íku yuf yuðe ftÃkLke Au su {krMkf

                     Ve [qfðeLku RLxhLkux yuõMkuMk «ËkLk fhu Au. fux÷kf ISPs suðk fu Vi (ðkuzkVkuLk
                     ykRrzÞk), yuhxu÷, BSNL, (¼khík Mkt[kh rLkøk{ r÷r{xu), MTNL ({nkLkøkh

                     xur÷VkuLk rLkøk{ r÷r{xu) Jio ðøkuhu Au.




                   Clickipedia



                   ðkR-VkR yuf ÷kufr«Þ ðkÞh÷uMk Lkuxð‹føk xufLkku÷kuS Au su ðkÞh÷uMk nkR-MÃkez RLxhLkux yLku Lkuxðfo fLkuõþLk
                   «ËkLk fhðk {kxu hurzÞku íkhtøkkuLkku WÃkÞkuøk fhu Au.





                   ¿kkLk Mktøkún   òu ík{u RLxhLkuxLkku WÃkÞkuøk fheLku ¼rð»Þ{kt xkR{ fuÃMÞw÷ {kuf÷e þfku Aku, yksÚke 100 ð»ko ÃkAeLkk

                                   çkk¤fkuLku yksLkwt SðLk fuðwt Au íku çkíkkððk {kxu ík{u fR ºký hMk«Ë ðMíkwyku ykuLk÷kRLk þuh fhþku ?







                                                                                                 RLxhLkux Ãkh ðÄw  61]]></page><page Index="64"><![CDATA[Mkk{kLÞ þhíkku

                  RLxhLkux MkkÚku Mktf¤kÞu÷k fux÷kf {q¤¼qík þçËku Au.


                      URL: íkuLkku yÚko ÞwrLkVku{o rhMkkuMko ÷kufuxh ÚkkÞ Au. íku fkuRÃký ðuçkMkkRx su{ fu www.google.com, www.
                     rediffmail.com ðøkuhuLkwt yuf yLkku¾wt MkhLkk{wt Au.

                      nkÞÃkhr÷Lf : yk yuf xuõMx yÚkðk R{us ÃkhLke ®÷f Au, suLkk Ãkh Âõ÷f fheLku ík{u çkeS ðuçkMkkRx Ãkh sR þfku Aku.

                     yk nkR÷kRx yLku ytzh÷kRLk fhu÷ xuõMx Au su {kWMk ÃkkuRLxh (  ) Lku nuLz ÃkkuRLxh (  ) {kt çkË÷e Lkk¾u Au
                     ßÞkhu {kWMk ÃkkuRLxh yk ®÷õMk Ãkh {qfðk{kt ykðu Au.

                      ykìV÷kRLk : ßÞkhu ðÃkhkþfíkko RLxhLkux fLkuõþLk rðLkk rMkMx{ Ãkh fk{ fhu Au íÞkhu íkuLku ykìV÷kRLk fnuðk{kt
                     ykðu Au.

                      ykuLk÷kRLk : ßÞkhu ðÃkhkþfíkko RLxhLkux fLkuõþLk Ähkðíke rMkMx{ Ãkh fk{ fhu Au íÞkhu íkuLku ykuLk÷kRLk fnuðk{kt ykðu
                     Au.

                      Mk‹Vøk : yuf ðuçkMkkRxÚke çkeS ðuçkMkkRx Ãkh yÚkðk yuf ðuçkÃkusÚke çkeS ðuçkMkkRx Ãkh sðkLku Mk‹Vøk fnuðk{kt
                     ykðu Au.

                      ðuçkMkkRx : MktçktrÄík ðuçkÃkusLkk MktøkúnLku ðuçkMkkRx fnuðk{kt ykðu Au.

                      ðuçk Ãkus : fkuR Ãký rð»kÞLku ÷økíkk yuf s ykuLk÷kRLk ÃkusLku ðuçk Ãkus fnuðk{kt ykðu Au.




                     ÃkwLkhkðíkoLk


                         RLxhLkux yu rðï¼h{kt ÷k¾ku fBÃÞqxMko yLku fBÃÞqxh yLku fBÃÞqxh LkuxðõMkoLkwt ðirïf Lkuxðfo Au.

                         RLxhLkuxLkk rðrðÄ WÃkÞkuøkku Au : R-{uR÷, {krníke, ykuLk÷kRLk þku®Ãkøk, ykuLk÷kRLk [u®xøk, MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk, zuxk
                        zkWLk÷kuz yLku yÃk÷kuz.

                         RLxhLkux fLkuõþLk {kxu sYhe ðMíkwyku{kt fBÃÞqxh rMkMx{, xur÷VkuLk yLku fuçk÷ ÷kRLk, {kuzu{, ðuçk çkúkWÍh yLku ISP Lkku
                        Mk{kðuþ ÚkkÞ Au.








                                                              MðkæÞkÞ


                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  ykuLk÷kRLk WíÃkkËLkku ¾heËðkLku ykuLk÷kRLk fnuðkÞ Au ..........................

                         a.  þku®Ãkøk                        b.  [u®xøk                       c.  he®zøk


                      2.  Lke[uLkk{ktÚke fR ykuLk÷kRLk fBÞwrLkfuþLk rMkMx{ Au ?

                          a.  ðuçk çkúkWÍh                   b.  nku{ Ãkus                    c.  R-{uR÷


                   62       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="65"><![CDATA[3.  yk{ktÚke fR ftÃkLke ¢ku{ ðuçk çkúkWÍhLke {kr÷fe Ähkðu Au ?


                        a.  {kurÍ÷k                        b.  økqøk÷                        c.  {kuÍuf

                     4.  Ëhuf ðuçkMkkRxLku MkkUÃku÷ yLkLÞ MkhLkk{ktLkwt çkeswt Lkk{ þwt Au ?

                        a.  URL                            b.  IE                            c.  IP

                 B.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku :


                                       Mk[o yuÂLsLk, yÃk÷ku®zøk, zkWLk÷ku®zøk, {krníke
                             Mktfuík

                     1.  RLxhLkux yu ......................... Lkku ðåÞwoy÷ ¾òLkku Au.

                     2.  RLxhLkux Ãkh ......................... ík{Lku sYhe fkuRÃký rð»kÞ Ãkh {krníke þkuÄðk{kt {ËË fhe þfu Au.

                     3.  nkuMx fBÃÞqxhÚke õ÷kÞLxLkk fBÃÞqxh Ãkh zuxk {u¤ððkLke «r¢ÞkLku ......................... íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.

                     4.  õ÷kÞLxLkk fBÃÞqxhÚke nkuMx fBÃÞqxh Ãkh zuxk {kuf÷ðkLke «r¢ÞkLku ......................... fnuðk{kt ykðu Au.

                 C.  r[ºkku swyku yLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku.


                     1.            økw__÷__ {                                 2.               Vu__çkw __




                     3.            R__Mxk__ {                                 4.              {ku __ {



                 D.  ykLkwt MktÃkqýo YÃk ÷¾ku :

                     1.  ISP                       .....................................................................................................................

                     2.  {kuzu{                    .....................................................................................................................

                 E.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  RLxhLkux ÔÞkÏÞkrÞík fhku.

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  fkuRÃký ºký MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk ðuçkMkkRxLkk Lkk{ ykÃkku.

                        .....................................................................................................................................................................

                     3.  nkRÃkh®÷f þwt Au ?

                        .....................................................................................................................................................................









                                                                                                 RLxhLkux Ãkh ðÄw  63]]></page><page Index="66"><![CDATA[F.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  RLxhLkuxLkk fkuRÃký çku WÃkÞkuøkku Mk{òðku.

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  RLxhLkuxLku fLkuõx fhðk {kxu fR ðMíkwykuLke sYh Au ?

                          .....................................................................................................................................................................
                          .....................................................................................................................................................................

                  G.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                            Century   #Critical Thinking
                                                                                               21 st
                                                                                              Skills  #Technology Literacy
                      1.  rLkþkLku ðuçkÃkus Ãkh fux÷kf hu¾ktrfík yLku ðkË¤e htøkLkk nkR÷kRx fhu÷k þçËku òuÞk su Âõ÷f fhðkÚke
                          Ãkus çkË÷kR òÞ Au. yk þçËkuLku þwt fnuðk{kt ykðu Au yLku íku{Lkku nuíkw þwt Au ?


                      2.  hrð «kýeyku rðþu {krníke þkuÄðk {kxu Mkku^xðuhLkku WÃkÞkuøk fhe hÌkku Au. yk Mkku^xðuhLkwt Lkk{ þwt
                          Au ?


                                                                                                 21 st   #Initiative
                                                                                               Century
                                                                                                 Skills  #Information Literacy
                                                                 ÷uçk{kt


                     ík{khk fBÃÞqxh ÷uçkLke {w÷kfkík ÷ku yLku Lke[u {wsçk fhku :

                         ðuçk çkúkWÍh þY fhku
                         ‘økwøk÷’ Mk[o yuÂLsLk ¾ku÷ku
                         ðuçk çkúkWÍhLkku WÃkÞkuøk fheLku ‘ø÷kuçk÷ ðk‹{øk’ rð»kÞ þkuÄku.









                  1.  AuÕ÷k 25 ð»kkuo{kt ykÃkýk SðLk{kt Äh¾{ ÃkrhðíkoLk ÷kðLkkh {krníke ¢ktríkLkk hMk«Ë ÏÞk÷Lke [[ko fhku.
                  2.  WWW Lkk rÃkíkk rx{ çkLkoMko ÷e yLku íku{Lkk fkÞo rðþu ðkík fhku.























                   64       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="67"><![CDATA[Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  3


                                                       («fhý 6 yLku 7 Ãkh ykÄkrhík)

                 A.  {kÁt Lkk{ Äkhe ÷ku.


                     1.  nwt yuf xq÷çkkh Awt su ÃkkðhÃkkuRLx 2016 Lkk M¢eLkLkk WÃkh-zkçkk ¾qýk{kt Ëu¾kW Au.
                        ....................................................................................................................................................................

                     2.  nwt «uÍLxuþLk{kt yuf ÃkkLkwt Awt.

                        ....................................................................................................................................................................
                     3.  nwt «uÍLxuþLkLkku yuf rðMíkkh Awt, ßÞkt ðõíkk ÃkkuíkkLkk {kxu LkkUÄ ÷¾e þfu Au.

                        ....................................................................................................................................................................

                     4.  nwt [ku¬Mk M÷kRz Ãkh xuõMx, R{uòu, [kxo ðøkuhuLke økkuXðýe Awt.

                        ....................................................................................................................................................................

                     5.  nwt Ãkqðo ÔÞkÏÞkrÞík ÷uykWxLkku Mk{qn Awt suLkku WÃkÞkuøk ík{khk «uÍLxuþLk{kt ÔÞkðMkkrÞf MÃkþo W{uhðk {kxu ÚkR þfu
                        Au.

                        ....................................................................................................................................................................

                 B.  ykÃku÷ M÷kRz ÷uykWx swyku yLku íku{Lkk Lkk{ ÷¾ku.

                     a.                            b.                                c.











                           ...........................................         ...........................................          ...........................................

                 C.  Lke[uLke çkkçkíkku MkkÚku {u¤ fhku :


                     1.  {kuzu{                      a.




                     2.  fuçkÕMk                     b.



                     3.  ISP                         c.



                     4.  ðuçk çkúkWÍh                d.





                                                                                              Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk 3  65]]></page><page Index="68"><![CDATA[rðÍTÞwy÷ «kuMku®Mkøk
                    08















                        ík{khku WÆu~Þ

                           òýðk {kxu:
                             l  r[ºk ÃkÍ÷            l  rËþk-rLkËuoþku yLku Lkõþk





                  ÃkÞkoðhý{ktÚke ÿ~Þ {krníkeLkku WÃkÞkuøk fhðkLke yLku Mk{sðkLke {øksLke ûk{íkkLku "visual processing" fnuðk{kt
                  ykðu Au. íku{kt {øksLke ykt¾ku su swyu Au íkuLkku yÚko fkZðkLke ûk{íkk Au. [k÷ku rðrðÄ «ð]r¥kyku îkhk ÿ~Þ «r¢Þk rðþu
                  òýeyu.


                      r[ºk ÃkÍ÷

                  r[ºk ÃkÍ÷ yu yuf «fkhLke ÿ~Þ «ð]r¥k Au su{kt r[ºkkuLke ©uýeLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au suLkwt yÚko½xLk fhðk{kt ykðu Au. [k÷ku
                  fux÷kf «fkhLkk r[ºk ÃkÍ÷ Wfu÷ðkLkwt þe¾eyu.

                  ykuz ðLk ykWx

                  ykuz ðLk ykWx yu yuf «fkhLkwt r[ºk ÃkÍ÷ Au su{kt ykÃkýu yufe ðMíkwLku ¢kuMk fheyu Aeyu. yufe ðMíkw þkuÄðk {kxu, ykÃkýu
                  yuðe ðMíkw þkuÄðe Ãkzþu su ÃkÍ÷Lke yLÞ ðMíkwyku MkkÚku {u¤ ¾kíke LkÚke. WËknhý íkhefu, Lke[uLkk [kh r[ºkku{kt, Ãknu÷k ºký

                  V¤ku Au ßÞkhu AuÕ÷wt r[ºk yufe Au fkhý fu íku V¤ LkÚke.








                  Úkkuzk ðÄw WËknhýku swyku. ðíkwo¤kfkh yuf rðr[ºk Au.












                                              ynª ½uxwt rðr[ºk Au fkhý fu çkkfeLkk ºký støk÷e «kýeyku Au





                   66       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="69"><![CDATA[ynª {h½e rðr[ºk Au fkhý fu çkkfeLke ºký MxuþLkheLke ðMíkwyku Au



                 r{hh R{us
                 yuf yzÄku ¼køk çkeò yzÄk ¼køkLke yheMkkLke R{us Au. s{ýe çkkswLke yk R{uòu swyku.

                 ßÞkhu  fkuR  ykfkh  W÷xkÔÞk  ÃkAe  yÚkðk  VuhÔÞk  ÃkAe  íkuLkk  {q¤
                 ykfkh suðku s Ëu¾kÞ Au, íÞkhu íkuLku yheMkkLke R{us fnuðk{kt ykðu   MLkkuð^÷uõMk yËT¼wík heíku srx÷ yLku Mk«{ký ÃkuxLko
                 Au.                                                                Ëþkoðu Au, su Veík yÚkðk Lkkswf Vq÷ku
                                                                                           suðk Ëu¾kÞ Au.








                 Lke[u ykÃku÷k yk r[ºkku swyku. ðíkwo¤kfkh R{uòu íku{Lke ËÃkoý R{uòu Au.







                        1.











                        2.








                    rËþk-rLkËuoþku yLku Lkõþk                                                        W¥kh

                 rËþkyku yLku Lkõþk  ykÃkýLku fkuR [ku¬Mk rðMíkkh yÚkðk ðMíkwLkwt MÚkkLk
                 Ëþkoððk{kt {ËË fhu Au.  [kh {wÏÞ rËþkyku Au - W¥kh, Ãkqðo,  Ãkrù{ yLku
                 Ërûký. ykÃkýu fkuR MÚk¤Lkku WÃkÞkuøk fheLku Lkõþk Ãkh Ãký fkuR ðMíkw þkuÄe   Ãkrù{              Ãkqðo

                 þfeyu Aeyu.


                                                                                                     Ërûký


                                                                                               rðÍTÞwy÷ «kuMku®Mkøk  67]]></page><page Index="70"><![CDATA[ykÃku÷ á~Þ swyku. [k÷ku MÃkkuxLkku WÃkÞkuøk fheLku ðMíkwykuLkwt MÚkkLk þkuÄeyu.




                                     3





                                     2






                                     1


                                                 A                   B                   C
                      yûkh A yLku Lktçkh 3 swyku. MkqÞo A3 Ãkh Au.

                      yûkh A yLku Lktçkh 2 swyku. ík¤kð A2 Ãkh Au.

                      yûkh A yLku Lktçkh 1 swyku. f[hkÃkuxe A1 Ãkh Au.
                      yûkh B yLku Lktçkh 3 swyku. Ãkûkeyku B3 Ãkh Au.

                      yûkh B yLku Lktçkh 2 swyku. ÍqtÃkzwt B2 Ãkh Au.
                      yûkh C yLku Lktçkh 2 swyku. çkuL[ C2 Ãkh Au.

                      yûkh C yLku Lktçkh 1 swyku. fqíkhku C1 Ãkh Au.


                                          MÃkkux yu yuf MÚkkLk Au. íkuÚke, A3, B3, C3 yLku íkuÚke ðÄw MÃkkux Au.



                     ÃkwLkhkðíkoLk


                         ÃkÞkoðhý{ktÚke ÿ~Þ {krníkeLkku WÃkÞkuøk fhðkLke yLku Mk{sðkLke {øksLke ûk{íkkLku "visual processing" fnuðk{kt
                        ykðu Au.
                         r[ºk ÃkÍ÷ yu yuf «fkhLke ÿ~Þ «ð]r¥k Au su{kt r[ºkkuLke ©uýeLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au suLkwt yÚko½xLk fhðk{kt ykðu
                        Au.

                           rËþk-rLkËuoþku yLku Lkõþk ykÃkýLku fkuR [ku¬Mk rðMíkkh yÚkðk ðMíkwLkwt MÚkkLk Ëþkoððk{kt {ËË fhu Au.






                                                              MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  Lke[uLkk{ktÚke fR {wÏÞ rËþk LkÚke ?

                          a.  Ãkrù{                         b.  W¥kh                           c.  Lke[u


                   68       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="71"><![CDATA[2.  MkkøkrhfkLke LkkLke çknuLk íkuLke M¢uÃkçkwf {kxu rðrðÄ «fkhLkk ÃkktËzk yufrºkík fhe hne Au. Lke[uLkk{ktÚke fR ðMíkwyku íkuLkk
                        Mktøkún{kt rðr[ºk Au ?

                        a.                                 b.                                 c.



                     3.  ík{khe LkkLke çknuLk h{íke ð¾íku íkuLkwt h{fzwt yheMkk Mkk{u {qfu Au. Lke[uLkk{ktÚke fÞwt yheMkkLkwt r[ºk Au   ?



                        a.                                 b.                                 c.


                 B.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  rðÍTÞwy÷ «kuMku®Mkøk ÔÞkÏÞkrÞík fhku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  rËþk-rLkËuoþku yLku Lkõþk ykÃkýLku fuðe heíku {ËË fhu Au ?
                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                 C.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                            Century   #Critical Thinking
                                                                                              21 st
                                                                                             Skills
                     ½huÚke þk¤kyu síke ð¾íku, ík{u ½ýk MÚk¤ku ÃkkMkuÚke ÃkMkkh Úkkyku Aku. hMíkk{kt òuÞu÷k 5 ÿ~Þ MÚk¤kuLkk Lkk{

                     ÷¾ku.





                                                                                            21 st   #Creativity
                                                                                          Century
                                                                                           Skills  #Technology Literacy
                                                               ÷uçk{kt


                    ðuçk çkúkWÍ÷ ¾ku÷ku yLku h{ík h{ku - fkuÞzk. h{ík h{ðk {kxu {w÷kfkík ÷ku :
                    https://kids.nationalgeographic.com/games/puzzles/article/puzzles-animals
                    yÚkðk øku{ h{ðk {kxu QR fkuz MfuLk fhku. øku{ h{ðk {kxu, ykÃku÷k Ãkøk÷kt yLkwMkhku :
                    Ãkøk÷wt 1 ySçkkuøkheçk Ãkhtíkw Mkk[k Ãkh Âõ÷f fhku !




















                                                                                               rðÍTÞwy÷ «kuMku®Mkøk  69]]></page><page Index="72"><![CDATA[Ãkøk÷wt 2 nðu, ík{u su ÃkÍ÷ þi÷e h{ðk {ktøkku Aku íku ÃkMktË fhku.



























                   Teacher's Corner
                  1.  fux÷kf WËknhýkuLke {ËËÚke rðãkÚkeoykuLku ÿ~Þ «r¢Þk Mk{òðku.

                  2.  ðkMíkrðf SðLk{kt Lkõþk yLku rËþkykuLkku WÃkÞkuøk rðþu Mkk{kLÞ heíku ðkík fhku.



















































                   70       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="73"><![CDATA[M¢u[{kt ðÄw ç÷kuõMk
                    09















                       ík{khku WÆu~Þ
                          òýfkhe {kxu:
                            l  ç÷kuf fuxuøkheÍ       l  M«kRx ÃkkurÍþLk Mkux fhðe



                 ík{u òýku Aku fu M¢u[ ç÷kuõMkLku rðrðÄ ©uýeyku{kt rð¼krsík fhðk{kt ykðu Au. Ëhuf ç÷kuf y÷øk-y÷øk fkÞo fhu Au. [k÷ku
                 M¢u[Lkk ðÄw ç÷kuõMk rðøkíkðkh þe¾eyu.




                    ç÷kuf fuxuøkheÍ

                 M«kRx{kt ç÷kuõMkLku íku{Lkk fkÞkuoLkk ykÄkhu rðrðÄ ©uýeyku{kt rð¼krsík fhðk{kt ykÔÞk Au. yk{ktLkk {kuxk¼køkLkk ç÷kuõMk{kt,
                 ík{u ík{khe rM¢ÃxLku yLkwYÃk ç÷kuf{kt {qÕÞ çkË÷e þfku Aku.




                         Motion   Looks   Sound    Events  Control  Sensing   Operators   Variables  My Blocks
                 {kuþLk ç÷kuõMk

                 M«kRxLke økríkLku rLkÞtrºkík fhðk {kxu WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk ç÷kuõMkLku {kuþLk ç÷kuõMk íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au. íku ðkË¤e

                 htøkLkk nkuÞ Au. Mkk{kLÞ heíku WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk fux÷kf {kuþLk ç÷kuõMk Au :

                    move  10 steps  ç÷kuf M«kRxLku ç÷kufLkk  xuõMx çkkuõMk{kt ykÃku÷k Ãkøk÷ktLke MktÏÞk îkhk ykøk¤ (íku su rËþk{kt nkuÞ íku

                    rËþk{kt) ¾Mkuzðk Ëu Au. ßÞkhu ykÃkýu ykuAk (–) r[ö MkkÚku {qÕÞ ÷¾eyu Aeyu, íÞkhu M«kRx ÃkkA¤ ¾Mku Au. Ëk.ík.
                    move  –10 steps  M«kRxLku 10 Ãkøk÷kt ÃkkA¤ ¾Mkuzu Au.

                     turn  15  degrees   ç÷kuf M«kRxLku ykÃku÷ rzøkúe îkhk ½rzÞk¤Lke rËþk{kt Vuhððk Ëu Au yLku  turn  15  degrees
                    ç÷kuf M«kRxLku ykÃku÷ rzøkúe îkhk ½rzÞk¤Lke rðÁØ rËþk{kt Vuhðu Au.

                    Mxus Ãkh M«kRxLku Lkðe rMÚkrík{kt sBÃk fhðk {kxu,   go to x: 0  y: 0  ç÷kufLkku WÃkÞkuøk fhe þfkÞ Au. íku M«kRxLku Mxus
                    Ãkh x yLku y ÂMÚkrík{kt sðk {kxu Mkûk{ çkLkkðu Au.









                                                                                               M¢u[{kt ðÄw ç÷kuõMk  71]]></page><page Index="74"><![CDATA[M«kRxLku Mxus Ãkh [ku¬Mk MÚkkLk Ãkh sðk {kxu fnuðk {kxu   go to mouse-pointer   Lkku WÃkÞkuøk fhe þfkÞ Au. ík{u ykÃku÷k
                     çku rðfÕÃkku{ktÚke yuf ÃkMktË fhe þfku Aku : {kWMk-ÃkkuRLxh yÚkðk huLz{ ÂMÚkrík.

                       if on edge, bounce   ç÷kuf fhðkÚke M«kRx M¢eLkLke ÄkhLku MÃkþuo íkku íku W÷xe ÚkR òÞ Au.

                       set rotation style left-right   ç÷kufLkku WÃkÞkuøk M«kRxLke hkuxuþLk MxkR÷ Mkux fhðk {kxu   3 left-right
                     ÚkkÞ Au. ÃkMktË fhðk {kxuLkk rðfÕÃkku zkçku-s{ýu, zkuLx hkuxuþLk Lknet Ãký yku÷ hkWLz Au.     don‘t ratation

                  ÷qõMk ç÷kuõMk                                                                          all round

                  òtçk÷e htøkLkk ç÷kuõMk ÷wõMk ç÷kuõMk Au. íkuyku Mxus Ãkh M«kRx fuðe heíku Ëu¾kÞ Au íkuLkwt rLkÞtºký fhu Au.

                      ykÃku÷ Mk{Þ {kxu MkufLz{kt M«kRx{kt MÃke[ çkçk÷ W{uhðk {kxu  say Hello! for 2  seconds  ç÷kufLkku
                     WÃkÞkuøk fhku.


                       say Hello!  ç÷kuf ykÃku÷ xuõMx MkkÚku M«kRx{kt yuf MÃke[ çkçk÷ W{uhu Au. MÃke[ çkçk÷ íÞkt MkwÄe
                      Ëu¾kíkku hnuþu ßÞkt MkwÄe çkeòu MÃke[ yÚkðk Úkkux ç÷kuf Mkr¢Þ Lk ÚkkÞ, yÚkðk MxkuÃk çkxLk

                      Ëçkkððk{kt Lk ykðu.


                       think Hmm... for 2  seconds   ç÷kuf ykÃku÷ xuõMx MkkÚku M«kRx{kt yuf rð[kh çkçk÷ W{uhu Au, su
                     ykÃku÷ Mk{Þ {kxu MkufLz{kt Au.

                       think Hmm...  ç÷kuf ykÃku÷ xuõMx MkkÚku rð[kh ÃkhÃkkuxku çkíkkðu Au. ßÞkt MkwÄe çkeS ðkýe yÚkðk
                     rð[kh ç÷kuf Mkr¢Þ Lk ÚkkÞ yÚkðk MxkuÃk çkxLk Ëçkkððk{kt Lk ykðu íÞkt MkwÄe çkçk÷ Ëu¾kðkLkwt [k÷w

                     hnuþu.

                       show   yLku   hide   yLkw¢{u Mxus Ãkh M«kRx çkíkkðu Au yLku AwÃkkðu Au.




                       change color  effect by 25  ç÷kuf ÃkMktË fhu÷k rðfÕÃk yLkwMkkh M«kRx Ãkh
                     yMkh ÷køkw fhu Au. ç÷kuf{ktLke MktÏÞk yMkhLke {sçkqíkkRLku MÃkü fhu Au.

                     Mkkík yMkhku Au : htøk, rVþykR, ð{¤, rÃkõMku÷ux, {kuÍuf, çkúkRxLkuMk yLku
                     ½kuMx.

                       clear graphic effects  ç÷kuf M«kRx Ãkh ÷køkw Úkíke fkuRÃký økúkrVf÷ yMkhkuLku

                     heMkux fhþu. íku íku{Lkk rzVkuÕx {qÕÞ þqLÞ Ãkh heMkux fhþu.




                  MkkWLz ç÷kuõMk

                  MkkWLz ç÷kuõMk økw÷kçke htøkLkk nkuÞ Au. íku MkkWLz VtõþLMkLku rLkÞtrºkík fhu Au. ykÃkýu MkkWLz ç÷kuõMkLkku WÃkÞkuøk fheLku ykÃkýk
                  M¢u[ «kusuõx{kt Mktøkeík W{uhe þfeyu Aeyu. ykÃkýu ykÃkýku yðks hufkuzo Ãký fhe þfeyu Aeyu yLku íkuLku Mkuð Ãký fhe þfeyu

                  Aeyu. ykÃkýu íkuLku M«kRx ðzu ðøkkze þfeyu Aeyu.





                   72       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="75"><![CDATA[start sound Meow   ç÷kuf rM¢Ãx Úkku¼kÔÞk rðLkk yðks ðøkkzu Au. æðrLk rðfÕÃkku
                    BÞkW yLku hufkuzo Au.


                      play sound Meow  until done   ç÷kuf rM¢ÃxLku Úkku¼kðeLku yðks ðøkkzu Au ßÞkt MkwÄe
                    yðks Ãkqýo Lk ÚkkÞ. æðrLk rðfÕÃkku ‘BÞkW’ yÚkðk fkuRÃký hufkuzo Au.


                    çkÄk M«kRxTMk Ãkh ðøkkzíkk çkÄk yðkòu çktÄ fhðk {kxu,  stop all sounds  ç÷kufLkku WÃkÞkuøk fhku.
                     clear sound effects   ç÷kuf çkÄe nk÷Lke æðrLk yMkhkuLku MkkV fhu Au.


                 RðuLxTMk ç÷kuõMk

                 ½xLkk yu yuðe ½xLkk Au su íkuLke Ãknu÷kt çkLku÷e fux÷ef yLÞ çkkçkíkkuLku fkhýu ÚkkÞ Au. M¢u[{kt yk MkkiÚke {níðÃkqýo fkuz ç÷kuõMk
                 Au fkhý fu rM¢Ãx RðuLx ç÷kuõMk rðLkk [k÷e þfíke LkÚke. íkuÚke, RðuLxTMk ç÷kuõMk ¾hu¾h rLkÞtrºkík fhu Au fu òu fkuR [ku¬Mk
                 r¢Þk fhðk{kt ykðu íkku rM¢Ãx{kt ç÷kuõMk fuðe heíku [k÷ðkLkwt þY fhþu. RðuLxTMk ç÷kuõMk RðuLxTMk yLku rM¢ÃxTMkLke þYykíkLku
                 rLkÞtrºkík fhu Au. íku Ãke¤k htøkLke nkuÞ Au.




                     when    clicked   ßÞkhu ÷e÷ku æðs yÚkðk økku çkxLk Âõ÷f fhðk{kt ykðu Au íÞkhu   space
                    ç÷kuf yk ç÷kuf MkkÚku òuzkÞu÷ rM¢ÃxLku Mkr¢Þ fhu Au.                         up arrow
                                                                                                 down arrow
                     when space  key pressed   ÃkMktË fhu÷e fe Ëçkkððk{kt ykðu íÞkhu ç÷kuf rM¢ÃxLku   right arrow
                    Mkr¢Þ fhu Au. ík{u ykÃku÷ fe{ktÚke ÃkMktË fhe þfku Aku yÚkðk ík{u fkuRÃký rðfÕÃk ÃkMktË   left arrow
                    fhe þfku Aku.                                                                any


                     when this sprite clicked   ßÞkhu ík{u M«kRx Ãkh Âõ÷f fhku Aku íÞkhu ç÷kuf yk ç÷kuf   a
                    MkkÚku òuzkÞu÷ rM¢ÃxLku Mkr¢Þ fhu Au.




                 ftxÙku÷ ç÷kuõMk
                 íku ÷q®Ãkøk ç÷kuõMk Au suLkku WÃkÞkuøk íÞkhu ÚkkÞ Au ßÞkhu [ku¬Mk ÃkrhÂMÚkríkyku{kt yuf s ç÷kufLku ½ýe ð¾ík ÃkwLkhkðŠíkík
                 fhðkLke sYh Ãkzu Au. íku Lkkhtøke htøkLkk nkuÞ Au. MkkiÚke ðÄw WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk ftxÙku÷ ç÷kuõMk Au :




                    ðuRx ç÷kuf rM¢ÃxLkk h®LkøkLku ç÷kuf{kt ykÃku÷ MkufLzLke MktÏÞk {kxu Úkku¼kðu Au. ßÞkhu çku {qð yÚkðk
                                                                                                     wait 1  seconds
                    MÃkef ç÷kuf yuf ÃkAe yuf ykðe hÌkk nkuÞ íÞkhu ík{u yk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk fhe þfku Aku.

                    rhÃkex ç÷kuf ykÃku÷ MktÏÞk {kxu ç÷kuõMkLkk Mk{qnLku rhÃkex fhu Au. yk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk ykfkh Ëkuhðk   repeat  10

                    {kxu Ãký ÚkkÞ Au ßÞkt ykÃkýu ½ýe ð¾ík yuf s ç÷kuõMk ðkhtðkh ykÃkðk Ãkzu Au.

                    MxkuÃk çkxLk Âõ÷f Lk ÚkkÞ íÞkt MkwÄe Vkuhuðh ç÷kuf ç÷kuõMkLkk MkuxLku rhÃkex fhíkwt hnu Au. yk ç÷kuf   forever

                    rhÃkex ç÷kuf suðwt s Au yLku ík{u íkuLke ytËh MLkuÃk fhku Aku íku ç÷kuõMkLku Mk{kððk {kxu ykÃk{u¤u rðMíkhu
                    Au.




                                                                                               M¢u[{kt ðÄw ç÷kuõMk  73]]></page><page Index="76"><![CDATA[¿kkLk Mktøkún   òu ík{u M¢u[{kt ík{khk ÃkkuíkkLkk MkwÃkhÃkkðhLku fkuz fhe þfku Aku íkku þwt Úkþu ? ík{khe MkwÃkhÃkkðh þwt nþu, yLku ík{u


                                    íkuLkku WÃkÞkuøk çkeòykuLku {ËË fhðk {kxu fuðe heíku fhþku ?




                      M«kEx ÃkkurÍþLk Mkux fhðe


                  MxusLku x yLku y Lkk rðrðÄ {qÕÞku{kt rð¼krsík fhðk{kt ykÔÞwt Au. Mxus ÃkhLkku Ëhuf ®çkËw x yLku y çktLku {qÕÞkuÚke çkLku÷ku Au.
                  x Lkwt {qÕÞ M«kRxLkwt ykzwt (zkçkuÚke s{ýu) MÚkkLk ykÃku Au. y Lkwt {qÕÞ M«kRxLkwt Q¼wt (WÃkhÚke Lke[u) MÚkkLk ykÃku Au. MxusLkk
                  fuLÿ{kt x yLku y {qÕÞku 0 Au.


                   go to x: -100  y: -34  ç÷kuf ík{Lku rM¢ÃxLke þYykík{kt M«kRxLke rMÚkrík Xef fhðk{kt {ËË fhu Au. õÞkhuf fux÷ef rM¢ÃxkuLku
                  fkhýu, M«kRx MxusLke çknkh òÞ Au. yk ç÷kuf M«kRxLku RÂåAík MÚkkLk Ãkh ÷kððk{kt {ËË fhu Au.
                     ÃkwLkhkðíkoLk


                         M«kRxLke økríkrðrÄLku rLkÞtrºkík fhðk {kxu ðÃkhkíkk ç÷kuõMkLku {kuþLk ç÷kuõMk íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.

                         ÷wõMk ç÷kuõMk Mxus Ãkh M«kRx fuðe heíku Ëu¾kÞ Au íkuLkwt rLkÞtºký fhu Au.

                         MkkWLz ç÷kuõMk MkkWLz VtõþLMkLku rLkÞtrºkík fhu Au. ykÃkýu MkkWLz ç÷kuõMkLkku WÃkÞkuøk fheLku ykÃkýk M¢u[ «kusuõx{kt Mktøkeík
                        W{uhe þfeyu Aeyu.
                         RðuLxTMk ç÷kuõMk ¾hu¾h rLkÞtrºkík fhu Au fu òu fkuR [ku¬Mk r¢Þk fhðk{kt ykðu íkku rM¢Ãx{kt ç÷kuõMkLku fuðe heíku [k÷ðkLkwt
                        íku þY fhu Au.

                         RðuLxTMk ç÷kuõMk RðuLxTMk yLku rM¢ÃxTMkLkk þYykíkLku rLkÞtrºkík fhu Au.
                         ftxÙku÷ ç÷kuõMk «kusuõx{kt rM¢Ãx fuðe heíku [k÷u Au íkuLkwt rLkÞtºký fhu Au. íku{kt ÷q®Ãkøk ç÷kuõMk nkuÞ Au suLkku WÃkÞkuøk íÞkhu ÚkkÞ Au ßÞkhu
                        yuf s ç÷kufLku ½ýe ð¾ík ÃkwLkhkðŠíkík fhðk Ãkzu Au.

                         Mxus ÃkhLkk x yLku y {qÕÞku îkhk M«kRxLkwt MÚkkLk Lk¬e ÚkkÞ Au.







                                                              MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.  M«kRxLke økríkrðrÄLku rLkÞtrºkík fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke fÞk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?

                          a.  {kuþLk                        b.  MkkWLz                         c.  ÃkuLk

                      2.  M«kRxLkk Ëu¾kðLku rLkÞtrºkík fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke fÞk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?

                          a.  ftxÙku÷                       b.  ÷wõMk                          c.  RðuLx







                   74       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="77"><![CDATA[3.  æðrLk ç÷kufLkku htøk fuðku Au ?

                        a.  ®Ãkf                           b.  ÃkhÃk÷                         c.  ç÷q

                     4.  Lke[uLkk{ktÚke fÞk ç÷kuf{kt ÷q®Ãkøk ç÷kuõMk Au ?

                        a.  ðuRx                           b.  ÃkuLk                          c.  ftxÙku÷

                 B.  Lke[u ykÃku÷k þçËkuLkku WÃkÞkuøk fheLku ¾k÷e søÞkyku ¼hku :



                                                        ¾Mkuzku, òyku, yðks fhku, fnku
                                              Mktfuík

                     1.  ........................... ç÷kuf ík{Lku M«kRx{kt MÃke[ çkçk÷ W{uhðk{kt {ËË fhu Au.

                     2.  ........................... ç÷kuf ík{Lku M«kRxLke rMÚkrík Xef fhðk{kt {ËË fhu Au.

                     3.  ........................... ç÷kuf ík{Lku y{khk M¢u[ «kusuõx{kt Mktøkeík W{uhðk{kt {ËË fhu Au.


                     4.  ........................... ç÷kuf M«kRxLku ykøk¤ ðÄðk Ëu Au.
                 C.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.


                     1.  {kuþLk ç÷kuõMk ðkË¤e htøkLkku nkuÞ Au.                                              ...............

                     2.  Mxus ÃkhLkk x yLku y {qÕÞku îkhk M«kRxLkwt MÚkkLk Lk¬e ÚkkÞ Au.                     ...............

                     3.  Âõ÷Þh MkkWLz RVuõxTMk ç÷kuf çkÄe nk÷Lke MkkWLz RVuõxTMkLku MkkV fhu Au.             ...............

                     4.  ykÃkýu ykÃkýku yðks hufkuzo Ãký fhe þfeyu Aeyu yLku íkuLku M«kRx ðzu ðøkkze þfeyu Aeyu.   ...............

                 D.  yk ç÷kuõMkLkwt fkÞo ÷¾ku.



                      1.
                                                          ...................................................................................................




                      2.    stop all sounds
                                                          ...................................................................................................




                      3.
                                                          ...................................................................................................




                      4.
                                                          ...................................................................................................





                                                                                               M¢u[{kt ðÄw ç÷kuõMk  75]]></page><page Index="78"><![CDATA[E.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  ykÃku÷ MkufLz {kxu rM¢Ãx{kt MÃke[ çkçk÷ W{uhðk {kxu fÞk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?

                          .....................................................................................................................................................................

                      2.  'when Flag clicked' ç÷kuf yLku 'when this sprite clicked' ç÷kufLkk fkÞkuo{kt þwt íkVkðík Au ?
                          .....................................................................................................................................................................


                  F.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  ík{u M«kRxLkwt MÚkkLk fuðe heíku Mkux fhþku ?
                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................
                      2.  ík{u ftxÙku÷ ç÷kuõMkLkku WÃkÞkuøk õÞkhu fhku Aku ? fkuuRÃký çku ftxÙku÷ ç÷kuõMkLkk Lkk{ ykÃkku.

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................
                  G.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                            Century   #Critical Thinking
                                                                                               21 st
                                                                                              Skills  #Technology Literacy
                      1.  ík{khk «kusuõx{kt yuf M«kRxLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au suLku rðrðÄ ÷køkýeyku Ëþkoððk {kxu íkuLkku Ëu¾kð çkË÷ðkLke sYh Au.
                          M«kRx {kxu rðrðÄ fkuMåÞw{ ðå[u ÂMð[ fhðk {kxu ík{u fÞk Ãkøk÷kt ÷uþku íkuLkwt ðýoLk fhku.
                      2.  {ehkyu íkuLkk M«kRxLku MxusLkk Lke[uLkk s{ýk ¾qýk{kt {qfðkLke sYh Au. M«kRxLku fkuykuŠzLkuxTMk (240,
                          -180) Ãkh ¾Mkuzðk {kxu íkuýeyu fÞk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk fhðku òuRyu ?










                                                                                                  21 st   #Technology Literacy
                                                                                                Century   #Creativity
                                                                                                 Skills
                     «ð]r¥k


                     [kxo ÃkuÃkh Ãkh fkuRÃký Ãkkt[ M¢u[ ç÷kuf Ëkuhku yLku ç÷kuõMk{kt htøkku Ãký ¼hku.






                            SDG «ð]r¥k

                     {nkMkkøkhku økún {kxu {níðÃkqýo Au. ykuÂõMksLk Ãkqhku Ãkkzu Au, ykçkkunðkLkwt rLkÞ{Lk fhu Au yLku ËrhÞkR
                     SðkuLke rðþk¤ ©uýeLku xufku ykÃku Au. M¢u[ «kusuõx çkLkkðku, ËrhÞkR «kýeykuLkk M«kRxTMk, çkufzÙkuÃMk
                     yLku Mk{wÿe ÃkÞkoðhýLkwt «ríkrLkrÄíð fhíkk s¤[h SðLk W{uhku.










                   76       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="79"><![CDATA[21 st
                                                                                          Century   #Critical Thinking
                                                                                           Skills
                                                               ÷uçk{kt


                       rçk÷kzeLkk M«kRx {kxu rM¢Ãx ÷¾ku fu íku yxõÞk rðLkk 10 ðkh BÞkW çkku÷u yLku ÃkAe 20 Ãkøk÷kt ykøk¤ ðÄu.

                       yk «kusuõxTMk M¢u[{kt çkLkkðku yLku {ò fhku.

                       1.                            2.                               3.






























                  Teacher's Corner
                 1.  rðãkÚkeoykuLku M¢u[{kt ç÷kuõMkLke Mk{eûkk fhðk ÷R òyku.
                 2.  çkÄk ç÷kuõMk yLku íku{Lkk fkÞkuoLkwt rLkËþoLk fhku.



































                                                                                               M¢u[{kt ðÄw ç÷kuõMk  77]]></page><page Index="80"><![CDATA[AI Lkku rðfkMk
                    10















                        ík{khku WÆu~Þ
                           òýfkhe {kxu:

                           l  1950 Lkku Ëþf            l  1960 Lkku Ëþf
                             l  1970 Úke 1990 Lkk ËkÞfk         l  2000 Úke 2010
                              l  2010 Úke yíÞkh MkwÄe


                  ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk yu {þeLkLke rð[khðkLke yLku þe¾ðkLke ûk{íkk Au. ½ýk ð»kkuoÚke, ði¿kkrLkf {þeLkkuLku
                  f]rºk{ heíku çkwrØþk¤e çkLkkððkLkku «ÞkMk fhe hÌkk Au, su {kLkð çkwrØLke LkSf Au. [k÷ku òýeyu fu yk ð»kkuo
                  Ëhr{ÞkLk ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk fuðe heíku rðfrMkík ÚkÞwt Au yLku fux÷ef ¢ktríkfkhe þkuÄku Ãkh yuf Lksh
                  fheyu.





                      1950 Lkku Ëþf


                  yk ËkÞfk{kt, çku {wÏÞ ÞkuøkËkLk òuðk {éÞk, 1950
                  {kt, yu÷Lk xâw®høku rð[khþe÷ {þeLk çkLkkððkLke
                  þõÞíkk rðþu yuf ÃkuÃkh hsq fÞwO. yk {þeLkku {kxu
                  íku{Lke rð[khðkLke ûk{íkk [fkMkðk {kxu yuf fMkkuxe
                  çkLke økÞwt.                                           Alan Turing                 Bombe

                  yu÷Lk xâw®høkLke MkkiÚke {kuxe rMkrØyku{ktLke yuf çkkuBçkuLke h[Lkk Au, su yuf {þeLk Au su yuLfkuzuz MktËuþkykuLku zefkuz fhe þfu

                  Au.


                                                    1956{kt, òuLk {uffkÚkeoyu yuf Ãkrh»kË{kt ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk þçËLkku

                                                    WÃkÞkuøk fÞkuo. íku{ýu 1958 {kt «kuøkúk®{øk ¼k»kk LISP  çkLkkðe suLkku WÃkÞkuøk
                                                    AI rMkMx{kuLku «kuøkúk{ fhðk {kxu ÔÞkÃkfÃkýu Úkíkku níkku. íku{Lku 'Father of
                                                    AI' íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.





                         John McCarthy



                   78       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="81"><![CDATA[1960 Lkku Ëþf

                 yk ËkÞfk{kt, Ãknu÷wt [uxçkkux ELIZA 1966 {kt Joseph Weizenbaum  îkhk MIT ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk
                 ÷uçkkuhuxhe{kt çkLkkððk{kt ykÔÞwt níkwt. íku ykLkk suðku Ëu¾kíkku níkku :


















                                       Joseph Weizenbaum                     ELIZA


                    1970 Úke 1990 Lkk ËkÞfk
                 1973 {kt, Rr[hku fkxku îkhk WABOT Lke h[Lkk fhðk{kt ykðe níke. yk {kLkðeÞ hkuçkkux çkLkkððkLke rËþk{kt Ãknu÷wt
                 Ãkøk÷wt níkwt. WABOT íkuLkk Lke[÷k ytøkku MkkÚku [k÷íkku níkku yLku íkuLkk nkÚkÚke ðMíkwykuLku Ãkfze yLku ÃkrhðnLk fhðk{kt Mkûk{
                 níkku.




















                                                   Ichiro Kato               WABOT

                 1984 {kt, ðkMkuzk ÞwrLkðŠMkxe{kt WABOT-2 çkLkkððk{kt ykÔÞwt níkwt. íku WABOT-1 Lkwt yLkwøkk{e níkwt. íku rÃkÞkLkku

                 ðøkkzðk{kt Mkûk{ níkwt.




                                                                         ykr£fLk økúu ÃkkuÃkx yLku ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk
                                                                        Mk{MÞkLkwt rLkhkfhý ÷kððkLke fwþ¤íkk Ähkðu Au. çktLku
                                                                        ¼k»kkLku Mk{sðk yLku WÃkÞkuøk{kt ÷uðkLke «¼kðþk¤e
                                                                                     ûk{íkkyku Ëþkoðu Au.







                                    WABOT-2

                                                                                                   AI Lkku rðfkMk  79]]></page><page Index="82"><![CDATA[yk Mk{Þøkk¤k{kt, zeÃk ç÷w IBM îkhk çkLkkððk{kt ykÔÞwt níkwt. íkuýu 1997 {kt [uMk økúktz{kMxh økuhe fkMÃkkhkuðLku nhkÔÞku
                  níkku.

















                                                               Deep Blue
                  «kuVuMkh rMkÂLÚkÞk çkúuÍe÷ îkhk rðfMkkððk{kt ykðu÷ hkuçkkux rfM{ux, {kLkð ÷køkýeykuLku yku¤¾e þfíkw níkw yLku íkuLkk [nuhk

                  MkkÚku íkuLke Lkf÷ fhðk{kt Mkûk{ níkwt.
















                                       Cynthia Breazeal                         Kismet

                      2000 Úke 2010


                  2000 Lkk ËkÞfk{kt, ½ýk MkV¤ «ÞkMkku MkkÚku AI xufLkku÷kuS MkV¤íkkÃkqðof MÚkkrÃkík ÚkR.
                  nkuLzkyu 2000 {kt ASIMO Lkk{Lkku yuf ykŠxrVrþÞ÷ {kLkðeÞ hkuçkkux hsq fÞkuo. íku [k÷e þfu Au. [nuhk yku¤¾e þfu
                  Au yLku {kýMkkuLke su{ íkuLkk nkÚkLkku WÃkÞkuøk fhe þfu Au.















                                                                ASIMO

                  2002 {kt, ykR-hkuçkkuxu ÁBçkk hsq fÞwO, su yuf MðkÞ¥k hkuçkkux ðuõÞw{ õ÷eLkh Au su
                  f[hku MkkV fhu Au yLku yðhkuÄku{kt yÚkzkðkLkwt xk¤ðk{kt Mkûk{ Au.





                                                                                                   Roomba



                   80       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="83"><![CDATA[2004 {kt LkkMkkLkwt {kMko yuõMkÃ÷kuhuþLk r{þLk yuf hkuçkkurxf MÃkuMk r{þLk níkwt su{kt {tøk¤ økúnLkwt yLðu»ký fhðk {kxu çku {kMko
                 hkuðMko, ÂMÃkrhx yLku ykuÃkkuåÞworLkxeLkku Mk{kðuþ Úkíkku níkku.
















                                              Spirit                           Opportunity


                    2010 Úke yíÞkh MkwÄe
                 yk Þwøk ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMkLkk ûkuºk{kt yLkuf rðfkMk MkkÚku ¢ktríkLkku Þwøk Au.

                 {kR¢kuMkku^xu Xbox 360 {kxu Kinect ÷kuL[ fÞwO, su «Úk{ øku®{øk rzðkRMk Au su 3D fu{uhk

                 yLku RL£khuz rzxuõþLkLkku WÃkÞkuøk fheLku {kLkð økríkrðrÄykuLku xÙuf fhu Au.


                                    yuÃÃk÷u 2011 {kt ðkìRMk ykrMkMxLx, rMkhe hsq fÞwO. íku yLkw{kLk ÷økkððk,
                                    yð÷kufLk fhðk, sðkçk ykÃkðk yLku ðÃkhkþfíkkoykuLku ¼÷k{ýku ykÃkðk   Xbox 360

                                    {kxu fwËhíke ¼k»kkLkk ðÃkhkþfíkko RLxhVuMkLkku WÃkÞkuøk fhu Au.


                       Siri

                 2014 {kt, yu{uÍkuLku yu÷uõMkk çkLkkÔÞwt, yuf nku{ ykrMkMxLx, su yuf M{kxo MÃkefh Au su ÃkMkoLk÷
                 ykrMkMxLx íkhefu fk{ fhu Au.



                                                                                                          Alexa

                                               økqøk÷u 2009 {kt zÙkRðh÷uMk fkh rðfMkkðe níke yLku 2014 MkwÄe{kt, íkuýu Ãknu÷e fkh
                                               ÷kuL[ fhe níke. yk Mð-zÙkR®ðøk fkh {kLkð {ËË rðLkk MÚk¤ku ðå[u {wMkkVhe fhðk {kxu
                                               MkuLMkh, fu{uhk yLku AI Lkk MktÞkusLkLkku WÃkÞkuøk fhu Au.













                   ¿kkLk Mktøkún   Äkhkufu, AI ík{Lku RríknkMkLkk rðrðÄ Mk{Þøkk¤k{kt ÷R sR þfu Au. ík{u Ãknu÷k fÞk ÞwøkLke {w÷kfkík ÷uþku, yLku

                                   AI {køkoËŠþfkyku ÃkkMkuÚke ík{u þwt þe¾þku ?





                                                                                                   AI Lkku rðfkMk  81]]></page><page Index="84"><![CDATA[2016  {kt,  zurðz  nuLMkLku  MkkurVÞk  Lkk{Lkku  yuf  {kLkðeÞ  Ëu¾kð  çkLkkÔÞku.  íku  {kLkð
                  nkð¼kð yLku [nuhkLkk nkð¼kðLke Lkf÷ fhe þfu Au.





                                                                                                       Sophia


                                             økqøk÷u 2016 {kt økqøk÷ nku{ rh÷eÍ fÞwO. íku AI Lkku WÃkÞkuøk ÔÞÂõíkøkík MknkÞf íkhefu fkÞo
                                             fhðk {kxu fhu Au su ðÃkhkþfíkkoLku fkÞkuo ÞkË hk¾ðk{kt, yuÃkkuRLx{uLx çkLkkððk{kt yLku
                                             yðks îkhk {krníke þkuÄðk{kt {ËË fhu Au.



                        Google Home
                  su{ ykÃkýu «fhý{kt ðktåÞwt íku{ ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk yLkuf økýe rðfrMkík ÚkR Au. AI xufLkku÷kuS nsw Ãký Ëhhkus
                  rðfrMkík ÚkR hne Au yLku su{ su{ xufLkku÷kuS ykøk¤ ðÄþu íku{ íku{ ykÃkýu ðÄw þkuÄku òuR þfeþwt.




                     ÃkwLkhkðíkoLk


                         ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk yu {þeLkLke rð[khðkLke yLku þe¾ðkLke ûk{íkk Au.

                         òuLk {uffkÚkeoLku 'Father of AI' íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.

                         1961-1970 Ëhr{ÞkLk, MIT {kt «Úk{ [uxçkkux ELIZA çkLkkððk{kt ykÔÞwt níkwt.

                         2000 Lkk ËkÞfk{kt, ½ýk MkV¤ «ÞkMkku MkkÚku AI xufLkku÷kuS MkV¤íkkÃkqðof MÚkkrÃkík ÚkR.

                         yuÃk÷u 2011 {kt ðkìRMk ykrMkMxLx, rMkhe hsq fÞwO.

                         2002 {kt, ykR-hkuçkkuxu ÁBçkk hsq fÞwO, su yuf MðkÞ¥k hkuçkkux ðuõÞw{ õ÷eLkh Au su MkkV fhu Au yLku yðhkuÄku{kt

                        yÚkzkðkLkwt xk¤ðk{kt Mkûk{ Au.

                         2016 {kt, zurðz nuLMkLku MkkurVÞk Lkk{Lkku yuf {kLkðeÞ ÃkËkÚko çkLkkÔÞku.

                         økqøk÷u 2016 {kt økqøk÷ nku{ rh÷eÍ fÞwO.

                         yuÃk÷u 2011 {kt ðkìRMk ykrMkMxLx, rMkhe hsq fÞwO.








                                                              MðkæÞkÞ



                  A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh ( ) fhku.

                      1.   1958 {kt «kuøkúk®{øk ¼k»kk LISP Lke h[Lkk Lke[uLkk{ktÚke fkuýu fhe níke ?

                          a.  òuLk {uffkÚkeo                b.  yu÷Lk xâw®høk                  c.  Rr[hku fkxku




                   82       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="85"><![CDATA[2.  þeLkk òýðk {ktøku Au fu íkuLkk ½h{kt hnu÷k fux÷kf {þeLkku f]rºk{ heíku RLx÷ursLMk fuðe heíku Au. ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMk
                        (AI) Lkku yÚko þwt Au ?

                        a.  {þeLkLke rð[khðkLke yLku þe¾ðkLke ûk{íkk

                        b.  {þeLkLke òuðk yLku Mkkt¼¤ðkLke ûk{íkk


                        c.  {þeLkLke økrík yLku r¢Þk-«ríkr¢Þk fhðkLke ûk{íkk


                     3.   1950 {kt, Lke[uLkk{ktÚke fkuýu rð[khe þfu íkuðwt {þeLk çkLkkððkLkku rð[kh hsq fÞkuo níkku ?

                        a.  òuLk {uffkÚkeo                 b.  yu÷Lk xâw®høk                  c.  Rr[hku fkxku

                     4.  fwnw íkuLkk ¼kR MkkÚku yu{uÍkuLk îkhk rðfMkkððk{kt ykðu÷k M{kxo MÃkefh rðþu [[ko fhe hne Au. su íkuLkk r{ºkLkk ½hu ÃkMkoLk÷
                        ykrMkMxLx íkhefu fk{ fhu Au. íku Lke[uLkk{ktÚke fkuLkku WÕ÷u¾ fhe hne Au ?


                        a.  rMkhe                          b.  MkkurVÞk                       c.  yu÷uõMkk

                 B.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.


                     1.  ELIZA yu 1999 {kt çkLkkððk{kt ykðu÷ «Úk{ [uxçkkux níkwt.                       ...................

                     2.  WABOT-2 yu WABOT-1 Lkwt yLkwøkk{e níkwt.                                       ...................


                     3.  yuÃk÷u 2014 {kt zÙkRðh÷uMk fkh ÷kuL[ fhe níke.                                 ...................

                     4.  zeÃk ç÷w IBM îkhk çkLkkððk{kt ykÔÞwt níkwt.                                    ...................

                 C.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                     1.  LkkMkkLkk fÞk hkuçkkurxf MÃkuMk r{þLk{kt çku hkuðMkoLke íkiLkkíke Mkk{u÷ níke ? íku r{þLk{kt WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk çku hkuðMkoLkk Lkk{
                        sýkðku.


                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                     2.  ík{khe {kíkkLku ½qtxýLke RòLku fkhýu ½hLke MkVkR fhðk{kt {w~fu÷e Ãkze hne Au. ½hLke MkVkRLkk fkÞkuo{kt {ËË fhðk {kxu ík{u
                        fÞk MknkÞf WÃkfhýLke ¼÷k{ý fhþku ? Mk{òðku, þk {kxu ?

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................

                     3.  økwøk÷ nku{Lke rðþu»kíkkyku ÷¾ku.

                        .....................................................................................................................................................................

                        .....................................................................................................................................................................








                                                                                                   AI Lkku rðfkMk  83]]></page><page Index="86"><![CDATA[4.  huÞktþ rMkheLkku ðkìRMk ykrMkMxLx íkhefu WÃkÞkuøk fheLku ¾qçk «¼krðík ÚkÞku Au. rMkheLke fR {wÏÞ rðþu»kíkkyku íkuLku y÷øk Ãkkzu
                          Au ?

                          .....................................................................................................................................................................

                          .....................................................................................................................................................................

                                                                                               21 st
                  D.  ÞkuøÞíkk-ykÄkrhík/yuÂÃ÷fuþLk-ykÄkrhík «&™.                            Century   #Critical Thinking
                                                                                              Skills  #Technology Literacy
                      1.  ík{khk ËkËkLke ô{hLku fkhýu ðknLk [÷kððkLke yMk{ÚkoíkkLku æÞkLk{kt hk¾eLku, þwt ík{u {kLkku Aku fu íku{ýu Mð-zÙkR®ðøk fkhLkku
                          WÃkÞkuøk fhðku òuRyu ? ík{khk {tíkÔÞLku Mk{ÚkoLk ykÃkðk {kxu fkhýku ykÃkku.

                      2.  huÞktþ ÃkkMku Xbox 360 Au. íkuLkk øku®{øk yLkw¼ðLku ðÄkhðk {kxu ík{u íkuLkk sL{rËðMk Ãkh íkuLku fR
                          øku®{øk yuMkuMkheÍ ¼ux ykÃkðkLkwt rð[khþku ?





                                SDG «ð]r¥k

                     {nkMkkøkhku økún {kxu {níðÃkqýo Au, ykuÂõMksLk Ãkqhku Ãkkzu Au, ykçkkunðkLkwt rLkÞ{Lk fhu Au yLku ËrhÞkR
                     SðkuLke rðþk¤ ©uýeLku xufku ykÃku Au. M¢u[ «kusuõx çkLkkðku, ËrhÞkR «kýeykuLkk M«kRxTMk, çkufzÙkuÃMk
                     yLku Mk{wÿe ÃkÞkoðhýLkwt «ríkrLkrÄíð fhíkkt s¤[h SðLk W{uhku.








                                                                                             21 st   #Information Literacy
                                                                                           Century
                                                                                             Skills  #Flexibility
                                                                 ÷uçk{kt


                     ðuçk  çkúkWÍ÷  ¾ku÷ku  yLku  h{ík  h{ku  -  yurLk{÷  r{MxÙe.  h{ík  h{ðk  {kxu  https://www.
                     gamestolearnenglish.com/animal-mystery/  Lke {w÷kfkík ÷ku yÚkðk h{ík h{ðk {kxu
                     QR fkuz MfuLk fhku.


                     Ãkøk÷wt 1   Mxkxo çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.



























                   84       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="87"><![CDATA[Ãkøk÷wt 2   nðu, «&™ku ÃkqAeLku þõÞ ÃkMktËøkeykuLku Mktfwr[ík fhðk {kxu rðrðÄ þçËku Ãkh Âõ÷f fhku.





















































                  Teacher's Corner
                 1.    rðãkÚkeoykuLku ykŠxrVrþÞ÷ RLxur÷sLMkLkk rðfkMk rðþu Mk{òðku.
                 2.  ykÃkýe ykMkÃkkMk òuðk {¤íkk ykŠxrVrþÞ÷e RLxur÷sLMkðk¤k WÃkfhýkuLkk fux÷kf ðkMíkrðf SðLkLkk WËknhýku Ëþkoðku.
























                                                                                                   AI Lkku rðfkMk  85]]></page><page Index="88"><![CDATA[Mk{Þktíkhu {qÕÞktfLk  4


                                                      («fhý 8 Úke 10 Ãkh ykÄkrhík)

                  A.  Lke[uLkk ÃkËkÚkkuoLkwt MÚkkLk ÷¾ku :




                                           3



                                           2




                                           1


                                                     A               B               C











                                  çkwþ                           MkVhsLk                         f[hkÃkuxe


                        .......................................  .......................................  .......................................


                  B.  Lke[uLke çkkçkíkku MkkÚku {u¤ fhku :


                      1.  move  10 steps              a.  M«kRxLku [ku¬Mk rzøkúe Ãkh Vuhðu Au

                      2.   wait  1 secs               b.  M«kRxLku yðks ðøkkzðk Ëku


                      3.   turn   15  degrees         c.  M«kRx 10 zøk÷wt ykøk¤ ¾Mkuzku

                      4.   play sound meow            d.  WÕ÷ur¾ík Mk{Þ {kxu rM¢ÃxLku Úkku¼kðu Au


                  C.  Lke[uLkk AI {þeLk þkuÄfkuLkk Lkk{ ÷¾ku :

                      1.                                   2.                                  3.








                        .......................................  .......................................  .......................................



                   86       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="89"><![CDATA[Ãkheûkk Ãkºkf  2



                                                      («fhý 6 Úke 10 Ãkh ykÄkrhík)


                                                              rð¼køk A



                 A.  Mkk[k rðfÕÃk Ãkh (3) rxf fhku.

                     1.  M÷kRz{kt xuõMx, økúkrVõMk, R{uòu ðøkuhuLke økkuXðýeLku þwt fnuðkÞ Au ?

                         (i) yurLk{uþLk                   (ii)  M÷kRz ÷uykWx             (iii)  ðzoykxo


                     2.  fÞku ÔÞq M÷kRzTMkLku ÚktçkLkuÕMk íkhefu çkíkkðu Au ?

                         (i)  LkkuxTMk Ãkus               (ii)  ykWx÷kRLk ÔÞq            (iii)  M÷kRz Mkkuxoh ÔÞq

                     3.  Lke[uLkk{ktÚke fR ykuLk÷kRLk fBÞwrLkfuþLk rMkMx{ Au ?
                                              https://www

                         (i)  ðuçk çkúkWÍh                (ii)  nku{ Ãkus                (iii)  R-{uR÷

                     4.  yk{ktÚke fR ftÃkLke ¢ku{ ðuçk çkúkWÍhLke {kr÷fe Ähkðu Au ?


                         (i)  {kurÍ÷k                     (ii)  økwøk÷                   (iii)  {kuÍkRf

                     5.  Lke[uLkk{ktÚke fR {wÏÞ rËþk LkÚke ?

                         (i)  Ãkrù{                       (ii)  W¥kh                     (iii)  Ãkqðo

                     6.  M«kRxLke økríkrðrÄLku rLkÞtrºkík fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke fÞk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?


                         (i)  {kuþLk                      (ii)  MkkWLz                   (iii)  ÃkuLk

                     7.  M«kRxLkk Ëu¾kðLku rLkÞtrºkík fhðk {kxu Lke[uLkk{ktÚke fÞk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?


                         (i)  ftxÙku÷                     (ii)  ÷wõMk                    (iii)  RðuLx

                     8.  Lke[uLkk{ktÚke fÞk ç÷kuf{kt ÷q®Ãkøk ç÷kuõMk Au ?


                         (i)  ðuRx                        (ii)  ÃkuLk                    (iii)  ftxÙku÷
                                              https://www
                     9.   1950 {kt, Lke[uLkk{ktÚke fkuýu rð[khe þfu íkuðwt {þeLk çkLkkððkLkku rð[kh hsq fÞkuo níkku ?

                         (i)  òuLk {uffkÚkeo              (ii)  yu÷Lk xâw®høk            (iii)  Rr[hku fkxku

                   10.   1958 {kt «kuøkúk®{øk ¼k»kk LISP Lke h[Lkk Lke[uLkk{ktÚke fkuýu fhe níke ?


                         (i)  òuLk {uffkÚkeo              (ii)  Rr[hku fkxku             (iii)  yu÷Lk xâw®høk




                                                                                                  Ãkheûkk Ãkºkf 2  87]]></page><page Index="90"><![CDATA[B.  ¾k÷e søÞkyku Ãkqhku.

                      1.  ÃkkðhÃkkuRLx ík{Lku ............................. Ëk¾÷ fhðkLke {tsqhe ykÃku Au su ík{u çkLkkðe yÚkðk zkWLk÷kuz fhe nþu.

                      2.  ............................. øku÷uhe ík{Lku M÷kRz {kxu ÷uykWx ÃkMktË fhðk Mkûk{ çkLkkðu Au.

                      3.  RLxhLkux yu ............................. Lkku ðåÞwoy÷ ¾òLkku Au.

                      4.  nkuMx fBÃÞqxhÚke õ÷kÞLxLkk fBÃÞqxh Ãkh zuxk {u¤ððkLku ............................. íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðu Au.

                      5.  ............................. ç÷kuf ík{Lku y{khk M¢u[ «kusuõx{kt Mktøkeík W{uhðk{kt {ËË fhu Au.

                  C.  Mkk[k {kxu ‘T’ yLku ¾kuxk {kxu ‘F’ ÷¾ku.


                      1.  ík{u M÷kRz{kt zkWLk÷kuz fhu÷e R{uòu Ëk¾÷ fhe þfíkk LkÚke.                     ..........................

                      2.  ÃkkðhÃkkuRLx{kt {urxÙõMk yu yuf «fkhLkku zkÞkøkúk{ Au.                        ..........................

                      3.  ðzoykxo rðfÕÃkLkku WÃkÞkuøk rðrðÄ «fkhLkk ykf]ríkyku Ëk¾÷ fhðk {kxu ÚkkÞ Au.    ..........................
                                                 https://www
                      4.  Mxus ÃkhLkk x yLku y {qÕÞku îkhk M«kRxLkwt MÚkkLk Lk¬e ÚkkÞ Au.               ..........................

                      5.  ykÃkýu ykÃkýku yðks hufkuzo Ãký fhe þfeyu Aeyu yLku íkuLku M«kRx ðzu ðøkkze þfeyu Aeyu.   ..........................


                                                               rð¼køk B


                  A.  Lke[uLkk «&™kuLkk xwtf{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  M{kxoykxoLkk fkuRÃký ºký «fkh sýkðku.

                      2.  nkRÃkh®÷f þwt Au ?


                      3.  ÃkkðhÃkkuRLx 2016 {kt fux÷k M÷kRz ÷uykWxLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au ? fkuRÃký ºkýLkk Lkk{ ykÃkku.

                      4.  ykÃku÷ MkufLz {kxu rM¢Ãx{kt MÃke[ çkçk÷ W{uhðk {kxu fÞk ç÷kufLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?

                  B.  Lke[uLkk «&™kuLkk çku-ºký ðkõÞku{kt W¥kh ykÃkku.

                      1.  ík{khk «uÍLxuþLk{kt ykuLk÷kRLk r[ºk Ëk¾÷ fhðk {kxuLkk Ãkøk÷kt ÷¾ku.

                      2.  RLxhLkuxLkk fLkuõx Úkðk {kxu fR ðMíkwykuLke sYh Au ?

                                                 https://www
                      3.  rËþk-rLkËuoþku yLku Lkõþk ykÃkýLku fuðe heíku {ËË fhu Au ?
                      4.  LkkMkkLkk fÞk hkuçkkurxf MÃkuMk r{þLk{kt çku hkuðMkoLke íkiLkkíke Mkk{u÷ níke ? íku r{þLk{kt WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkk çku hkuðMkoLkk Lkk{
                          sýkðku.











                   88       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="91"><![CDATA[«kusuõx fkÞo











                 A.  ykÃku÷ xuõMx ðzo 2016 {kt ÷¾ku. ík{khk xuõMxLku ykf»kof çkLkkððk {kxu ðzo 2016 Lke rðrðÄ Vku{uo®xøk MkwrðÄkyku su{ fu
                     çkkuzoMko, ðzoykxo yLku Lktçk®høk ÷køkw fhku.
































                 B.  ðzo 2016 {kt Lke[uLkwt fkuüf çkLkkðku :



                        hku÷ Lkt.     Lkk{        òLÞwykhe{kt nkshe       Vuçkúwykhe{kt nkshe      {k[o{kt nkshe


                          1           hk½ð               15                     16                     21


                          2          Mkkurník            22                     16                     17


                          3           {tsq               11                     19                     18


                          4          hkurçkLk            20                     21                      9


                          5          Mk[eLk              16                     14                     21







                                                                                                    «kusuõx fkÞo  89]]></page><page Index="92"><![CDATA[C.  s¤ [¢ Ãkh yuf «uÍLxuþLk çkLkkðku su{kt ykuAk{kt ykuAe 10 M÷kRzTMk nkuÞ :  21 st   #Creativity
                                                                                        Century   #Leadership & Responsibility
                           ÚkeBMk yLku çkuføkúkWLzLkku WÃkÞkuøk fhku.                     Skills

                           ‘s¤ [¢’ Lkk r[ºkku W{uhku.
















                                                                                           21 st   #Creativity
                                                                                        Century
                  D.  ø÷kuçk÷ ðku‹{øk Ãkh Mk{kLk «uÍLxuþLk çkLkkðku.                      Skills  #Leadership & Responsibility
















                  E.  M¢u[{kt Lke[u {wsçk çkLkkðku :                                                 21 st   #Creativity
                                                                                                  Century
                                                                                                    Skills  #Critical Thinking





































                   90       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="93"><![CDATA[ðÄw yLðu»ký fhku


                 rðLzkuÍLkku rðfkMk






                 1985 {kt Ãknu÷e ðkh rh÷eÍ ÚkÞk ÃkAe {kR¢kuMkku^x rðLzkuÍLkk ½ýk ðÍoLk Au.
                 29 ð»ko ÃkAe, rðLzkuÍ ¾qçk s y÷øk Ëu¾kÞ Au Ãkhtíkw íkuLkk íkíðku{kt fkuRf heíku
                 Mk{kLk Au.

                 rðLzkuÍLkwt WíÃkkËLk {kR¢kuMkku^x Lkk{Lke ftÃkLke îkhk fhðk{kt ykðu Au. íku rðïLke
                 MkkiÚke ÷kufr«Þ ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au. {kR¢kuMkku^xLke MÚkkÃkLkk íkuLkk çku MÚkkÃkfku,
                 rçk÷ økuxTMk yLku Ãkku÷ yu÷Lk îkhk fhðk{kt ykðe níke. íku 1975 {kt ftÃkLke íkhefu
                 LkkUÄkÞu÷ níke. {kR¢kuMkku^x îkhk çkLkkððk{kt ykðu÷e ¾qçk s þYykíkLke ykuÃkhu®xøk rMkMx{ MS-DOS níke.

                 Clickipedia




                   {kR¢kuMkku^x íkksuíkhLkk Mk{Þ{kt yu{yuMk ykurVMk suðk Mkku^xðuh, ®çkøk suðk Mk[o yuÂLsLk, rðÍTÞwy÷ MxwrzÞku suðk
                   «kuøkúk®{øk Ã÷uxVku{o, õ÷kWz fBÃÞq®xøk Ã÷uxVku{o yuÍTÞwh íku{s fkRLkuõx suðk {kuþLk-Mku®LMkøk RLkÃkwx rzðkRMkLkwt Ãký
                   WíÃkkËLk fhu Au.




                    rðLzkuÍ 1

                 {q¤ rðLzkuÍ 1 LkðuBçkh 1985 {kt hsq ÚkÞwt níkwt yLku íku
                 {kR¢kuMkku^xLkku økúkrVf÷ ÞwÍh RLxhVuMkLkku «Úk{ ¾hku

                 «ÞkMk níkku.











                                                                      rðLzkuÍ 95

                                                                   yk MktMfhý 24 ykuøkMx 1995 Lkk hkus rh÷eÍ ÚkÞwt níkwt.
                                                                   yk «Úk{ ykuÃkhu®xøk rMkMx{ níke su{kt Mxkxo çkxLk yLku Mxkxo
                                                                   {uLkq níkwt. rðLzkuÍ 95 yu Lkuxð‹føk ûk{íkkyku{kt ðÄkhku fÞkuo,
                                                                   suLkkÚke R{uR÷ yLku RLxhLkux yuÂÃ÷fuþLkkuLke Mkh¤ yuõMkuMk
                                                                   {¤e.










                                                                                   ðÄw yLðu»ký fhku (rðLzkuÍLkku rðfkMk)  91]]></page><page Index="94"><![CDATA[rðLzkuÍ 98

                  25 sqLk, 1998 Lkk hkus, rðLzkuÍ 98 ÷kuL[ ÚkÞwt. íku rðLzkuÍ
                  95  Lkwt yÃkøkúuz níkwt, suLku yuf ykuÃkhu®xøk rMkMx{ íkhefu
                  ðýoððk{kt ykÔÞwt Au su ‘ðÄw MkkÁt fk{ fhu Au, ðÄw MkkÁt [k÷u

                  Au,’










                                                                             rðLzkuÍ 2000


                                                                         rðLzkuÍ 2000 yu {kR¢kuMkku^x îkhk Lkuxðfo{kt õ÷kÞLx
                                                                         yLku Mkðoh çktLku fBÃÞqxMko Ãkh WÃkÞkuøk{kt ÷uðk {kxu

                                                                         çkLkkððk{kt ykðu÷e ykuÃkhu®xøk rMkMx{ Au. íku rðLzkuÍ
                                                                         95, rðLzkuÍ 98 Lku çkË÷ðk {kxuÃký rzÍkRLk fhðk{kt
                                                                         ykðe níke. íku 17 Vuçkúwykhe, 2000 Lkk hkus rh÷eÍ
                                                                         ÚkR níke.







                      rðLzkuÍ XP

                  25 ykuõxkuçkh, 2001 Lkk hkus, {kR¢kuMkku^xu rðLzkuÍ XP Lku

                  yuf Lkðk Ëu¾kð MkkÚku hsq fÞwO. Lkðk MktMfhýku «fkrþík ÚkÞk ÃkAe
                  Ãký rðLzkuÍ  XP íkuLkk ÔÞkðMkkrÞf MkwrðÄkyku yLku yãíkLk nku{
                  fBÃÞq®xøkLku fkhýu ÷kufr«Þ hÌkwt.









                                                                           rðLzkuÍ VISTA

                                                                        rðLxkuÍ rðMxk   30  òLÞwykhe, 2007  Lkk hkus

                                                                        {kR¢kuMkku^x îkhk hsq fhðk{kt ykÔÞwt níkwt yLku íkuLku 35
                                                                        rðrðÄ ¼k»kkyku{kt WÃk÷çÄ fhkððk{kt ykÔÞwt níkwt, su{kt
                                                                        Mkwhûkk MkwrðÄkyku Ãkh {sçkqík æÞkLk furLÿík fhðk{kt ykÔÞwt
                                                                        níkwt.






                   92       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="95"><![CDATA[rðLzkuÍ 7

                 rðLzkuÍ 7  yu rðLzkuÍ rðMxkLkwt yÃkøkúuz níkwt. íkuLkku nuíkw
                 rðMxk îkhk Mkk{Lkku fhðk{kt ykðíke çkÄe Mk{MÞkyku yLku
                 xefkykuLku Ëqh fhðkLkku níkku. yk MktMfhý{kt rðLzkuÍ x[
                 hsq  fhðk{kt  ykÔÞwt  níkwt,  su  x[M¢eLk  ðÃkhkþfíkkoykuLku

                 ðuçk çkúkWÍ fhðk, Vkuxk Â^÷Ãk fhðk yLku VkR÷ku yLku
                 VkuÕzMko ¾ku÷ðk Ëu Au. íku  22 ykuõxkuçkh, 2009 Lkk hkus
                 rh÷eÍ ÚkÞwt níkwt.




                                                                       WINDOWS 8

                                                                    rðLzkuÍ 8  yu xuç÷ux Ãkh íkuLkk ðÃkhkþfíkko yLkw¼ðLku
                                                                    MkwÄkhðk {kxu ðÃkhkþfíkko RLxhVuMkLkk MktË¼o{kt {kuxk
                                                                    VuhVkhku hsq fÞko. yuÂÃ÷fuþLMk yLku xkRÕMk MkkÚkuLkku yuf
                                                                    MktÃkqýoÃkýu Lkðku RLxhVuMk, su x[, {kWMk yLku feçkkuzo çktLku
                                                                    {kxu Mkh¤íkkÚke fkÞo fhu Au. íku ykuõxkuçkh, 2012 {kt hsq

                                                                    ÚkÞwt níkwt.



                    rðLzkuÍ 10

                 sw÷kR 2015  {kt rh÷eÍ ÚkÞk ÃkAe rðLzkuÍ 10  Lku
                 {kuxk¼køku Mkfkhkí{f Mk{eûkkyku {¤e níke. yk LkðeLkík{

                 ykð]r¥k{kt  {kR¢kuMkku^x  yus,  Mxkxo  {uLkq,  ðåÞwoy÷
                 zuMfxkuÃk,  yuõþLk  MkuLxh  suðe  ½ýe  Lkðe  MkwrðÄkyku
                 yÂMíkíð{kt ykðe.







                                                                       rðLzkuÍ 11

                                                                    rðLzkuÍ  11  yu rðLzkuÍLkwt LkðeLkík{ MktMfhý Au. íku  5

                                                                    ykuõxkuçkh 2021 Lkk hkus rh÷eÍ ÚkÞwt. nk÷{kt, rðLzkuÍ
                                                                    11 {Vík Au. ðÃkhkþfíkkoyku rðLzkuÍ 10 Úke rðLzkuÍ 11
                                                                    {kt yÃkøkúuz fhe þfu Au. íkuýu íkuLkk ðÃkhkþfíkko yLkw¼ðLku

                                                                    MkwÄkhðk {kxu ÞwÍh RLxhVuMkLkk MktË¼o{kt {kuxk VuhVkhku
                                                                    hsq fÞko.









                                                                                   ðÄw yLðu»ký fhku (rðLzkuÍLkku rðfkMk)  93]]></page><page Index="96"><![CDATA[MkkÞçkh



                                                                                                          Lk{qLkk «&™ku








                                                           rð¼køk A (íkkŠff íkfo)
                    1.  òu yheMkku zkçke çkksw Q¼e heíku {qfðk{kt ykÔÞku nkuÞ, íkku þçËLke Mkk[e yheMkkLke R{us ÃkMktË fhku. Â^f®Mkøk

                      (a)  GNIXIF             (b)                       (c)                       (d)
                    2.  hu¾k AB Lku Mk{«{kýíkkLke hu¾k çkLkkððk {kxu, ykuAk{kt ykuAk fux÷k [kuhMk W{uhðk òuRyu ?  A

                      (a)  3
                      (b)  4

                      (c)  5
                      (d)  6
                    3.  Lke[uLkk ÃkuxLko{kt ykøk¤Lkku Lktçkh fÞku Au ?

                      125, 150, 175, 200, …….?                                                                   B
                      (a)  205                (b)  215                  (c)  225                  (d)  250
                    4.  ykÃku÷k rðfÕÃkku{ktÚke yuðku þçË þkuÄku su ykÃku÷k þçËLkk yûkhku{ktÚke Lk çkLke þfu.

                     REVOLUTIONARY
                      (a)  Evolutionary       (b)  Revolution           (c)  Ration               (d)  Resolution
                    5.  òu ‘ a ’ yÚko ‘ + ’ ; ÚkkÞ, ‘ b ’ Lkku yÚko ‘ — ‘ ÚkkÞ; ‘ c ’ Lkku yÚko ‘ / ‘ ÚkkÞ yLku ‘ d ‘ Lkku yÚko ‘ X ‘, ÚkkÞ, íkku ÃkËkð÷e 16
                       a 4 b 4 c 4 d 2 = ?
                      (a)  10                 (b)  7                    (c)  18                   (d)  2 ½

                                                          rð¼køk B (rð»kÞ rðrþü)

                    6.  fkzo hezhLkku WÃkÞkuøk _________ {ktÚke zuxk ðkt[ðk {kxu ÚkkÞ Au.
                      (a)  nkzo rzMf          (b)  {u{he fkzo           (c)  ÃkuLk zÙkRð          (d)  CD
                    7.  MS Word {kt rhçkLkLkk fÞk xuçk{kt nuzh yLku Vqxh òuðk {¤u Au ?
                      (a)  nku{               (b)  ÷uykWx               (c)  rzÍkRLk              (d)  RLMkxo

                    8.  Lke[uLkk{ktÚke fÞwt «kuMku®Mkøk rzðkRMk Au ?
                      (a)  ðuçkfu{            (b)  MkeÃkeÞw             (c)  r«Lxh                (d)  {kWMk
                    9.   ykuÃkhu®xøk rMkMx{ rðþu Lke[uLkk{ktÚke fÞwt rðÄkLk ¾kuxwt Au ?
                       (a)  íku rzMÃ÷u M¢eLk Ãkh ykWxÃkwx {kuf÷u Au.
                      (b)  íku r«Lxh, MÃkefMko ðøkuhu suðk WÃkfhýkuLku rLkÞtrºkík fhíkwt LkÚke.
                      (c)  ykuÃkhu®xøk rMkMx{ feçkkuzo{ktÚke RLkÃkwx yku¤¾u Au.

                      (d)  íku nkzo rzMf ÃkhLke VkR÷kuLkku xÙuf hk¾u Au.
                    10.  ÃkkðhÃkkuRLx{kt M÷kRzTMkLkk rzVkuÕx Ãkus MkuxyÃk ykurhyuLxþLk{ktÚke fÞwt Au ?
                      (a)  ÷uLzMfuÃk          (b)  ÃkkuxÙux             (c)  ðŠxf÷                (d)  ykzwt






                   94       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page><page Index="97"><![CDATA[11.  AuÕ÷e r¢ÞkLku W÷xkðe Ëuðk {kxu fÞku f{ktz ðÃkhkÞ Au ?

                     (a)  yLkzq              (b)  hezq                 (c)  fx                   (d)  fkuÃke
                   12.  fÞwt Mxkuhus rzðkRMk MkkiÚke ykuAe {krníke Ähkðu Au ?

                     (a)  CD-ROM             (b)  nkzo rzMf            (c)  ^÷uþ zÙkRð           (d)  ^÷kuÃke rzMf
                   13.  Lke[uLkk{ktÚke fÞku yuÃk ykÄkrhík øku{ LkÚke ?
                     (a)  Angry birds        (b)  Temple Run           (c)  Instagram            (d)  Bubble Fruits
                   14.   xuõMxLku {æÞ{kt økkuXððk {kxu, ________ çkxLk Ãkh Âõ÷f fhku.

                     (a)                                               (b)

                     (c)                                               (d)

                   15.  RLkÃkwx, «kuMku®Mkøk, ykWxÃkwx yLku Mxkuhus yu _______ {kt Ãkøk÷kt Au.
                     (a)  {krníke [¢                                   (b)  zuxk [¢
                     (c)  {krníke «r¢Þk [¢                             (d)  zuxk «kuMku®Mkøk [¢
                   16.  ykÃkýk «uÍLxuþLk{kt ykÃkýu su Ãký M÷kRz Ëk¾÷ fheyu Aeyu íku{kt ________ Lkk{Lkk zkuxuz ÷tçk[kuhMk çkkuõMk nkuÞ Au.

                      (a)  M¢eLk             (b)  Ã÷uMknkuÕzMko        (c)  ðfoÃ÷uMk             (d)  yk{ktÚke fkuR Lknª
                   17.   økýíkheyku fhðk, ÃkheûkkLkk Ãkrhýk{kuLke «r¢Þk fhðk ðøkuhu suðk [ku¬Mk nuíkw {kxu h[kÞu÷ Mkku^xðuhLku _____________  íkhefu yku¤¾ðk{kt
                     ykðu Au.

                     (a)  Þwrxr÷xe Mkku^xðuh                           (b)  rMkMx{ Mkku^xðuh
                     (c)  yuÂÃ÷fuþLk Mkku^xðuh                         (d)  fMx{kRÍTz Mkku^xðuh
                   18.  çkkhe{ktÚke çknkh Lkef¤ðk {kxu ík{Lku þwt {ËË fhþu ?
                     (a)  VkR÷ ¾ku÷ku yLku çknkh Lkef¤ku Âõ÷f fhku
                     (b)  rðLzkuLkk WÃkhLkk s{ýk ¾qýu    Âõ÷f fhku.

                     (c)  Alt + F4 Ëçkkðku
                     (d)  yk çkÄk

                   19.  çkúkWÍh rðLzkuLkk ________ çkkh{kt ________ íkhefu yku¤¾kíke ðuçkMkkRxLkwt MkhLkk{wt Ëk¾÷ fhðk{kt ykðu Au.
                     (a)  URL, MkhLkk{wt                               (b)  Mk[o, ®÷f

                     (c)  çkúkWÍh, MkhLkk{wt                           (d)  nkRÃkhxuõMx, Mk[o
                   20.  fÞk «fkhLkwt Mkku^xðuh yuÂÃ÷fuþLk Mkku^xðuh yLku fBÃÞqxh ðå[uLke fk{økeheLkwt Mktf÷Lk fhu Au ?
                     (a)  {kWMk yLku feçkkuzo                          (b)  rMkMx{ Mkku^xðuh
                     (c)  ¾kMk Mkku^xðuh                               (d)  sLkh÷ Mkku^xðuh


                                                                sðkçkku

                   1.   b    2.   c    3.   c    4.   d    5.   c     6.  b     7.  d     8.  b     9.  b   10.   a
                  11.   a   12.   d   13.   c   14.   b   15.   c    16.  b   17.   c   18.   d   19.   a    20.  b













                                                                                         OGO MkkÞçkh Lk{qLkk «&™ku  95]]></page><page Index="98"><![CDATA[Gl    ssary








                                               fBÃÞqxhLke  {u{he  {kÃkðk  {kxuLkku  {q¤¼qík  yuf{  çkkRx  Au.  1  çkkRx  8  rçkxTMk
                                               çkhkçkh Au.
                      F                çkkEx



                      F               çkwxªøk  yk yuf yuðe «r¢Þk Au su ík{u ík{khk fBÃÞqxhLku [k÷w fhku Aku íÞkhu þY ÚkkÞ Au.




                  F                   VkuÕzh   íku yuf VkR÷ furçkLkux suðwt Au su{kt ík{u ík{khe VkR÷ku hk¾e þfku Aku.




                      F                 nuzh   íku ÷¾ký Au su ËMíkkðusLkk Ëhuf ÃkusLke xku[ Ãkh Ëu¾kÞ Au.


                                               íku xuõMx yÚkðk R{us ÃkhLke yuf r÷tf Au, suLkk Ãkh Âõ÷f fhðkÚke ðÃkhkþfíkko çkeò
                                               MÚkkLk Ãkh ÷R òÞ Au.
                      F            nkEÃkh®÷f



                      F               ELzuLx   íku zkçke fu s{ýe çkkswLkk nktrMkÞkÚke xuõMxLkwt ytíkh Au.


                                               íku  fBÃÞqxhLke  {u{heLkwt  Mkt[k÷Lk  fhu  Au  yLku  fBÃÞqxh  rMkMx{Lkk  ík{k{  nkzoðuh  yLku
                                               Mkku^xðuhLku rLkÞtrºkík fhu Au.
                      F      ykuÃkhu®xøk rMkMx{



                      F              MxÙkEfÚkúw  yk MkwrðÄkLkku WÃkÞkuøk fkuR ðMíkw{ktÚke hu¾k ËkuheLku íkuLku Ãkkh fhðk {kxu ÚkkÞ Au.




                  F                    URL     íku ÞwrLkVku{o rhMkkuMko ÷kufuxh {kxu ðÃkhkÞ Au. íku ðuçkMkkRxLkwt yLkku¾wt MkhLkk{wt Au.




                      F             ðuçkMkkEx  íku yuf ðuçkMkkRx MkhLkk{kt nuX¤ ðuçk ÃkuòuLkku Mktøkún Au.



                                               yk yuf Mkku^xðuh «kuøkúk{ Au su ðÃkhkþfíkkoLku rðrðÄ ðuçk Ãkus ¾ku÷ðk{kt yLku «ËŠþík fhðk{kt
                      F          ðuçk çkúkWÍh
                                               {ËË fhu Au.



                      F        ðÕzo ðkEz ðuçk  íku ELxhLkux Ãkh ðuçkMkkRxLkk YÃk{kt {krníkeLkku MkkiÚke {kuxku Mktøkún Au.




                   96       Play (Ver. 2.0)-IV]]></page></pages></Search>
